İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2018/467 K.2021/537

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİDÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkil şirketin, çek keşidecisi olan (1) nolu davalı şirketle hiçbir ticari ilişkisi olmadığı halde, bu şirketin, müvekkil lehine 25.12.2014 keşide tarihli 76.000 TL bedelli çek keşide ettiğini, bu çek silsilesinde müvekkil şirketin yine ticari ilişkisi olmadığı (2) nolu davalı şirkete sahte cirosu atılmak suretiyle müvekkil şirketin borçlandırılmasının amaçlandığını ileri sürerek, ... A.Ş/Kozyatağı şubesine ait ... seri nolu 25.12.2014 keşide tarihli 76.000 TL bedelli çekten dolayı müvekkil şirketin davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı şirketin süresinde sunduğu cevap dilekçesine rastlanmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...çekteki ciro silsilesinde davacı ile davalı arasında ... Şirketi'nin bulunduğu, çek süresinde ibraz edilmediğinden davalı tarafından davacıya temel ilişkiye istinaden müracaat edilmesi ve alacak talebinde bulunulmasının hukuken mümkün olmadığı, davanın açıldığı tarihten sonra ibraz süresi dolduğundan davanın devamına hukuki yarar kalmadığı, gerekçesiyle davanın reddine..." karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı yönüyle tefrik kararı verilerek işbu dosya ayrı esasa kayıt yapıldığını, bilirkişi raporunda müvekkili şirketin 2013/2014 yılı ticari defterlerinde dava konusu çeke ilişkin giriş ve çıkış kaydı olmadığı, müvekkili şirketin keşideci .... San. Tic. Ltd. Şti. ile herhangi bir ticari münasebetinin bulunmadığı, müvekkilinin ...Sanayi Ve Tic. A.Ş.’ye dava konusu çeki ciro ederek teslim etmediği, ...

A.Ş.’nin ticari defterlerinde dava konusu çeke ilişkin herhangi bir kayda rastlanmadığı ve müvekkili şirketin ... A.Ş.’ye ve davalı ... San. Ve Tic. Ltd.

Şti.’ye borçlu olmadığının tespit edildiğini, Her ne kadar bir kambiyo senedi olan çek, muhatap bankaya süresinde ibraz edilmediği takdirde kambiyo hukukunun konusu olmaktan çıkıyor olsa da taraflar arasındaki temel ilişkiye dair halen bir hukuki anlam ifade ettiğini, muhatap bankasına zamanında ibraz edilmemesi nedeni ile karşılıksız işlemi yapılma imkanı kalmayan çeklerin taraflar arasında yazılı delil başlangıcı niteliğinde olduğunu, müvekkilinin hukuki menfaatinin olduğunu,

Mahkemenin yargılamanın geldiği aşama itibari ile davanın reddi yönünde verdiği kararının da hatalı olup müvekkilin haklılığı da göz önüne alınmak sureti ile karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi gerektiğini, çekin henüz ibraz tarihi gelmeden önce müvekkil şirket davasını ikame ettiğini, çekle ilgili karşılıksız işlemi yapılması ve çekle ilgili icra takibine geçilmesi riski davanın açıldığı ensada mevcut olup hukuki yararın olduğunu,

Yerel mahkeme nezdinde gelinen aşama itibari ile çekin kambiyo hukukuna konu edilmediği ve hukuken de ileri dönük edilemeyeceği kanaati hasıl olduğunda davanın konusuz kalması nedeni ile karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi gerektiğini ve müvekkili lehine yargılama giderinin karşı tarafa yüklenmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını, davanın kabulünü talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, çek nedeni ile borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.İlk derece mahkemesince davalı ...Şirketi yönünden açılan davanın asıl dosyadan tefrik edildiği, tefrik edilen dava yönünden harç alınmadan yargılamaya devam edildiği ve neticeten hüküm kısmında harç miktarının boş bırakıldığı görülmektedir.

Mahkemece tefrik edilen iş bu dosya yönünden ayrıca harç yatırılması için davacı yana süre verilerek Harçlar Kanunu 30.maddesine göre değerlendirme yapılması gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde görülmemiş bu husus kamu düzenine ilişkin olmakla HMK 355 maddesi gereğince re'sen dikkate alınmıştır. Davalı şirket yargılama sırasında iflas etmiştir.

Mahkemece İİK 194. maddesi gereğince durma kararı verilmesi gerekirken esas hakkında karar verilmesi hatalı ise de; istinaf aşamasında İzmir İflas Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyasında 03.04.2018 tarihinde 2.alacaklılar toplantısının yapıldığına ilişkin tutanak örneği dosyamıza gönderilmiş olmakla bu husus eleştirilmekle yetinilmiştir.Bununla birlikte kabule göre ise; mahkemece çek aslının temin edilemediği ve yargılama sırasında çekin ibraz süresinin dolduğu, hukuki yararın kalmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de;

çek aslını ibraz yükümlülüğü son hamil olduğu belirtilen davalı müflis ....Ltd Şirketi'ne ait olmakla öncelikle davalıya çek aslını ibraz etmesi için kesin süre içerir meşruhatlı davetiye gönderilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde görülmemiştir.Açıklanan nedenle davacı vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının HMK 355, 353/1-a-6 maddeleri gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.