İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2020/604 K.2022/1155

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkillerinin sektörünün öncü firmalarından biri olduğunu, Türk Patent nezdinde tescilli birçok markaları olduğunu, bu markalar içerisinde en önemlilerinin “...” ibareli marka olduğunu, müvekkilinin “...” markasının 03, 05 ve 35. sınıfta tescil ettirdiklerini, davalı adına tescilli “...” ibareli markanın müvekkillerinin markaları ile iltibas yarattığını, markanın esas unsurunun “...” ibaresi olduğunu, davalının bunu birebir kullanarak önüne sadece “...” ibaresini koyduğunu, “...” ibaresinin anlamının “Tüm” olduğunu ve bu ibarenin markaya ayırt edicilik katmadığını,

aksine markaya seri marka izlenimi kattığını, bu nedenle davalının markasının hükümsüz kılınması gerektiğini, davalının dava konusu markayı kullanmasının, müvekkilinin markadan doğan haklarını ihlal ettiğini, davalının müvekkilinin ambalajlarına benzer şekilde ambalaj kullandığını ve bu durumun iltibası kuvvetlendirdiğini, davalı tarafın kötü niyetli olduğunu, davalı tarafın ayrıca ... isimli bir başka müvekkilinin “...” ibareli markasını ihlal ettiğindan bahisle Mahkememizin 2018/186 D.İş dosyası ile tespit işlemi yaptırdığını ve davalı fiillerinin müvekkili haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğini iddia ederek,

davalı adına ... sayı ile tescilli " ..." markasının hükümsüzlüğünü, sicilden terkinini, tecavüz ve haksız rekabetin tespitini, durdurulmasını, giderilmesini, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik 10.000,00 TL maddi tazminatın, dava tarihinden itibaren işleyecek en yüksek reeskont faizi ile ve 20.000,00 TL manevi tazminatın, dava açıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıtan tahsilini ve verilecek hüküm özetinin ilanını talep ve dava etmiş, davacı vekili bilahare sunmuş olduğu 30/09/2019 tarihli dilekçesi ile,

10.000,00 TL olan maddi tazminat talebini 21.470,00 TL olarak ıslah etmiş ve ıslah harcını yatırmıştır.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi ile, müvekkilinin “...” ibareli markanın sahibi olduğunu, davacının hükümsüzlük talep ettiği “...” ibareli markanın bu markanın seri markası olduğunu, “...” ibareli ... tescil numaralı markanın 12.06.2013 tarihinde tescil edildiğini ve 5 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, “...” ibareli markalar üzerinde müktesep hakka sahip müvekkilinin seri markası niteliğinde olan “...” ibareli markasının hükümsüzlüğüne karar verilemeyeceğini, davacı yan markaları ile müvekkili markalarının iltibas teşkil etmediğini, davacı markalarında şekil unsurlarının bulunduğunu, müvekkili markasında ise şekil unsuru bulunmadığını,

müvekkilinin markasında yer alan “...” ibaresinin markayı farklılaştırdığını, davacı markalarının zayıf markalar olduğunu, piyasada bulunan pek çok firma tarafından bu ibarelerin kullanıldığını, “...” ibaresinin öldürmek, “...” ibaresinin ise ürünün etken maddesi olan “...”in kısaltılmışı olduğunu, davaya konu markaların böcek ve sinek öldürme ilaçları olduğunu, alıcı kitlesinin, ürünlerin kimyasal madde içeren ve yanlış kullanımı durumunda tehlikeli ve insan sağlığını olumsuz etkileyecek özellikler barındırması nedeniyle daha dikkatli olacağını, tüketici tarafından daha dikkatli olarak seçileceğinden,

dikkat düzeyi yüksek olan tüketicinin mezkur markaları karıştırmayacağını, ürünlerin ambalajlarının farklı olduğunu, müvekkillerinin kötü niyetli olmadığını, Bakırköy 1. FSHHM 2018/186 D.iş sayılı dosyasının tarafları ve konusunun farklı olduğunu, bu nedenle bu davada nazar-ı itibara alınmaması gerektiğini, davacı yanın ambalaj açısından da sessiz kalma yoluyla hak kaybına uğradığını, müvekkillerinin “...” ibareli markası altında aynı tasarımı 5 yıldan fazla süredir kullandığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Tüm dosya kapsamı, deliller, yukarıda değinilen yasal düzenlemeler ve alınan bilirkişi raporları topluca değerlendirildiğinde, bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere, davacı markaları ile davalı markasının asli unsurlarının benzer olması nedeniyle, markalar arasında karıştırılma tehlikesinin bulunduğu, davalı tarafın markasını, davacı tarafın tescilli emtiaları üzerinde kullandığı,

bu kullanımların davacının marka tescilinden doğan haklarına tecavüz teşkil ettiği, davalının ürünlerinde, davacı ürünlerine benzer ambalajlar kullanarak ve markasını davacı markasına yakınlaştırarak kullanması nedeniyle haksız rekabete sebebiyet verdiği, davacı tarafın markasını, davalı taraftan önce tescil ettirmesi nedeni ile hak sahibi olarak kendi markasına benzer veya iltibas içeren markaların tescilinin iptalini talep etmeye hak sahibi olduğu, davacı tarafın ... ve ... tescil nolu markaları ile davalı markasının benzerlik içerdiği ve iltibasa sebebiyet verdiği anlaşılmakla, davacının davasının kabulü ile,

davalı adına tescilli ... tescil nolu markanın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, davalının davacı adına tescilli "..." esas unsurlu marka haklarına tecavüz ve haksız rekabetinin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine, giderilmesine,

tecavüz teşkil eden " ..." ibareli ürünler ile münhasıran bunların üretiminde kullanılan kalıplara el konularak imhasına ve davacı yanın markalarından kaynaklanan haklarının ihal edilmiş olması nedeniyle, davacının maddi tazminata yönelik talebinin ıslah talebi de nazara alınarak 21.470,00 TL üzerinden kabulüne, toplam 21.470,00 TL maddi tazminatın, dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Davacının manevi tazminat talebine gelince, davalı yan fiillerinin davacının marka hakkından kaynaklanan manevi haklarını da ihlal ettiğinden, ihlalin niteliği, tarafların ekonomik durumları ve manevi tazminatın amacı gözetilerek, davacının manevi tazminat talebinin kabulü ile, toplam 20.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ve hüküm kesinleştiğinde masrafı davalıya ait olmak üzere hüküm özetinin günlük yayınlanan bir gazede ile ilanına karar verilmesi gerekmiştir..." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; -Müvekkiline ait marka ile davacı markasının benzer olmadığını, -benzerlik değerlendirmesinin hükümsülzük ve tecavüz iddiaları yönünen ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğini,markaların bir bütün olarak incelenmesi gerekirken parçalara bölerek incelem yapılmış olması nedeni ile inceleme yönteminin hatalı olduğunu, Davacının markasında.

Üç boyutlu şişe şeklinin olduğu, ... ibarelerinin ve uçan ve yürüyen bütün haşerelere karşı ibarelerinin yer aldığı, ... arka planın içerisinde siyah büyük bir böcek görseli nin yer aldığını, .. tarafta ... arka planın içinde farklı böcek görsellerine yer verildiği, bu unsurların hiçbirinin müvekkiilinin markasında yer alamdığını, -Müvekkilinin ... ibaresinin tescil ve kullanım şekline bakıldığında ... ve ... ibarelerinin önce olduğu ...ibaresinin ise daha küçük puntolarla yazılmış olduğu v eikincil unsur olarak yer aldığı,

davacının markalarında ise ... ibaresimnin başta ve esas unsur olduğunu, Tüketicilerin sol tarafta yer alan ibarelere daha çok dikkat ettiklerini, ... ibaresinin bütünüyle markayı farklılaştırdığını, Markanın ayırt edilebildiğini v eiltibas oluşmadığını, Müvekkilinin ... esas unsurunu korumak suretiyle türettiği ve tescil ettirdiği ... markasının önceki markanın serisi niteliğinde olduğunu, müvekkilinn müktesep hakkı doğduğunu, ... ve ... ibareli markaların aynı ürün ambalajında kullanılmış olup ürün ambalaj benzerliği açısından davacının sessiz kalarak hak kaybına uğradığını,

-Müvekkilinin birden fazla ürün ambalajı olduğunu ve mahkemenin bu durumu dikkate almadığını, Ürün ambalajları karşılaştırıldığında açık mavi veya siyah renkli arka plan üzerinde 3 adet küçük boyda sinek /böcek görseli ... ibareleri önce büyük ve alt alta gelecek şekilde müvekkili adına tescilli ... ... markasının yer aldığı ,Davacının ambalajında ise koyu mavi arka plan üzerinde tek büyük böcek görseli ve siyah bir üçgen üzerinden ... ibarelerin aynı boy ve büyüklükte olduğunu, bitişik yazıldığını, şişelerin şekli ve kapak yapısının da birbirinden farklı olduğunu, -Davacının markalarının zayıf markalar olduğunu,

-Hitap ettiği tüketici kesiminin dikkat düzeyi yüksek olup karıştırılmanın söz konusu olmayacağını, ürünün kimyasal madde içermesi nedeni ile satın alacak kişilerin daha dikkatli olacağını, -TAZMİNATLAR YÖNÜNDEN; mahkemenin farklı ambalajları değerlendirmediğini, müvekkilinin defterinde ... markalı tüm ürünlerin yer aldığını ancak siyah renkli ambalaj yönünden tecavüz oluştuğuna ilişkin bir tespit olmadığını, buna rağmen TAZMİNATA DAHİL edilmesinin hatalı olduğunu, Tecavüz teşkil etmeyen ürünlerin hesaplamaya dahil edilmesi ve ek rapordaki muhtemel gelirin;

ürünlerin satışından elde edilen karın yaklaşık 10 katı fazla olmasının hayatın olağan akışına aykırı olup kabul edilemeyeceğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davacı vekili katılma yolu ile istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin sadece hükümsüzlük ve manevi tazminat açaısından vekalet ücretine hükmettiğini, marka hakkına tecavüz, haksız rekabet, maddi tazminat açısından da ayrıca vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararın bu yönü ile kaldırılmasını talep etmiştir.

İNCELEME -Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan gelen kayıtlardan, ... sayılı "..." ibareli markanın, 05. Sınıfta 18/01/1998 tarihinden itibaren, ... sayılı "..." ibareli markanın aynı sınıfta 20/04/1999 tarihinden itibaren, ... sayılı aynı ibareli ve 35. Sınıfta tescilli markanın 03/08/2012 tarihinden itibaren, ... sayılı "..." ibareli markanın 05. Sınıfta 16/04/2013 tarihinden itibaren ... sayılı "..." ibareli markanın, 03, 05 ve 35. Sınıflarda 19/01/2018 tarihinden itibaren 10'ar yıl müddetle davacı adına,

... sayılı " ..." ibareli markanın 05. Sınıfta 29/09/2017 tarihinden itibaren 10 yıl müddetle davalı adına tescilli olduğu ve süresi bitenlerin süresinde yenilendiği anlaşılmıştır.

Mahkemenin 2018/186 D.İş sayılı dosyası incelendiğinde, dava dışı ... firması tarafından, dosyadaki davalı aleyhinde tespit ve tedbir talep edildiği, bunun üzerine keşif mahallinde yapılan inceleme sonucu hazırlanan raporda sonuç olarak özetle, keşif mahallinde tespit edilen ürünlerin "..." ibaresinin karşı tarafın tescil başvurusuna konu olduğu, ürünlerin başvuruya konu bu markayı içerdiği ve yazı ve şekillerin renkleri gibi benzerlikler sebebiyle ürünün olağan alıcıları nezdinde iltibasın gündeme gelebileceği" belirtilmiştir.

Bilirkişi heyeti hazırlamış oldukları 12/04/2019 tarihli raporda sonuç olarak, davacı markaları ile davalı markasının asli unsurlarının benzer olması nedeniyle, markalar arasında karıştırılma tehlikesinin bulunduğu, davalı tarafın markasını, davacı tarafın tescilli emtiaları üzerinde kullandığı,

bu hususun Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 2018/186 D.İş dosyası üzerinden görülebileceği, bu kullanımların davacının marka tescilinden doğan haklarına tecavüz teşkil ettiği, davalının ürünlerinde, davacı ürünlerine benzer ambalajlar kullanarak ve markasını davacı markasına yakınlaştırarak kullanması nedeniyle haksız rekabete sebebiyet verdiği, davacı tarafın markasını, davalı taraftan önce tescil ettirmesi nedeni ile hak sahibi olarak kendi markasına benzer veya iltibas içeren markaların tescilinin iptalini talep etmeye hak sahibi olduğu,

davacı tarafın ... ... tescil nolu markaları ile davalı markasının açıklamış olduğumuz nedenler ile benzerlik içerdiği ve iltibasa sebebiyet verdiği, davalı tarafın markasının tescili olduğu “Zararlı böcek, zararlı bitki, zararlı mantar ve kemirgenleri yok edici maddeler. İnsan ve hayvanlar için olanlar hariç deodorantlar, havayı temizleyici ve kötü kokuları giderici maddeler.

Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler), tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları.” emtiaları bakımından davacı yanın markalarından kaynaklanan hakları nedeni ile davalı yana karşı üstün hakkının bulunduğu ve bu nedenle davalı tarafa ait ... kod numaralı markanın ilgili emtialarının hükümsüzlüğü koşullarının oluştuğu, davalı tarafın hesaplanan hak edebileceği maddi tazminat tutarının 2.206,94 TL olduğu belirtilmiştir.

Taraf vekillerinin rapora itirazları nedeniyle aynı bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasına karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu 19/06/2019 havale tarihli ek raporda sonuç olarak, kök rapordaki görüşlerini ilaveten davacı yanın muhtemel gelirinin net karı üzerinden hesaplamasıyla hak edebileceği maddi tazminat tutarının 21.470,00 TL olduğu belirtilmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, markanın hükümsüzlüğü, markaya tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, durdurulması, önlenmesi, giderilmesi, maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili ve katılma yolu ile davacı vekili yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Somut uyuşmazlıkta; davalının davaya konu ... sayılı ... markasında davacının ... markasının asli unsurlarının birebir olarak yer aldığı, yazı karakteri ve işitsel yönden benzer olduğu, tali unsurlar ve renk yönünden farklı olsa da; davalının ... ibareli asli unsuru aynen kullanarak önüne ibaresini getirtmesi sureti ile oluşturduğu ... markasının davacı markasının serisi izlenimi yarattığı, markaların benzer olduğu ve iltibas tehlikesi yaratacağı raporda tespit edilmiş olmakla davalı adına tescilli ... tescil nolu markanın hükümsüzlüğüne, marka haklarına tecavüz oluşturduğunun tespitine, durdurulmasına, önlenmesine karar verilmesi yerindedir.

Davalı vekili, ... sayılı ... markasının 12.06.2013'ten beri 5 nolu emtia sınıfında davalı adına tescilli olduğunu bu nedenle müktesep hak oluştuğunu, kendi seri markasının oluşturulduğunu ileri sürmüş ise de; davalının ... markasının beyaz zemin üzerende siyah ile ve bitişik olarak yazılmış ... ibaresi olduğu, dava konusu ... markasının ise mavi arka fon üzerinde beyaz renkle büyük harfle ... ve ... ibareleri ile kırmızı renkle ve daha küçük punto ile ...ibarelerinden oluştuğu, düz yazı stilinin kullanılmadığı, ... ibareleri arasına ... ibaresi eklenerek seri marka imajının korunmadığı,

davacının markasına yakınlaştırma olduğu dikkate alındığında davalı yanın müktesep hak ve önceki marka nedeni ile sessiz kalmaya yönelik istinaf istemi yerinde bulunmamıştır. Dava konusu ... tescil nolu ... markasının tescil tarihi 29.09.2017 olup dava tarihi itibarı ile sessiz kalma koşullarından söz edilemeyecektir. Keza; tecavüz iddiası yönünden ise, haksız fiil devam ettiği sürece zamanaşımı süresinin işlemeyeceğinden bu yöndeki istinaf istemi de yerinde değildir.

Davacının haksız rekabet isteminin dayanağı ise TTK md 55'de yer alan "başkasının malları, iş ürünleri faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak" şeklindeki hükümdür.

Davacı tarafça kullanılan ve davalı tarafça kullanılan siyah ve mavi arka fonlu her iki ambalaj görseli Dairemizce incelendiğinde; davacının ambalajında mavi arka plan üzerinde tek büyük böcek görseli ve siyah bir üçgen üzerinden ... ibaresinin olduğu, davalının ambalajlarında açık mavi veya siyah renkli arka plan üzerinde 3 adet küçük boyda sinek /böcek görselinin ... markasının yer aldığı, ambalajların yer aldığı şişelerin kapak yapısının da birbirinden farklı olduğu,

her iki ürünün böcek/sinek ilacına ilişkin olduğu görülmekle ambalaj yönünden haksız rekabet koşullarının oluştuğundan bahsedilemeyeceği, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2019/5189 E, 2022/1852 Karar sayılı, 14.03.2022 Tarihli kararı dikkate alındığında davacının markasal haklarına ilişkin haksız rekabet iddiası yönünden kümülatif korumadan da yararlanamayacağı dikkate alınarak davacının haksız rekabet isteminin reddine karar verilmesi gerekirken kabulü yerinde görülmemiş, davalı vekilinin bu yöndeki istinaf isteminin kabulü gerekmiştir.

Davalının markaya tecavüz ve maddi tazminat hesabına ilişkin istemine gelince; bilirkişi raporunda davalının mavi ve sarı renkli ambalajı üzerinde karşılaştırma yapılmış ve defter kayıtlarında her iki ürün amabalajına ait satışların bölünemeyeceğini, bir bütün olarak kayıtlı olduğunu açıklanmıştır.

Bilirkişiler markaya tecavüz yönünden siyah ürüne ilişkin davacı ürünü ile karşılaştırma yapmamış ise de; ilgili görselin değişik iş dosyasında bulunduğu, siyah ambalajlı üründe de mavi renk ambalajlı üründeki gibi ... markasının kullanımının yer aldığı ve siyah arka fonlu ürünler yönünden de tecavüzün sabit olduğu Dairemizce değerlendirilmiştir.

Bu durumda bilirkişilerin de mavi ve siyah arka fonlu ürünleri ayırmadan ... markalı ürünlerin alış satış kayıtları üzerinden değerlendirme yapması ve hesaplanan tazminat miktarı dosya kapsamına uygun bulunmuştur. Davacı vekilinin istinaf istemi ise; vekalet ücretine ilişkindir.

Davaların yığılması şeklinde açılan somut davada; mahkemece hükümsüzlük, markaya tecavüz, maddi tazminat ve manevi tazminat istemleri yönünden ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken eksik vekalet ücretine hükmedilmesi yerinde olmadığından davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü gerekmiştir.

Açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulüne, davacı vekilinin isteminin kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, kazanılmış haklar korunarak yeniden hüküm kurulmasına karar vermek gerekmiştir.