İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2022/1170 K.2024/802

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı yan adına tescil edilen ... tescil 1 sıra numaralı tasarım, yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini taşımamasına rağmen haksız bir şekilde tescil edildiğini, dosyada mübrez deliller ile de aşikar olduğu üzere, işbu dava konusu tasarımların, Türkmenistan Hükümeti'nin kamu binalarında, aydınlatma projesi olarak kullanılmak üzere açmış olduğu ihaleye sunulduğunu, bu ihale usulünde, çeşitli firmaların detaylı teknik çizimlerini içeren sunumların hükümete sunulmuş olduğunu, bunlar arasından kabul edilenlerin ihaleye alındığını, davalının dayanak tasarımının yeni ve ayırt edici olmadığından ... tescil 1 sıra numaralı endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle ; firmalarının 1991 yılında kurulduğunu, müvekkilinin Türkmenistan'a çok sayıda proje gerçekleştirdiğini, özellikle dava konusu ... no.lu aydınlatma armatürlerinden çok sayıda üretmiş ve satışını gerçekleştirdiğini, müvekkilinin kendi piyasasından edindiği bilgi ve duyumlara göre davalı firma dava konusu ... no.lu tasarıma konu aydınlatma armatürünün ayırt edilemeyecek derecede benzerlerini üretmeye başlamış ve daha düşük fiyat verilerek Türkmenistan'a çok sayıda ürün sattığını,

bunun üzerine taraflarınca İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2016/99 Esas sayılı dosyası ile tasarım hakkına tecavüzün tespiti ve maddi manevi tazminat istemli dava açıldığını, mahkemece verilen karar doğrultusunda davalının Gebze'de bulunan fabrikasına delil tespiti için gidildiğini tescilli tasarımının taklitlerine rastlandığını, ihlal edenin daha önce de müvekkilinin ... numaralı tasarımını da taklit etmiş ve İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2016/7 Esas sayılı dosyası üzerinden davalı tarafın fabrikasında taklit olarak üretilen çok sayıda ürün tespit edildiğini,

davacı tarafın sözde bir belgeye dayanarak tasarımının iptal edilmesini ileri sürdüğünü, davalının tasarım başvurusunun 2014 yılının aralık ayında yapılmış olup, öncesindeki 12 aylık hoşgörü süresi içerisinde kalan belgeler ile davalı tasarımının yeni olmadığının iddia edilemeyeceğini, davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

".... Somut olayda hükümsüzlük dayanağı fotokopi niteliğinde bir belge olup davacı yanca bu belgenin geçerliliği yönünde sübut vasıtası olacak delil sunulmamıştır.

Somut olayda davacının 15.06.2016 tarihli delil listesine eklediği Türkmenistan makamlarınca daha önce kamuya sunulduğu belirtilen belgeler fotokopisi niteliğinde olup, davacı yanca nerden temin edildiği hususu ispat edilememiş olup, eksik tahkikat olmaması için Türkmenistan dilinde İstinabe evrakları tamamlandıktan sonra Türkmenistan Makamlarına istinabe suretiyle yazı yazılmıştır, Türkmenistan Makamlarından gelen cevap yazısında söz konusu talebin yerine getirilemediği bildirilmiş, “İlgi yazılarına konu adli yardım talebinin iletildiği Türkmenistan Dışişleri Bakanlığı’ndan alınan cevabi notada,

Türkiye Cumhuriyeti ile Türkmenistan Arasındaki Hukuki ve Cezai Konularda Adli Yardımlaşma Anlaşması’nda, tahkim konularında adli yardımlaşma öngörülmediğinden söz konusu talebin yerine getirilemediği” bildirilmiş olup, davacı vekili tekrar yazı yazılması talebinde bulunmuş, davacı vekiline 15.1.2019 tarihli celsede tercüme belgelerini hazırlaması için süre verilmiş, daha sonraki celselerde de kesin süre verildiği halde eksiklikleri gidermediği, gerekli tercüme işlemlerini yaptırmadığı bu yönde ek sürede aldığı yargılamayı sürüncemede bıraktığı anlaşılmıştır.

Bu durumda mevcut dosyadaki delillere göre davanın sonuçlanması gereklidir. Davacı tarafın dayanak olarak gösterdiği belge fotokopi niteliğinde olup sihhatı yönünde davacı yanca ispat yükümlülüğü yerine getirilmemiştir. ...

A.Ş. firmasının mahkemeye hitaben yazdığı yazı, davacı tarafın fotokopi niteliğinde belgeyi nasıl temin ettiğini ispat edememesi, Belgenin 2 farklı tarih taşıması, dolayısıyla hükümsüzlük isteminin tek dayanağının bu fotokopi belge olması, davacı yanca bu belge dışında başkaca delil sunulmamış olması, sunulan belgenin ise fotokopi niteliğinde olması, dolasıyla bilirkişilerin inceleme yaptıkları yani kıyaslama yaptıkları belgenin sıhhati hususunda mahkememizde oluşan şüphenin giderilmediği,

bilirkişilerin sıhhatı tartışmalı fotokopi niteliğindeki ve nereden temin edildiği şüpheli belge ancak geçerli kabul edildiği takdirde hükümsüzlüğe konu olacağını bildirdiklerinden ve belgenin aslı sunulmadığı gibi davalıdan önce kamuya sunulduğu hususu da ispat hukuku ilkelerine göre kanıtlanmadığından davanın reddine karar verilmesi gerekmiştir. Zira kural olarak herkes iddiasını kanıtlamakla yükümlüdür.

Kendisine ispat yükü düşen taraf iddiasını ispat edemezse, kendisine ispat yükü düşmeyen diğer tarafın onun iddiasının aksini ispat etmesine gerek yoktur; o olgu ispat edilmemiş sayılır. Dosyaya ibraz edilen deliller, celp edilen TPE kayıtları, bilirkişi raporu, fotokopi niteliğindeki belgenin delil olamayacağı yöndeki yüksek yargı uygulamaları, kesin süre ile ilgili HMK hükümleri dikkate alınarak ispat edilemeyen davanın reddine " Şeklinde karar vermiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf isteminde özetle;Bilirkişilerce oluşturulan raporun denetime elverişli olduğunu, davalının bilirkişi ... yönelik itirazlarının yerinde olmadığını, başka dosyada rapor hazırlamasının bilirkişiliğe engel olmadığını, dava konusu tasarım ile Türkmenistan'da ihale süresinde kamuya sunumu gerçekleştirilen armatürün ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğunu, bilirkişi raporunda da iddianın doğrulandığını,Akşaabat Büyükelçiliği'nin sehven yaptığı değerlendirme neticesinde ilgili istinabe yazısının ihaleyi düzenleyen makam olan Aşkabat Şehir Valiliği Özel Önemli İnşaatların Kontrol Bölümü'ne ulaşmadan geri döndüğünü,

davalının savunmasının aksine dosyadaki belgelerin ihalenin gerçekleştiğini ve tasarımın daha önce kamuya sunulduğunu ispatladığını, Taraflar arasındaki bir başka davada İstanbul Anadolu 1.FSHHm nin 2017/341 esas sayılı dosyasında bir başka aydınlatma direği tasarımı olan 2014 06783 nolu tasarımın aynısının Türkmenistan' da kamuya sunulduğunu ispatlar nitelikteki i hale belgesinin iş bu davadaki belge formatı ile aynı olmasının ve aynı numara olan 2968 taşıması nedeni ile ihale belgelerinin sıhhatinin zedelendiğini iddia ettiğini,

iddianın yerinde olmadığını kamu kurumunun yakın zamanlarda gerçekleştirildiği ihalelere ilişkin ürün kartlarının aynı formatta olmasının hayatın olağan akışına uygun olduğunu,Neticeten tasarımın armatür olduğu, tasarımın gövde kısmındaki çeşmenin dikkate alınmaması gerektiği, dikkate alınsa dahi küçük ayrıntı niteliğinde olduğundan tasarımların ayniyet derecesinde benzer olduğu, Dosyadaki ihale belgelerinini delil niteliğine haiz olduğu, davalı yanın tasarımının yeni ve ayırt edici olmadığının açıkça ispatlandığı dikkate alınarak kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME TPMK yazı cevabına göre; ... (tescil 1 sıra numaralı) "çeşmeli dış mekan aydınlatma armatürü" ürün adlı endüstriyel tasarım 16.12.2014 Tarihli başvuruya istinaden aynı tarihte davalı adına tescil edilmiştir.Bilirkişiler .. ,... müşterek raporlarında.

Davalı taraf, Türkmenistan Hükümeti ile olan ikili ilişkiler kullanılarak bu tarz belgelerin isteğe bağlı olarak alınabilmekte olduğunu ve Davacı tarafça sunulan belgenin herhangi bir geçerliliği bulunmadığının iddia edildiğini,hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan ve üzerinde 15.04.2012 ile 10.09.2013 tarihlerini barındıran ve raporda resim olarak gösterilen belgenin geçerliliğinin belirlenmesinin heyetlerinin uzmanlık alanının dışında olması sebebi ile bu iddianın değerlendirilmediğini, Davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen ... numaralı tasarım tescili Armatür, gövde ve çeşmeli kaide olmak üzere üç ana birimden oluşmakta olduğunu,

Tasarımlar arasında bulunan farklar küçük ayrıntılarda olup, karşılaştırılan tasarımlara ayırt edici nitelik kazandırmamakta olduğunu, Hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan ve üzerinde 15.04.2012 ve 10.09.2013 tarihleri barındıran belgede yer alan görseller ile hükümsüzlüğü talep edilen belgeye konu tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları bildirilmiştir.

Türkmenistan Makamlarından gelen cevap yazısında “İlgi yazılarına konu adli yardım talebinin iletildiği Türkmenistan Dışişleri Bakanlığı’ndan alınan cevabi notada, Türkiye Cumhuriyeti ile Türkmenistan Arasındaki Hukuki ve Cezai Konularda Adli Yardımlaşma Anlaşması’nda, tahkim konularında adli yardımlaşma öngörülmediğinden söz konusu talebin yerine getirilemediği” bildirilmiştir.Davacının delil olarak dayandığı fotokopide müteahit olarak ...

AŞ yer almış, 14.04.2012 tarihli ... nolu karar bilgisi yazılı olup ilgili şirket cevabında dava konusu dış aydınlatma direklerinin ... şirketi tarafından imal edilmediğini bildirmiştir.İstanbul Anadolu 2.FSHHM 2016/7Esas sayılı dosyasının örneğine göre; dava konusunun tasarıma tecavüz, karşı dava konusu 2014 06783 numaralı tasarımın hükümsüzlüğü istemine ilişkin olduğu, tarafların aynı olduğu görülmüştür.

GEREKÇE Dava, endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Somut uyuşmazlıkta; davacı, dava konusu endüstriyel tasarımın yenilik ve ayırt edicilik özelliğine haiz olmadığını ileri sürmüş olmakla iddiasını ispatla yükümlüdür.

Mahkemece Türkmenistan adli makamlarına hitaben yazılan yazıya olumsuz cevap verilmesi üzerine, 7.celsede davacının da talebine binaen yeniden müzekkere yazılmasına karar verilmiş, ancak ara karar davacı yanca yerine getirilmemiş, davacı yana 8,9 ve 10.celselerde kesin süre verilmiş ise de kesin sürenin gereği yerine getirilmemiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde neticeten dosyadaki belgelerin yeterli olduğunu, tasarımın başvuru tarihinden önce kamuya sunulduğunun ispatlandığını ileri sürmüştür. Ancak sunulan belge fotokopi olup tarihi de net olarak tespit edilemediğinden bu yöndeki delilin dikkate alınmaması yerindedir. Açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddi gerekmiştir.