İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2022/1315 K.2024/839

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin pike, yatak örtüsü, nevresim takımı imalatçısı olduğunu ve tasarımlarını ... sayı ile tescil ettirdiğini, davalının müvekkili tasarımının aynısını kopyalayarak taklit ettiğini, haksız kazanç sağladığını, pike, yatak örtüsü, nevresim takımında binlerce seçenek olmasına rağmen, müvekkilinin tasarımının tamamen aynısını üreterek pazarladığını, Mahkemenin 2017/117 D.İş sayılı dosyası ile davalının adresinde tespit yapıldığını, tespit sonucu düzenlenen raporda, tasarımların benzer tasarım olduğunun saptandığını, tespit sırasında 700-1000 adet ürün bulunduğunun belirlendiğini,

davalının müvekkilinin tasarım grubunda yer alan tasarımların üçünü birden taklit ettiğini ve davalı yan fiillerinin müvekkilinin tasarım hakkına tecavüz teşkil ettiğini iddia ederek, tasarıma tecavüzün tespitini, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik 10.000,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi tazminatın, tespit tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini ve Bakırköy 1. FSHHM'nin 2017/117 D.İş sayılı dosyasında yapılan yargılama giderlerinin de davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin 11.04.2011 tarihinden bu yana ev tekstili, perde ve ev eşyaları toptan ticareti alanlarında faaliyet gösterdiğini, davacı firmanın ise 26.06.2015 tarihinde daha dar alanda faaliyet gösteren ve müvekkilinden daha az tanınan bir firma olduğunu, müvekkili bünyesinde binlerce ürün üretilip pazarlandığını, müvekkilinin itibarının zedelenmeye çalışıldığını, Bakırköy 1. FSHHM'nin 2017/117 D.İş sayılı dosyasında sadece dış görünüşe bakıldığını, görünümün salt biçime indirgenemeyeceğini, müvekkili ürünü ile davalı yana ait ürünün birbirlerinden farklı olduklarını,

tespit dosyasında 2. nevresim olarak tescil edilen ürünle ilgili bir tespit yapılmadığını, dava konusu ürünlerden nevresim ve yorgan kılıfı bakımından detaylı inceleme yapılmadığını, ürünler arasında tecavüze konu bir benzerlik olmadığını, 700-1000 adet olarak belirtilen ürünün dava konusu ürün sayısı olmadığını, ticari defterler incelendiğinde 200-250 adet ürün olduğunun anlaşılacağını, manevi tazminat talebinin de yerinde olmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

MAHKEME KARARI

Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 09/07/2019 tarihli 2017/537 E. - 2019/261 K. sayılı kararıyla; "... davalının davacı adına tescilli ... tescil nolu çoklu endüstriyel tasarımın 1, 3 ve 4 nolu olanlarından herhangi bir hakkı olmadan piyasaya sürdüğü, bu durumun dosyadaki deliller ve mahallinde yapılan tespit bilirkişi raporu ile tespit edildiği, bu eylemin yukarıda değinilen yasal düzenlemeye göre davacının tasarımdan doğan haklarına tecavüz teşkil ettiği anlaşılmakla, tecavüzün tespitine, durdurulmasına,

önlenmesine ve tecavüzün giderilmesine karar vermek gerekmiştir. davacının maddi tazminat talebi yönünden mahallinde yapılan tespitte şirket yetkilisinin beyanına göre, yaklaşık 1.000 adet bu ürünlerden ürettikleri, tedbir kararının verilmesine kadar piyasaya sürülüp veya bir şekilde ortadan kaldırıldığı, bilirkişi raporuna ve davacının tercih hakkına göre ticari defterlerde gözüken 217 adet için elde edilen kazancın 637,93 TL olup, birim karın 2,93 TL olduğu,

1.000 adedi yönünde ise elde edilen kazancın 2.930,00 TL olduğu anlaşılmakla, davacının maddi tazminat talebinin bu tutar yönünden kabulüne karar vermek gerekmiştir. davacının manevi tazminat talebine gelince, davalının yukarıda değinilen eylemi davacının tasarımdan doğan manevi haklarını da ihlal ettiğinden, ihlalin niteliği, miktarı, tarafların ekonomik durumları ve manevi tazminatın amacına göre, takdiren 3.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmiştir." gerekçesiyle.

"Davacının davasının kısmen kabulüne, davalının davacı adına tescilli ... tescil nolu çoklu endüstriyel tasarımın 1, 3 ve 4 nolu tasarımdan doğan haklarına tecavüzün tespitine, durdurulmasına, önlenmesine, bu tasarımlara tecavüz teşkil eden davalı ürünlerine el konularak imhasına, toplam 2.930,00 TL maddi ve 3.000,00 TL manevi tazminatın 25.08.2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair talebin reddine..." karar verilmiştir.

İSTİNAF BAŞVURUSU

Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; bilirkişi raporunda maddi tazminatın hatalı hesaplandığını, davalı yetkilisi ...'ün davaya konu ürünlerin 700 ile 1000 adet arasında olduğu beyan edilmesine rağmen, 217 adet ürün üzerinden hesaplama yapıldığını, 637,93 TL kar elde edildiğinin tespit edildiğini, Ürün başına 2,90 TL kar elde edilmiş olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, Davalıda tespit edilen ürünler örgülü nevresim takımı olup,

ürünlerle birlikte ayrıca bir battaniye olmamasına rağmen bilirkişilerin her bir nevresim takımı için bir battaniye gönderildiğinden bahisle 13.371,00 TL değerinde battaniye maliyeti eklediklerini, Bilirkişi raporuna yaptıkları itirazların Mahkemece dikkate alınmadığını, Mahkemenin gerekçesinde tasarım hakkına tecavüzün tespitine denilmesine rağmen, hükümde bu hususun belirtilmediğini ve bunun için ayrıca vekalet ücretine hükmedilmediğini, gerekçe ve hükmün birbiri ile çelişkili olduğunu, İhlalin niteliğine göre hükmedilen maddi ve manevi tazminatın yetersiz kaldığını,

aynı taraflar arasında görülen Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2018/47 Esas sayılı davada huzurdaki davada 400 adet boş kutuda müvekkilinin markasının yanında davacının "şekil" unsurunun kullanılması nedeniyle müvekkili hakkında 20.000,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminata hükmedildiğini, İşbu davada davalının eyleminin müvekkilinin eyleminden daha ağır olmasına rağmen, mahkemenin ve bilirkişilerin farklı olması nedeniyle vicdanları yaralayan,

adalete ve hakkaniyete aykırı iki ayrı kararın ortaya çıktığını,Her iki Mahkemeden de davaların birleştirilmesini ve aynı bilirkişilerce inceleme yapılmasını talep etmelerine rağmen kabul edilmediğini, Hakkaniyet ve adaletin tesis edilmesi için Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2018/47 Esas sayılı dava dosyasının dikkate alınmasını talep ettiklerini belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, talepleri gibi davanın kabulüne, aksi takdirde yeniden karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Dosya arasında bulunan Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları incelendiğinde; ... sayılı "Nevresim" ürün adlı çoklu endüstriyel tasarım tescil belgesinin, 16/02/2017 tarihinden itibaren 5 yıl süre ile davacı adına tescilli olduğu tespit edilmiştir. Dosya içinde bulunan Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2017/117 D.İş sayılı dosyası incelendiğinde; tespit isteyenin ..., aleyhine tespit istenilenin ... Tic. Ltd.

Şirketi olduğu, 23/08/2017 tarihinde tespit isteyene ait ... tescil numaralı tasarıma tecavüz edilip edilmediğine dair tespit talebinde bulunulduğu, aleyhine tespit istenilene ait iş yerinde keşif yapıldığı, endüstri tasarım uzmanı bilirkişi ...'den alınan 07/09/2017 tarihli bilirkişi raporunda; aleyhine tespit istenilene ait işyerinde görülen ürünlerin tasarımlarının tespit isteyene ait tescilli tasarım ile küçük değişimler dışında benzer oldukları, değişim farklarının öne çıkmadığı, ayırt edici özelliğin oluşmadığı, iltibas oluşturacak nitelikte benzer tasarımlar oldukları, tasarımcı için geniş seçenek özgürlüğünün bulunduğu,

satış ve teşhir amacıyla işyerinde bulunduruldukları, işyeri yetkilisi ...'ün bu ürünlerden yaklaşık 700 ile 1000 adet arasında bulunduğunun beyan edildiğine dair görüş bildirildiği tespit edilmiştir.Dosya içinde bulunan Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2017/147 D.İş sayılı dosyası incelendiğinde. 27/09/2017 tarihinde ... Dış Tic. Ltd.

Şirketi tarafından ... aleyhine 13/01/2015 tescil tarihli, ... başvuru, ... tescil numaralı marka "..." görüntüsünün kullanılarak taklit edilip edilmediği, tespit isteyenin tescilden doğan haklarının ihlal edilip edilmediğinin tespitinin talep edildiği, ...'nın iş yerinde keşif yapıldığı, marka uzmanı bilirkişi ... tarafından düzenlenen 12/10/2017 tarihli bilirkişi raporunda aleyhine tespit istenilene ait ürünler üzerinde "..." markasının kullanıldığı, tespit isteyenin markasının ise "..." olduğu,

aleyhine tespit istenilene ait iş yerinde rastlanan yatak örtüsü-battaniye ürün kutularında (400 adet kadar), yığılı halde bulunan boş kutularda ve işyerindeki not defterinde tespit edilen markasal kullanımın; i) tespit talep edenin markasının 24. sınıfta tescilli olduğu emtialar kapsamında olduğu, ii) yazı unsuru yönünden tespit talep edenin markasındaki yazı unsurundan farklı olduğu ve iii) şekil unsuru (yazı unsurunu çevreleyen figür) yönünden delil tespiti isteyene ait markanın şekil unsuru ile aynı olduğunun tespit edildiğine dair görüş bildirildiği anlaşılmıştır.

İlk derece mahkemesi'nce bilirkişi heyetinden alınan 26/06/2018 tarihli raporda; dava konusu davalı taraf ürünlerinin, genel olarak davacı tarafından tescili alınmış orijinal ürün ile benzer özelliklere sahip olduğu, bu nedenle davacının kendi ortalama algıdaki tüketici kitlesince iltibasa ve aldatmaya yol açacak şekilde bilinen tescilli tasarım görsellerinin taklit yolu ile üretilmesi ile piyasaya sunulduğu,

bu eylemin 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunun 81. maddesinde belirtilen hükümlere göre, tasarım hakkına tecavüz sayılan fiiller kapsamında olduğu ve bu nedenle iş bu dava konusu ürünlerin tasarım taklidi yapılmış ürünler oldukları, davalı tarafın 2017 yılına ait ticari defter ve kayıtlarının yerinde incelenmek suretiyle söz konusu ürünlerin satışından dolayı davalı tarafın elde ettiği kazancın ise 637,93 TL olduğu belirtilmiştir.

Aynı bilirkişi heyetinden alınan 03/01/2019 tarihli ek raporda; taraflarınca hazırlanan kök raporda ihtimaller üzerine yapılan bir kar hesaplaması bulunmadığı, miktar, stok, maliyet, gelir kalemleri, defter ve belgelerden tespit edildiği, kar hesaplamasının da birim maliyetlerden hareketle detaylı bir maliyet hesaplaması yapıldığı, defter ve belgelerden birim maliyet verilerine ulaşılabildiğinden,

genel kabul görmüş piyasa verilerine ihtiyaç duyulmadığını ve söz konusu enstrümanlar mevcut ve yeterli iken, piyasadaki genel kabul görmüş kar marjlarından hesaplama yapmanın hatalı olacağı ve 217 adet benzer ürün satışı üzerinden 637,93 TL satış kazancı elde edildiği belirtilmiştir.

GEREKÇ E

Dava; tasarıma tecavüzün tespiti, 10.000,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi tazminatın, tespit tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikten davalıdan tahsili taleplidir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, tasarım hakkına tecavüzün tespitine ve önlenmesine, maddi ve manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yargı yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı vekilinin hükmedilen maddi ve manevi tazminat tutarlarının yetersiz olduğuna dair istinaf taleplerinin incelenmesinde; davacı tarafça maddi tazminatın SMK’nun 151/2-b maddesi uyarınca davalının davaya konu ürünlerden elde ettiği net kara göre hesaplanması talep edilmiştir.

Davalı tarafa ait ticari kayıtlar incelenmiş, bilirkişi ek raporunda davalının ticari kayıtlarında tam ve kesin hesaplama yapabilecek satış ve gelir enstrümanın bulunmadığı, yapılan incelemede firmanın muhasebe kayıt ve belgelerinin, haksız kullanımı iddia edilen marka kullanılarak satışı yapılan ürünlere ilişkin; miktar, stok, maliyet, gelir, kazanç gibi temel unsurların tam ve nihai olarak tespit edilmesine elverişli olmadığı, bu nedenle, mahkemenin tasarıma tecavüzün olduğunu takdir etmesi halinde, davacı tarafın yoksun kaldığı kazancın bu enstrümanlar üzerinden hesaplanmasının mümkün olmadığının anlaşıldığı,

davalı tarafın ürettiği ürünlerin birim maliyetli ve satış fiyatlarının tespiti için de nokta tespit yapılabilecek bir verinin mevcut olmadığı, bu nedenle İnternet ortamından ve örnek faturalardan yola çıkılarak ortalama birim fiyatın bulunduğu, bu fiyat üzerinden ortalama kâr tutarının tespit edilmeye çalışıldığına dair görüş belirtilmiştir.

Bu durumda maddi tazminatın kesin olarak hesaplanması mümkün olmadığından Mahkemece TBK’nun 50. maddesi uyarınca maddi tazminatın davalının kusur durumu, sınai mülkiyet hakkının ekonomik önemi veya tecavüz sırasında sınai mülkiyet hakkına ilişkin lisansların sayısı, süresi ve çeşidi, ihlalin nitelik ve boyutu, tecavüzün süresi, ürün sayısı gibi etkenlerin göz önünde tutularak hakkaniyete uygun şekilde takdir edilmesi gerekirken,

hayatın olağan akşına uygun olmayacak şekilde nevresim takımı ürünü için ürün başına 2,93 TL kar elde edildiği kabul edilerek 2.930,00 TL maddi tazminata hükmedilmesi ve maddi tazminat tutarına göre takdir edilen manevi tazminat da olayın oluşuna ve dosya kapsamına göre hakkaniyete uygun olmamıştır.

Davacının tasarımının 16/02/2017 tarihinde tescil edilmiş olmasına, tecavüzün ise 25/08/2017 tarihinde tespit edilmiş olması, davalıya ait iş yerinde bulunan ürün sayısına, ürünlerin birim satış fiyatlarına, davalının kusur derecesine göre 10.000,00 TL maddi tazminat ile 10.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesinin olayın özelliklerine ve hakkaniyete uygun olacağı kanaatine varılmıştır.

Davacı vekilinin tasarım hakkına tecavüzün tespiti ve önlenmesi davasıyla ilgili vekalet ücretine hükmedilmediğine dair istinaf talebinin incelenmesinde.

Mahkemece gerekçeli kararın gerekçesinde ve hüküm kısmında davacının tasarım hakkına tecavüzün tespitine, durdurulmasına ve önlenmesine karar verilmesine rağmen, ayrı bir dava konusu olan bu taleple ilgili davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinin de doğru olmadığı kanaatine varılmakla, davacı vekilinin istinaf taleplerinin kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılması gerekmediğinden kazanılmış haklar saklı tutularak yeniden karar verilmesine,

davacının davasının kısmen kabulüne, davalının davacı adına tescilli ... tescil numaralı çoklu endüstriyel tasarımın 1, 3 ve 4 nolu tasarımdan doğan haklarına tecavüzünün tespitine, durdurulmasına, önlenmesine, bu tasarımlara tecavüz teşkil eden davalı ürünlerine el konularak imhasına, toplam 10.000,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın 25.08.2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair talebin reddine karar verilmiştir.