İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2022/1417 K.2024/519

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin takip konusu çeki bayilik ilişkisinde olduğu ... Holding’in grup şirketlerinden biri olan ... A.Ş.’ye keşide ettiği, takip konusu çek ve diğer 400’e yakın toplam bedelinin yaklaşık 20 Milyon TL olan çeklerin ...

A.Ş. elinde iken 12/10/2013 tarihinde organize bir çete tarafından çalındığı, bu olayla ilgili Sakarya Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 2013/18308 numarası ile soruşturma yapılıp davanın açıldığı, çeklerin çalındığı tarihin 12/10/2013 olduğunu, bu tarihin kurban bayramı tatilinin başlangıcı olan cuma gününe denk geldiğini, tatilin bitim tarihi olan 21/10/2013 tarihinde ...

A.Ş. tarafından çeklerin iptali için başvuru yapıldığını, aynı gün çeklerin ödenmemesine yönelik tedbir kararının da verilmiş olup ertesi gün olan 22/10/2013 tarihinde tedbir kararının bankalara iletildiğini, davalı bankanın iptal kararının kaldırılması ile ilgili davayı 07/04/2015 tarihinde yani 22/10/2013 tarihinde açılıp 25/02/2014 tarihinde karara çıkan ve kesinleşen iptal davasından yaklaşık 14 ay sonra açmış olduğunu, dava konusu çek arkasındaki ...

A.Ş. imza ve kaşesinin sahte olduğundan itirazlarımızın kabulünü, diğer davacının T.T.K. madde 558/2 maddesi uyarınca iptal kararınını ibraz eden alacaklısına borcunu ödediğinden dolayı borçlu olmadığının tespitini ve İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasındaki takibin bu iki davacı açısından iptalini, davalı kötüniyetli ve ağır kusurlu olduğundan takibin %20'sinden az olmamak kaydı ile tazminata mahkum edilmesini, tedbir talebinin kabulü ile takibin durdurulmasını, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ile dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu 22/03/2014 keşide tarihli 23.000-TL bedelli çek hakkında Sakarya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 25/02/2014 tarih, 2013/550 Esas, 2014/96 Karar sayılı ilamı ile iptali kararı verildiğini, müvekkili banka tarafından çek hakkında iptal kararı verildiği kredi borçlusu dava dışı ... San. Ve Dış Tic.

Ltd Şti firması hakkında yasal takip işlemlerine başlandığı zaman fark edildiğini, çek hakkında iptal kararı verildiğini öğrendikten itibaren müvekkili banka tarafından Sakarya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2013/550 Esas asyılı dosyasına çekler hakkındaki iptal kararının kaldırılması yönünde talepte bulunulduğunu ve mahkemece karar kesinleştiğinden talebin reddedildiğini, bunun üzerine müvekkili banka tarafından Sakarya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/588 Esas , 2016/556 Karar sayılı dosyasından çek hakkında iptal kararının kaldırılması talepli dava açıldığını, mahkemece 29/11/2016 tarihli kararında "...

Bankasının ibraz süresi gelmeyen çekleri bankaya ibraz ile Sakarya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin verdiği tedbir kararını görme imkanının bulunmadığı, ibraz tarihleri gelen dava konusu 4 adet çek ile ilgili verilen tedbirin ve mahkeme kararının öğrenilmesi ile bu davanın açıldığı,

üçüncü kişi konumunda olan davacının çeklerin çalıntı olduğunu bile bile alıp, bu çekleri işleme tabi tuttuğuna ilişkin çek keşidecisi şirket tarafından dosyaya bilgi ve belge sunulmadığı anlaşılmakla" gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiş dava konusu çekin de arasında olduğu 4 adet çek hakkında verilen iptal kararının kaldırılmasına karar verildiğini, davacının dava dışı üçüncü şahıslar ile arasındaki hukuki ihtilaflar sebebi ile çekten kaynaklanan müvekkili bankaya borcunun bulunmadığını iddia ettiğini, bu durumun müvekkili bankanın başka bir kişinin kusurlu davranışından sorumlu tutulması sonucunu doğurduğunu,

davacı ile dava dışı kişilerin arasındaki hukuki ihtilafların müvekkili bankayı bağlamamakta olduğunu, kaldı ki kambiyo senetlerinin sebepten soyutluğu ilkesi gereğince davacının bu iddiasının da dayanaksız olduğunu, çek ile ilgili olarak müvekkili bankanın iyi niyetli hamil durumunda olduğu,

çeki davalı cirantadan almamış olduğunu, müvekkili bankanın düzgün bir ciro silsilesi ile çeki aldığından dolayı yetkili hamil durumunda olduğunu, haksız olarak açılan davanın ve diğer taleplerin reddini, davacıların dava değerinin %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstanbul 9.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/04/2022 tarih ve 2017/95 Esas - 2022/257 Karar sayılı kararıyla; "... davacı (lehdar/ciranta) ... Paz.

Tic.Ltd.Şti. tarafından, dava konusu çekteki imzaya itiraz edilmesi nedeniyle, imza incelemesi için davalı bankaya çek aslını dosyaya sunması veya bulunduğu yeri bildirmesi aksi halde çekteki imza inkarını kabul etmiş sayılacağı ihtarının tebliğine rağmen davaya konu çek aslının dosyaya ibraz edilmediğinden imza incelemesi yapılamamış olup, çek aslı dosya ibraz edilmediğinden davacı tarafın çekteki imzaya itirazının geçerli olduğu ve çekteki imzanın davacının (lehdar/ciranta) eli ürünü olmadığı kabul edilerek, davaya konu çekten dolayı davacı...

Paz. Tic.Ltd.Şti.’nin davalı bankaya borçlu olmadığı, diğer davacı (keşideci) ...

Tic.Ltd.Şti.’nin kendi imzasına herhangi bir itirazı bulunmadığı, diğer davacının imza inkarına dayalı olarak zayi belgesi nedeniyle davacı lehdara ödeme yapıldığı iddiası ile borçlu olmadığının tespitini talep ettiği, kambiyo senetlerinde imzaların bağımsızlığı kuralı mevcut olup herkes kendi imzasından sorumlu olduğu, lehdar imzasının sahteliğinin keşideci açısından bir menfi tespit gerekçesi olmadığı gibi, çekin ciro zincirinde bir kopukluk bulunmadığı, davalının iktisabında ağır kusur veya kötü niyetli olduğuna ilişkin davacı tarafından getirilen herhangi bir kanıt da bulunmadığı,

ödeme hususunun şahsi def'i olduğu ve iyiniyetli hamile karşı ileri sürülemeyeceği, davacının keşideci olup imzası nedeniyle çek bedelinden sorumlu olduğu kanaati oluştuğundan, davacı ... Paz. Ve Tic. A.Ş. (Yeni Ünvanı: ... Dayanıklı Tük.Mal.Paz.A.Ş.) yönünden davanın kabulü ile, işbu davacının İstanbul ...İcra Müdürlüğü’nün ...

E., sayılı dosyasından takibe konu çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, davacının şartları oluşmayan kötüniyet tazminatı talebinin reddine, davacı Döşen Mobilya İmalat Tic. Ltd.Şti.’nin davasının reddine, davalının davası reddedilen davacı yönünden şartları oluşmayan kötüniyet tazminatı talebinin reddine." karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı ... İmalat Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde. "Dava konusu çekin müvekkil tarafından diğer davacı ... A.Ş. lehine keşide edildiğini,İlgili çekin 12.10.2013 tarihinde ... A.Ş'.nin kasasından çalındığını, çeklerin iptali için ... A.Ş. tarafından iptal davası açıldığını, mahkemece çekin iptaline karar verildiğini, lehtarın iptal kararını ibraz ederek müvekkilden çek bedelini tahsil ettiğini,Huzurdaki davada davacı ...

A.Ş. cirosu üzerindeki imzaların şirket yetkililerine ait olmadığından; müvekkil de çek yerine yeni çek vererek borcunu ödemiş olduğundan artık müvekkilin çek nedeniyle sorumluluğunun bulunmadığını, Senet aslı dosyaya getirilememiş iken ciro zincirinden kopukluk olmadığı gibi bir tespit yapılması ve yine TTK m.646 hükmü gözetilmeyerek müvekkile mükerrer ödeme yaptırılmasının açıkça kanuna aykırı olduğunu,Nitekim öğretide de belirtildiği üzere;

borçlunun, iptal kararı hamiline iyiniyetle ödemede bulunması kendisini borçtan kurtaracağından, ödeme yapıldıktan sonra senedi elinde bulunduran ve gerçek hak sahibi olduğunu tespit ettiren kişi, iptal kararı hamiline karşı sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre başvurabilir ve ödenen meblağın kendisine verilmesini isteyebilir.

Böyle bir durumda senede zilyet olan üçüncü kişi, iyi niyetli iptal kararı hamiline ödemede bulunan borçluya başvuramaz, Mahkemenin dava konusu senet aslı davalı tarafından mahkemeye ibraz dahi edilmemiş iken ciro zincirinin kopuk olmadığı da dahil olmak üzere, müvekkilin lehdara yaptığı ödemeyi şahsi def'i kabul etmek gibi çeşitli gerekçelerle davayı reddetmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu." beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması istenmiştir.

GEREKÇE

Dava, İİK'nun 72.maddesi uyarınca icra takibinden sonra açılan menfi tespit istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi tarafından, "-Davacı ... Paz. ve Tic. A.Ş. (Yeni Ünvanı: ... Paz.A.Ş.) yönünden davanın kabulü ile, işbu davacının İstanbul ...İcra Müdürlüğü’nün ... E., sayılı dosyasından takibe konu çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, -Davacı ... Paz. Ve Tic. A.Ş.’nin (Yeni Ünvanı:....Paz.A.Ş.) kötüniyet tazminatı talebinin reddine, -Davacı ... Tic.

Ltd.Şti.’nin davasının reddine, -Davalının, davasının reddine karar verilen, ... Tic. Ltd.Şti. yönünden kötüniyet tazminatı talebinin reddine." karar verilmiştir. Hüküm davacı ... Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmiştir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Davacı ... Tic. Ltd.

Şti.'nin davaya konu 22/03/2014 keşide tarihli ve 23.000 TL bedelli çekin keşidecisi, diğer davacı ... Paz. ve Tic. A.Ş.'nin ise lehtarı olduğu, çekin lehtarın uhdesinde iken kaybolduğu iddiasıyla menfi tespit istemiyle işbu davanın açıldığı görülmüştür. Davacı ... Paz. ve Tic.

A.Ş.'nin çekteki kendi adına atılı lehtar imzasını inkar ettiği, bu nedenle mahkemece bu davacı imzası yönünden imza incelemesi kararı verildiği, ancak çek aslının ibraz edilmemesi üzerine lehtar imzasının davacı ... Paz. ve Tic. A.Ş.'ye ait olmadığının kabulüyle bu davacı yönünden davanın kabulüne karar verildiği ve mahkemenin bu değerlendirmesinin yerinde olduğu anlaşılmıştır. Çekteki keşideci imzası davacı ...Tic. Ltd. Şti.'nin kabulündedir.

Davacı keşideci "Diğer davacının imza inkarına dayalı olarak zayi belgesi nedeniyle davacı lehdara ödeme yaptığı" gerekçesiyle menfi tespit isteminde bulunmuştur. Çek iptal kararı, mutlak bir karar olmayıp, aksi sabit oluncaya kadar geçerli kararlardan olup, nihayetinde açılan dava üzerine iptal kararının kaldırıldığı anlaşılmıştır. Oluşan bu duruma göre, davacı keşidecinin lehtara ödeme yapmasının çekin meşru hamiline karşı sorumluluğu kaldırmayacağının kabulü gerekir.

Somut olayda, davalı bankanın davacı keşideci ve davacı lehtar imzalarından sonra arada başka cirantalar da bulunmak suretiyle kendisinden önceki ciranta ...

San. ve Dış Tic.Ltd.Şti.'den kredi borcuna mahsuben aldığı, çekteki ciro zincirinin görünüşte düzgün olması ve davalı bankanın iktisapta ağır kusuru veya bilerek borçlunun zararına hareket ettiğinin de ispatlanamamış olması karşısında; mahkemece keşideci davacı yönünden davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından, davacı ... Tic. Ltd. Şti. vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.