İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2022/1774 K.2023/2009

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından düzenlenmiş 24.01.2014 tarihli ve ...

Aksaray Şubesi ... nolu keşide yeri İSTANBUL olan 22.000 TL değerindeki çekin 24.01.2014 tarihi itibari ile ...’tan çekildiğini, müvekkiline iade edilmediğini ve üzerinde tahrifat yapılmak sureti ile 01 olan ay bölümünü 09 olarak değiştirildiğini, muhatap bankaya 24.09.2014 itibari ile sorulduğunu, muhatap bankanın 24.01.2014 itibari ile ...bank kanalı ile sordurulup geri çekilen işbu çekin ödenmesi istemini 24.09.2014 itibari ile reddettiğini, takip konusu çek nedeniyle borçlu olmayan müvekkilinin mağduriyetine sebep verilmemesi açısından, bu çeke dayanarak yapılacak icra takibinin iptalini talep etmek zorunluluğunun doğduğunu,

müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tesbitini, çeki iade etmeyen ve tahrif etmek sureti ile çeki yeniden tahsil etmeye kalkan muhatabın kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ...San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ile diğer davalı ... Tic. Ltd. Şti'nin aralarındaki ticari ilişkileri kapsamında davalının alacağımıza istinaden dava konusu çeki verdiğini, müvekkilinin müşterisi ...

Lojistik çekin vadesi gelmesine rağmen çekin bankaya ibraz edilmemesini bedelini kendisinin ödeyeceğini belirttiğini, müvekkilinin çekin arkasını yazdırmadığını ve ödeme beklediğini, ancak ödeme yapmaması üzerine müvekkilin de alacağının tahsili için takibe geçtiğini, davacının bu beyanlarını kabul etmediklerini, zira ortada çek üzerinde yapılmış bir tahrifatın söz konusu olmadığını, müvekkilinin iyi niyetli olduğunu bu nedenle davacının iddiaları müvekkilini bağlamadığını, davacının haksız davasının müvekkili açısından reddini,

kötüniyetli olarak borçlu olmadığını iddia eden davacının %20 den az olmamak koşulu ile kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya tahmilini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstanbul 6.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/03/2019 tarih ve 2014/1282 Esas - 2019/256 Karar sayılı kararıyla; "...

Dava konusu çekişme çekin zorunlu unsuru olan keşide tarihi yani düzenleme tarihinin sahih olup olmadığına ilişkin olup; yapılan teknik değerlendirme ile inceleme konusu çekte keşide tarihini gösterir bölümün ay gösterir kısmının birler hanesinde yer alan okunur rakamının alt kısmında 1 rakamının bulunduğu, bu 1 rakamının keşide tarihini gösterir bölümdeki diğer rakamlar ile gerek kalem renk tonu gerekse kalem ucu kalibresi açısından aynı evsafta bir kalem ile yazılmış olduğu, söz konusu 1 rakamının üst kısmına bu kalemden farklı evsafta bir kalem ile yarım ay tarzında ilave yapıldığı,

bu ilave edilen kısmın fulaj açısından da keşide tarihini gösterir bölümde evvelce bulunan tarih gösterir rakamların ay gösterir bölümünün birler hanesinde yer alan 1 rakamının üzerine farklı evsafta kalemle ekleme ve sürşarj ile 9 haline tahrif edildiği, bu suretle mevcut okunur durumuna dönüştürülmüş olduğuna kanaat getirilmiş ancak tahrifatın kimin tarafından yapıldığı bilinemediğinden kötü niyet tazminatına hükmolunmamış olup saptanan ve hukuksal durum karşısında davacının davasını ispatladığından davacının davasının kabulüne." karar verilmiştir.

DAİREMİZ KARARI

Dairemizin 16/02/2022 tarih, 2019/1870 Esas ve 2022/217 Karar sayılı ilamıyla; "...TTK 732/1 maddesi gereğince zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla düzenleyenin veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa bunlar poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar.

TTK.732/4 maddesi gereğince ispat külfeti sebepsiz zenginleşmediğini iddia edene aittir.

Somut olay dikkate alındığında davalının hamil davacının da keşideci olduğu, çekin tahrif edilmeden önceki keşide tarihinin de 24/01/2014 olduğu, buna göre çekin süresinde ibraz edilmediği, ancak keşidecinin hamile karşı sorumlu olduğu, buna göre davacının söz konusu çek sebebiyle sebepsiz zenginleşmediğini ispatla yükümlü olduğu gözetilmeksizin yapılan hatalı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır." kararı verilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstanbul 6.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 07/07/2022 tarih ve 2022/164 Esas - 2022/572 Karar sayılı kararıyla; "...

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nin 16/02/2022 tarih, 2019/1870 Esas ve 2022/217 Karar sayılı ilamında açıkça belirtildiği üzere davalının hamil davacının da keşideci olduğu, çekin tahrif edilmeden önceki keşide tarihinin de 24/01/2014 olduğu, buna göre çekin süresinde ibraz edilmediği ancak yukarıda anılan kanun maddeleri uyarınca keşidecinin hamile karşı sorumlu olduğu buna göre davacının söz konusu çek sebebiyle sebepsiz zenginleşmediğini ispatla yükümlüdür.

Davacı keşideci ...Tic. Ltd. Şti. sebepsiz zenginleşmediği yönünden herhangi bir delil sunmamış ve bu nedenle de usulüne uygun delillerle kanıtlayamamıştır. Bu nedenlerle davacı TTK'nun 732/4. maddesi uyarınca ispat yükünü yerine getiremediğinden sübuta ermeyen davanın reddine dair karar verilmiştir.Davanın reddedilmiş olması nedeniyle İİK'nun 72/5. Maddesindeki koşullar oluşmadığından davacının tazminat talebinin reddine karar verilmiştir. Davalı ...Tic. Ltd.

Şti. vekilinin cevap dilekçesinde ileri sürdüğü kötü niyet tazminat talebi yönünden ise, mahkememizce dosya kapsamında verilmiş ve teminatı yatırılarak infaz edilmiş herhangi bir ihtiyati tedbir kararı bulunmaması nedeniyle İİK'nın 72/4. Maddesi'ndeki koşullar oluşmadığından bu davalının tazminat talebinin reddine" karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde. "Müvekkil şirket tarafından düzenlenmiş 24.01.2014 tarihli ve ...

Aksaray Şubesi .... nolu keşide yeri İSTANBUL olan 22.000 TL değerindeki çek 24.01.2014 tarihi itibari ile ödeme sebebiyle takastan çekilmiş, müvekkillime türlü sebepler ile iade edilmemiş ve nihayetinde üzerinde tahrifat yapılmak sureti ile 01 olan ay bölümünü 09 olarak değiştirilerek muhatap bankaya 24.09.2014 itibari ile ibraz edilmiş olduğunu, Mahkemenin çekin ödenip ödenmediği,

neden takastan geri çekilip aylar sonra tahrifat yapılmak suretiyle bankaya ibraz edildiğini yeterli incelemediğini, bozmadan önce yapılan yargılamada sadece tahrifat incelendiğini, bozma sonrası yargılamada tarafımızdan ödemeye ya da takastan geri çekilmeye sebep olan vakıaları ispat vasıtaları sorulmadan, ara karar ihdas edilmeden hüküm ihdas edildiğini, Eksik incelemeye dayalı hükmün kaldırılması gerektiğini, bir çekin vadesinden aylar sonra vadesi tahrif edilerek ibrazı ödenmiş olduğuna karine olduğunu." beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması istenmiştir.

GEREKÇE

Dava, İİK'nun 72.maddesi uyarınca icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasıdır.İlk derece mahkemesi tarafından, "... Davacı keşideci sebepsiz zenginleşmediği yönünden herhangi bir delil sunmamış ve bu nedenle de usulüne uygun delillerle kanıtlayamamıştır. Bu nedenlerle davacı TTK'nun 732/4. maddesi uyarınca ispat yükünü yerine getiremediğinden sübuta ermeyen davanın reddine." karar verilmiştir.Hüküm davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Davacı, takibe konu çekin 24.01.2014 keşide tarihli ve 22.000 TL bedelli olarak düzenlendiğini, çekin mutabakat üzerine bankadan iade alındığını, ancak daha sonra çekin keşide tarihinde tahrifat yapılarak haksız şekilde icra takibine konu edildiğini, çekin ilk keşide tarihine göre zamanaşımına uğradığı ve davalılara borçlu olmadığından bahisle menfi tespit isteminde bulunmuş;

davalı taraf ise iddiaları kabul etmeyerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.İlk derece mahkemesinin 13/03/2019 tarih ve 2014/1282 Esas - 2019/256 Karar sayılı kararıyla; "... çekte keşide tarihini gösterir bölümde 1 rakamının üzerine farklı evsafta kalemle ekleme ve sürşarj ile 9 haline tahrif edildiği, saptanan ve hukuksal durum karşısında davacının davasını ispatladığından davacının davasının kabulüne." karar verilmiştir.Hükmün istinafı üzerine Dairemizin 16/02/2022 tarih, 2019/1870 Esas ve 2022/217 Karar sayılı ilamıyla; "...

Somut olay dikkate alındığında davalının hamil davacının da keşideci olduğu, çekin tahrif edilmeden önceki keşide tarihinin 24/01/2014 olduğu, buna göre çekin süresinde ibraz edilmediği, ancak keşidecinin hamile karşı sorumlu olduğu, buna göre davacının söz konusu çek sebebiyle sebepsiz zenginleşmediğini ispatla yükümlü olduğu gözetilmeksizin yapılan hatalı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olduğundan hükmün kaldırılmasına." karar verilmiştir.

İstinaf kararı sonra devam eden yargılamada ilk derece mahkemesinin 07/07/2022 tarih ve 2022/164 Esas - 2022/572 Karar sayılı kararıyla; "... davacı söz konusu çek sebebiyle sebepsiz zenginleşmediğini ispatla yükümlüdür. Davacı keşideci ...Tic. Ltd. Şti. sebepsiz zenginleşmediği yönünden herhangi bir delil sunmamış ve bu nedenle de usulüne uygun delillerle kanıtlayamamıştır.

Bu nedenlerle davacı TTK'nun 732/4. maddesi uyarınca ispat yükünü yerine getiremediğinden sübuta ermeyen davanın reddine" karar vermesinde isabetsizlik bulunmadığından, davacı vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.