İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2022/98 K.2023/1610

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİDÜŞÜNÜLDÜ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ... ve ... alışveriş sitesi üzerinden online olarak ürün satışı gerçekleştirdiğini, davalı tarafından müvekkiline, bahsi geçen internet sitelerinde davalının TPMK nezdinde ... numara ile tescilli tasarıma konu ürünlerin satışını içeren eylemlere son verilmesini içeren ihtarname keşide ettiklerini, davacının daha önce de ... yaptığı şikayet üzerine,

müvekkili ürünlerinin satışlarının durdurulmasına neden olduğunu, ancak ... ile yapılan görüşmeler neticesinde müvekkilinin ... ki faaliyetlerine devam ettiğini, davalının yakını olduğu ... isimli kişiye ait olan instagram adresinden de dava konusu tasarımı içeren görsellerin olduğu ve satışının yapıldığını, davalının hak sahibi olduğunu iddia ettiği ... tescil numaralı "uyku tulumu" tasarımının başvuru tarihi itibariyle hiçbir yenilik ve ayırt edicilik vasıf içermediğini,

yıllardır bebeklere ve çocuklara giydirilip kullanılan uyku tulumu olduğunu ve davalı adına tescilli tasarımın başvuru tarihi itibariyle yenilik ve ayırt edici nitelikleri taşımadığını iddia ederek, davalı adına olan ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğünü ve sicilden terkini ile, davalının kötüniyetli eylemlerinden dolayı uğradıkları manevi zararların tazmini için 15.000,00 TL manevi tazminatın, dava tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faizi ile birlikte tahsili talep ve dava etmiştir.

CEVAP ve KARŞI DAVA: Davalı-k.davacı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde; davacı tarafın dava konusu tasarımın yenilikçi özelliğinin olmadığını iddia etmesine rağmen, aynı tasarım için 17/12/2020 tarihinde ... başvuru numarası ile TPMK nezdinde kendi adına tescil başvurusunda bulunduğunu, müvekkilinin davalıyı defalarca tecavüzün durdurulması yönünden Instagram hesabında uyarılarda bulunduğunu, tüm bu uyarılara rağmen davalının ... üzerinden satışlarına devam ettiğini, müvekkilinin tescilli tasarımının hukuka uygun olduğunu,

davacının dava konusu ürünü müvekkilinin eşinden satın aldıktan bu zamana kadar kötü niyetli olarak sosyal medyada satışını sürdürdüğünü ve işbu durumun müvekkilini maddi zarara uğrattığını iddia ederek, asıl davanın reddini, davacı tarafından müvekkili adına tescilli ... numaralı tasarıma yönelik tecavüzün önlenmesini, durdurulmasını, kaldırılmasını, şimdilik 1.000,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın, tespit tarihinden itibaren işleyecek bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiziyle birlikte tahsili ile verilecek hüküm özetinin ilanını talep ve karşı dava etmiştir.

MAHKEME KARARI

Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 11/11/2021 tarihli 2020/360E. - 2021/238K. sayılı kararıyla; "...Tüm dosya kapsamı deliller ve bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde; asıl dava yönünden; hükümsüzlüğü talep edilen 2020/00365 tescil numaralı tasarımın tescilinin başvuru tarihi olan 17.01.2020 tarihi itibariyle koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı anlaşılmakla, davacının hükümsüzlüğe dair davasının kabulü gerekmiştir.

Davacının manevi tazminat talebine gelince. Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir. Manevi tazminata karar verilebilmesi için BK 49 (TBK’nun 58) maddesindeki koşulların oluşması gerekir.

Somut olayda, davalının adına tasarım tescili yaptırıp, buna dayalı olarak davacıya ihtarname çekmesi şeklindeki eylemi gerek SMK anlamında, gerekse TTK'nın haksız rekabete ilişkin 56 maddesinin atfı nedeniyle TBK'nın 58 maddesi anlamında manevi tazminatı gerektirir bir eylem olmadığından, manevi tazminata ilişkin talebin reddi gerekmiştir.

Davalının tasarım tesciline dayalı karşı davasına gelince; hükümsüzlük baştan beri sonuç doğurduğundan ve hükümsüz kılınan tasarıma dayalı olarak talepte bulunulması mümkün olmadığından, davalının karşı davasının reddine dair;

A-ASIL DOSYA YÖNÜNDEN

-Davacının davasının KISMEN KABULÜNE, davalı adına tescilli ... tescil nolu tasarım tescilinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, TPMK bülteninde ilan edileceğinden ayrıca ilanına yer olmadığına, -Koşulları oluşmadığından davacının manevi tazminat taleplerinin REDDİNE,B-KARŞI DAVA YÖNÜNDEN :-Davalının karşı davasının REDDİNE," karar verilmiştir.

İSTİNAF BAŞVURUSU

Davalı-karşı davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; hükme esas alınan bilirkişi raporunun yetersiz olduğunu, müvekkilinin bu ürünü ...'da en çok satan kişi olduğunu, müvekkilinin ürününün tercih edilmesinin nedeninin bu ürünü ilk yapan kişi olması ve ayırt edici özelliğinin bulunması olduğunu, dava konusu ürünlerin pazen (flanel) bebek battaniye kumaşından yapılmış olmasının, alt ve üst olmak üzere çift taraflı fermuara sahip olmasının müvekkilinin tasarımının ayırt edici özellikleri olduğunu, bilirkişilerin kanaate varmak için piyasa araştırması yapması gerektiğini,

objektif kriterlere göre görüş bildirmesi gerektiğini, Davacı-karşı davalının kötüniyetli olduğunu, dava tarihinden sonra kendi ürünü için tecsil başvurusunda bulunduğunu belirterek, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasını, yeniden yargılama yapılarak asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Dosya arasında bulunan Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları incelendiğinde; dava konusu ... tescil numaralı tasarımın, 16/01/2020 tarihinden itibaren 5 yıl müddetle davalı adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.

İlk derece mahkemesince bilirkişiden alınan 15/01/2021 tarihli raporda; dava dilekçesi ekinde davalı adına olan ... tescil numaralı tasarımı içeren görsellerin yer aldığı belirtilen @... kullanıcı adlı Instagram hesabı https:/www.....com/... internet adresinde görüntülendiği, dosyada ... tescil numaralı tasarımı içerdiği belirtilen iki adet görsel olduğu, söz konusu iki görselden birincisinin 26.04.2019 tarihinde, diğerinin ise 27.04.2019 tarihinde inceleme yapılan @... kullanıcı adlı Instagram hesabına yüklendiklerini bildirmiştir.

İlk derece mahkemesince bilirkişi heyetinden alınan 24/09/2021 tarihli raporda; asıl dava yönünden; hükümsüzlüğü talep edilen ... tescil numaralı tasarımın tescilinin başvuru tarihi olan 17.01.2020 tarihi itibariyle koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı, karşı dava yönünden; davacı tarafa ait ... tescil numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı ve bu sebeple benzer olarak algılandıkları belirtilmiştir.

GEREKÇE

Asıl dava tasarımın hükümsüzlüğü ve manevi tazminat davası, karşı dava ise tasarım hakkına tecavüzün tespiti, önlenmesi ve maddi ve manevi tazminat davasıdır.Mahkemece asıl davanın kısmen kabulüne, tasarımın hükümsüzlüğüne, manevi tazminat davasının reddine, karşı davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davalı-karşı davacı vekili istinaf yargı yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.SMK'nun 55/1. maddesinde tasarım;

ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünüm olarak tanımlanmış, tasarımın tescilli olması halinde tescilli tasarım, ilk kez Türkiye'de kamuya sunulmuş olması halinde ise tescilsiz tasarım olarak korunacağı belirtilmiştir.Yine SMK'nun 56. maddesinde tasarımın korunabilmesi için yenilik ve ayırt edicilik niteliğine sahip olması gerektiği belirtilmiş, bir tasarım tescilli ise başvuru veya rüçhan tarihinden önce,

tescilsiz ise kamuya sunulduğu tarihten önce dünyanın her hangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarımın yeni kabul edileceği, tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edileceği, bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya sunulduğu tarihten önce kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğunun kabul edileceği, ayırt edicilik niteliğinin değerlendirilmesinde,

tasarımcının tasarım geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesine bakılacağı belirtilerek yenilik ve ayırt edicilik özelliklerinin tanımı yapılmıştır.SMK'nun 77. maddesinde ise; tasarımın yenilik ve ayırt edicilik niteliklerinin bulunmaması halinde tasarımın hükümsüz sayılmasına karar verileceği düzenlenmiştir.

SMK'nun 79. maddesinde de hükümsüzlük kararının geçmişe etkili olacağı, tasarıma kanunla sağlanan bu korumanın hiç doğmamış sayılacağı belirtilmiştir.Davalı-karşı davacı vekili ürünü ilk yapan kişinin müvekkili olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunun yetersiz olduğunu, dava konusu ürünlerin pazen (flanel) bebek battaniye kumaşından yapılmış olmasının, alt ve üst olmak üzere çift taraflı fermuara sahip olmasının müvekkilinin tasarımının ayırt edici özellikleri olduğunu, bilirkişilerin kanaate varmak için piyasa araştırması yapması gerektiğini belirterek istinaf talebinde bulunmuşsa da;

alınan bilirkişi raporları ile davaya konu tasarımın davalı-karşı davacının tescil başvurusundan önce 2019 yılında internet üzerinden satışa sunulduğunun tespit edildiği, ürünü ilk yapan kişinin davalı-karşı davacı olduğunu kanıtlayan bir delilin dosyada mevcut olmadığı, bu nedenle davalı-karşı davacının tescilsiz tasarım korumasından da yaralanma imkanının bulunmadığı, yine tasarım ile ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinin korunduğu,

bu nedenle davalı-karşı davacının tescil ettirdiği uyku tulumu ürünün hangi kumaştan yapıldığının öneminin bulunmadığı, kumaşın cinsinin tasarım tescilinin koruma kapsamında kalmadığı, yine dosyada mevcut tasarım tescil kaydında alt ve üst fermuarın mevcut olup olmadığının da belli olmadığı, bu özellik mevcut olsa bile, tasarım tescili ile ürünün şekli ve biçimi korunduğundan ilk bakışta görülmeyen bu özelliğin de tasarıma yenilik ve ayırt edicilik katmayacağı kanaatine varılmakla, davalı-karşı davacı vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Yukarıda açıklanan gerekçe ile:1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince asıl davada davalı-k.davada davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf istemlerinin ESASTAN REDDİNE,2-Asıl dava yönünden alınması gereken 269,85 TL harçtan, peşin alınan 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 210,55 TL eksik harcın asıl davada davalı-karşı davada davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına,3-Karşı dava yönünden alınması gereken 269,85 TL harçtan, peşin alınan 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 210,55 TL eksik harcın asıl davada davalı-karşı davada davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına,

4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,5-İstinaf yargılama giderleri olarak;a)Asıl davada Davacı-karşı davalı avansından kullanıldığı anlaşılan.