İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/1075 K.2023/1464

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İHTİYATİ HACİZ TALEP

İhtiyati tedbir talep eden vekili, talep dilekçesinde özetle; borçlunun keşide ederek diğer borçluya vermiş olduğu ve faktoring işlemleri çerçevesinde müvekkil şirkete tevdi edilen ...

Bankası, Uşak Şubesine ait ... seri nolu 40.000,00 TL'lik, 10.03.2023 keşide tarihli çek hakkında ihtiyati haciz talep ettiklerini, çekin yasal süresi içerisinde yetkili banka şubesine ibraz edilmiş olduğunu, karşılığının olmadığının öğrenilmesi üzerine karşılıksız şerhi alındığını, borçlular ile yapılan müteaddit görüşmelerin sonuç vermediğini, borçlunun mal kaçırma kastı ile hareket ettiği yolunda ciddi istihbaratlar alındığını, 40.000,00 TL tahsili zımnında borçlulara ait taşınır ve taşınmaz mallar ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının İhtiyaten haczine,

masraf ve avukatlık ücretinin borçlular üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İHTİYATİ HACİZ KARARI

İstanbul 9.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/04/2023 tarih ve 2023/350 Değişik İş - 2023/355 Karar sayılı kararıyla; "İhtiyati haciz talebinin İ.İ.K'nun 257. ve devamı maddeleri gereğince yerinde olduğu anlaşılmakla, TALEBİN KABULÜ İLE, Alacaklının iddia ettiği yukarıda belirtilen alacak miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla, borçluların menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının İHTİYATEN HACZİNE, -Alacağın % 15 oranında 6.000-TL nakdi veya kesin ve süresiz banka teminat mektubunun alacaklı tarafından 10 gün içerisinde Mahkememiz veznesine teminat olarak yatırılmasına,yatırılmadığı takdirde ihtiyati haczin kalkmasına," kararı verilmiştir.

İHTİYATİ HACİZ KARARINA İTİRAZ

İhtiyati haciz kararına itiraz eden vekili sunduğu dilekçesi ile; kambiyo senetlerine dayalı olarak ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili mahkemelerin, genel yetkili yer olan borçlunun yerleşim yeri mahkemesi, muhatap bankanın bulunduğu yer ödeme yeri sayıldığından buradaki yer mahkemesi, İİK’nun 50/1. maddesi uyarınca çekin keşide edildiği yerdeki mahkeme, borçlu birden fazla ise, borçlulardan birinin yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğunu, yasal düzenlemeler çerçevesinde yetkiye ilişkin bu seçimlik yerlerden hiçbirinin İstanbul Adliyesi yargı sınırları içerisinde bulunmadığını, bu nedenle yetkili yer mahkemesinin müvekkili şirketin adresi olan Uşak Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunun tespiti ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İHTİYATİ HACZE İTİRAZIN KABULÜ KARARI

İstanbul 9.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 31/05/2023 tarih ve 2023/350 Değişik İş - 2023/355 Karar sayılı kararıyla; "...Çekten doğan alacak, aranacak nitelikte olduğundan ve 6098 sayılı TBK'nın 89. maddesi uygulanamayacağından çekte yetkili mahkemenin muhatap bankanın bulunduğu yer, keşide yeri ve borçlunun yerleşim yerindeki mahkeme olduğu, ihtiyati hacze konu çekte ise muhatap bankanın bulunduğu yerin Uşak, çekin keşide yerinin Uşak ve borçlunun yerleşim yerinin Uşak olduğu anlaşıldığından Mahkememizin yetkili olmadığı anlaşılmakla itiraz eden borçlu aleyhine verilen ihtiyati haciz kararının İİK.nın 265. maddesi uyarınca kaldırılmasına karar" karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

İhtiyati haciz talep eden ... Faktoring A.Ş vekili istinaf dilekçesinde.

"Müvekkil şirket dava dışı takip borçlusu şirket arasında Faktoring Sözleşmesi akdedildiğini, işbu faktoring sözleşmesi ile şirketin davacıya kesmiş olduğu fatura muhtevası alacağının müvekkil şirkete temlik edildiğini, işbu fatura muhtevası alacağın ödeme vasıtası olan ve ihtiyati hacze konu çek faktoring sözleşmesi ile müvekkile tevdi edilen çeklerden olduğunu, Faktoring Sözleşmesinin’ nin IV-Çeşitli Hükümler kısmının 29. Maddesi: “İş bu sözleşmeden doğacak ihtilaflarda İstanbul (Çağlayan) Asliye Ticaret Mahkemeleri ile İstanbul (Çağlayan) İcra Müdürlükleri yetkilidir.” şeklinde olduğunu,

taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava ve icra takibi sadece sözleşmeyle belirlenen bu müdürlüklerde, mahkemelerde açılacağını, Faktoring Sözleşmesi'ne istinaden alınan çekler için yetkili mahkemenin İstanbul (Çağlayan)Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu." beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması istenmiştir.

GEREKÇE

Talep, ihtiyati haciz istemine yöneliktir. Mahkemece ibraz edilen çeke dayalı olarak ihtiyati haciz kararı verilmiş, aleyhine karar verilen vekilinin itirazı üzerine mahkemece duruşmalı olarak yapılan inceleme sonunda itirazın kabulüne karar verilmiştir. Hüküm ihtiyati haciz isteyen vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.İcra ve İflas Kanunu’nun 265/1. hükmüne göre, “Borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.” Somut uyuşmazlıkta;

itiraz eden vekilinin dava konusu çekin keşide yeri, muhatap yeri ve borçlu yerleşim yeri Uşak olduğundan ihtiyati haciz kararı veren mahkemenin yetkisiz olduğundan bahisle kararı istinaf ettiği görülmüştür.

İİK’nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı yasanın 50. maddesiyle “Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur.

Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe salahiyetlidir.” şeklindeki düzenleme uyarınca ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK’nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur. Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan bu alacaklar için TBK’nın 89/1. hükmü uygulanamaz.

Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. Somut olayda, ihtiyati hacze konu çekin ... Bankası A.Ş.

Uşak şubesine ait olduğu, itiraz eden borçlu şirketin adresinin Uşak olduğu, diğer borçlu şirketin adresinin ise Ankara olduğu anlaşıldığından, mahkemenin ihtiyati haciz kararı verilmesi hususunda yetkisi bulunmadığı; her ne kadar ihtiyati haciz isteyen vekili tarafından "Faktoring sözleşmesinde yetki şartının olduğunu ve yetkili mahkemenin Çağlayan İstanbul mahkemeleri olduğu" ileri sürülmüş ise de; itiraz eden ... İnş. Tur.Gıda San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin sözleşmenin tarafı olmaması nedeniyle yetki şartının bu taraf için bağlayıcı olmadığı anlaşıldığından; mahkemece yetki itirazının kabulüne karar verilmesi isabetli olduğundan, ihtiyati tedbir isteyen vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.