İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/1375 K.2025/586

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

ASIL DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin metal kaplama sektöründe yıllardır hizmet veren bir firma olduğunu, davalı şirketin de müvekkili şirket ile aynı sektörde faaliyet gösterdiğini, piyasada uzun yıllardan beri var olan, müvekkili şirketin ve sektördeki birçok firma tarafından gerek yurt içinde gerekse yurt dışında kullanılan ürünlere ilişkin tescil alarak bu ürünler üzerinde hak iddia ettiğini, buna ilişkin olarak da müvekkili şirket aleyhine Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2022/173 Esas sayılı dosyasıyla görülmekte olan davayı açtığını,

davalının tasarımlarının SMK kapsamında tasarım olma özelliklerine haiz olmadığını, davalı şirkete ait tasarımların yenilik ve ayırt edicilik özelliklerini taşımadığını belirterek, bu nedenle davalıya ait ..., ..., ... ve ... numaralı tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı tarafa usulüne uygun tebligat yapıldığı halde davaya cevap vermemiştir.MAHKEMENİN BİRLEŞEN 2022/173 ESAS SAYILI DOSYASINDA DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde;Mahkemenin 2022/173 esas sayılı dosyasına tevzi olunan dava dilekçesi ile,

müvekkili şirketin 24 yıldır metal kiremit ve çatı sistemlerinde kaliteli, garantili üretimleri ile inşaat ve yapı malzemeleri sektörüne hizmet verdiğini, müvekkilinin, sektör içindeki bilgi ve deneyimlerinin sonucunda hayata geçirdiği Isı Yalıtım Levhası, Panel Kremit Profili ve 3'lü Mahya Profili tasarımlarını TPMK nezdinde ..., ..., ... tescil numaralarıyla koruma altına alındığını, davalı şirketin, müvekkilinin TPMK nezdinde koruma altında olan ... tescil nolu "Isı Yalıtım Levhası",... tescil nolu "Panel Kiremit Profili" ve ... tescil nolu "Üçlü Mahya Profili" tasarımlarının ayırt edilemeyecek derece benzerinin üretimini,

satışını ve reklamını yaptığını, Bakırköy 1. FSHHM’nin 2022/104 D.İş delil tespiti dosyası kapsamında alınan bilirkişi raporuyla davalının kullanımlarının müvekkilinin tasarım haklarına tecavüz niteliği taşıdığının tespit edildiğini, müvekkiline ait tasarıma konu ürünlerin karşı tarafça üretimi, özellikle müvekkili şirket ile aynı sektörde faaliyet göstermesi sebebiyle, müvekkilinin kendisine ait ticari işletmesi ile bağlantılı olduğunu, aralarında organik veya ekonomik bir bağ bulunduğu noktasında karışıklık yaratmaya elverişli durumda olup, müvekkilini maddi ve itibari yönlerden zarara uğrattığını belirterek,

müvekkili şirketin tasarım haklarına tecavüz ve haksız rekabet oluşturan ürünlerin davalı tarafından kullanımının ve üretiminin durdurulması, önlenmesi ve karşı taraf elinde bulunan tecavüz ve haksız rekabete konu ürünlere "el konulması" hususunda, delil tespit dosyasında verilen ihtiyati tedbir kararının devamına, davalının, müvekkilinin 6769 sayılı SMK uyarınca korunan ve TPMK nezdinde ..., ... ve ... sayılı tescil belgeleriyle korunan tasarım haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden eylemlerinin tespitine, önlenmesine ve durdurulmasına,

tecavüze konu ürünlere, tanıtım evrakı, katalog vs.tecavüze konu ürün görselini içeren her türlü basılı materyale el konulmasına, tecavüze konu ürünlerin üretiminde münhasıran kullanılan kalıp, cihaz, makine gibi araçlara el konulmasına, el konulacak ürün, kalıp, tanıtım evrakı vs.malzemenin masrafı tecavüz eden davalıya ait olmak üzere imhasına, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi ile, davacı tarafın dava dilekçesinde ileri sürmüş olduğu iddiaların, soyut ve hukuki dayanaktan yoksun iddialar olduğunu, dava konusu tasarımların yenilik ve ayırt edicilik özelliklerini taşımayan, yıllardır piyasada var olan ürünler olduğunu, dava konusu ..., ... ve ... tescil numaralı ürünler incelendiğinde, bu ürünlerin hiçbir yenilik ve ayırt edicilik özelliği bulunmadığını, zira bu ürünlerin ilk kez davacı tarafça tasarlanan ürünler olmayıp, karşı tarafça tescil başvurusunun yapıldığı 2017 yılından çok daha önce, uzun yıllardan beri Türkiye'de ve dünyanın birçok ülkesinde var olan,

birçok ev ve iş yeri çatısı gibi alanlarda sıklıkla kullanılan, piyasadaki mahya ve kiremitlerden herhangi bir ayırt ediciliği de bulunmayan alelade ürünler olup, bu ürünlerin SMK uyarınca herhangi bir tasarım özelliğinin bulunmadığını, müvekkiline ait ürünlerin, davacıya ait ..., ... ve ...tescil numaralı ürünler ile benzemediği gibi, aksinin kabulü halinde dahi karşı tarafa ait ürünlerin tasarım özelliği olmadığından,

yenilik ve ayırt edicilik unsurları bulunmadığından bu ürünlerin kanuni korumadan yararlanamayacak olup, davanın reddine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

MAHKEME KARARI

Bakırköy 2.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 21/06/2023 tarihli 2022/221 E. - 2023/184 K. sayılı kararıyla;"... HÜKÜM Yukarıda açıklanan gerekçelerle;

ASIL DAVADA

1-Davalıya ait ..., ... ve ... tescil numaralı tasarımların hükümsüzlüğüne, karar kesinleştiğinde sicilden terkinine, 2-Davalıya ait ... tescil numaralı tasarım yönünden açılan davanın REDDİNE…","…BİRLEŞEN 2022/173 ESAS SAYILI DOSYADA :1-Birleşen davanın ..., ... tescil numaralı tasarımlar yönünden davacının davasının REDDİNE, 2-... tescil numaralı tasarım yönünden davacının davasının KISMEN KABULÜ İLE;Davalının davacıya ait bu tasarımından doğan haklarına tecavüzün tespiti ile bu tecavüzün men ve ref'ine, tecavüz oluşturan 26/04/2023 tarihli ek raporda görsellerine yer verilen ürünlere,

bu ürünlerin yer aldığı basılı tanıtım evraklarına ve münhasıran bu ürünlerin üretiminde kullanılmaları kayıt ve koşulu ile kalıp, cihaz ve makinelere el konularak hüküm kesinleştiğinde masrafı davalı yandan karşılanmak suretiyle imhasına, 3-Davacının haksız rekabet davasının REDDİNE…" karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMLERİ

Davacı-birleşen davada davalı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; karşı taraf adına tescilli ... numaralı tasarımın yenilik özelliğinin bulunmadığını, ... firmasına ait "..." ismiyle üretilen ve satılan ürünle aynı/benzer olduğunu, 2014 yılından bu yana piyasada mevcut olduğunu, bu nedenle hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini,Bilirkişilerin taraflarınca delil olarak bildirilen ürüne ilişkin görsellere erişilemediği ve piyasa araştırmasında da benzer ürünün bulunamadığı gerekçesiyle tasarımın yenili özelliğinin mevcut olduğuna dair görüş bildirdiklerini, bu raporun eksik inceleme ile hazırlandığını,

piyasa araştırmasına ilişkin hiç bir verinin raporda yer almadığını, Mahkemece "..." ürünüyle ilgili teknik destek alınarak araştırma yapılması gerektiği halde eksik inceleme ile hükümsüzlük davasının reddedilmesinin hatalı ve hukuka aykırı olduğunu,Birleşen davada her ne kadar müvekkilinin ürününün karşı taraf adına tescilli ... numaralı tasarım ile benzer olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmişse de, müvekkilinin ürününün bu tasarım ile benzer olmadığını,

aksine görüş bildiren bilirkişi raporunun hatalı olduğunu,Müvekkilinin ürününün şekil ve görüntü olarak karşı tarafın tasarımından tamamen farklı olduğunu,Bilindiği üzere, tasarım, ürünlerde kullanıcı tarafından gözle görülebilir nitelikteki şekli unsurlardan ibaret olup; mahkemece, kullanıcısına görünürlüğü olmayan bir ara yalıtım ürünü ile ilgili olarak,

ürünler arasında belirgin bir ayırt edicilik sağlayan şekil farklılıkları da bulunmasına rağmen, tecavüzün var olduğu belirtilerek hüküm kurulduğunu, delil tespiti dosyasındaki rapor içeriğinin daha ayrıntılı ve görsel anlatımlı olmasına rağmen hükme esas alınmadığını, itirazlarının değerlendirilmediğini, delil tespiti dosyasındaki rapor ile davadaki rapor arasındaki çelişkinin giderilmesi için ayrı bir inceleme de yaptırılmadığını, yine eksik incelemeyle hatalı ve hukuka aykırı şekilde karar verildiğini belirterek,

arz olunan ve resen tespit edilecek nedenlerle, öncelikle tehir-i icra taleplerinin kabulüne, inceleme neticesinde taraflarınca açılan davadaki ... nolu tasarım yönünden verilen kısmen ret kararı ile karşı tarafın açtığı birleşen davadaki ... nolu tasarım yönünden verilen kısmen kabul kararının eksik incelemeyle, hatalı ve hukuka aykırı şekilde verildiğinden istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının bu kısımlar yönünden kaldırılmasına ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı-birleşen davada davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; müvekkili adına tescilli..., ... ve ... numaralı tasarımların yeni ve ayırt edici olduklarını, karşı tarafın iddialarını ispatlayamadığını,Bilirkişiler tarafından yenilik kırıcı oldukları belirtilen ürünlerin müvekkilinin tasarımları ile karşılaştırıldıklarında, benzer olmadıklarının görüldüğünü,Bilgilenmiş kullanıcı ve tasarımcının seçenek özgülüğünün değerlendirilmediğini,Ürünlerin uygulanış biçimleri de göz önünde bulundurularak,

yapıları, meydana getirildikleri madde, kullanılan üretim elemanları ve tasarımın amacını yerine getirmesi için kullanılan malzemenin kalite ve ürün ömrüne etkisinin de dikkate alınması gerektiğini,Esinlenme serbestisinin de değerlendirilmesi gerektiğini,Birleşen davada müvekkiline ait ..., ... numaralı tasarımların hükümsüz kılınması nedeniyle reddinin de hatalı olduğunu,Alınan bilirkişi raporunda karşı tarafın ürünlerinin müvekkiline ait tasarımlarla benzer olarak algılandıklarına dair görüş bildirildiğini, davalının eylemlerinin tasarım haklarına tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunu,

Davalının eylemlerinin TTK'nun 55. maddesi uyarınca haksız rekabet teşkil ettiğini, karşı tarafın kullanımlarının müvekkilinin tanınmışlığından faydalandığını, piyasaya sunmuş olduğu ürünlerin tüketici nezdinde sanki müvekkilinin ürünüymüş gibi algı yaratacağını ve haksız rekabete neden olacağını belirterek, izah edilen ve Mahkemece re'sen tespit edilecek nedenlerle, fazlaya ilişkin her türlü haklarıyla birlikte, tazminat talep etme, şikayet etme hakları saklı kalmak kaydıyla, istinaf başvurularının kabulü ile,

asıl dava (2022/221 E.) yönünden, kararın müvekkilinin ...,... ve... nolu tasarımlarının hükümsüzlüğü yönünde hüküm tesis edilen kısmıyla sınırlı olmak üzere kısmen kaldırılarak haksız ve mesnetsiz davanın tümden reddine, birleşen dava (2022/173 E.) yönünden, kararın müvekkilinin ..., ... nolu tasarımlarının hükümsüz kılınması nedeniyle bu tasarımlar yönünden davanın reddi ve haksız rekabet davasının reddi kısmıyla sınırlı olmak üzere kısmen kaldırılarak haklı davalarının tüm talepler yönünden kabulüne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Dosya arasında bulunan Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları incelendiğinde; davacıya ait ... numaralı "..." tasarımının 02/02/2017 tarihinde, ... numaralı "..." tasarımının 25/01/2017 tarihinde, ... numaralı "Panel Kiremit" tasarımının 07/02/2017 tarihinde, ... numaralı "..." tasarımının 06/02/2017 tarihinde, ... numaralı "..." tasarımının 08/02/2017 tarihinde davalı-birleşen davada davacı ...

Şirketi adına tescilli oldukları tespit edilmiştir.Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2022/104 D.İş sayılı dosyası incelendiğinde; ... Ltd. Şirketi tarafından ... Şirketi aleyhine ..., ... ve ... numaralı tasarım haklarına tecavüz iddiasıyla delil tespiti ve ihtiyati tedbir talep edildiği, tasarım uzmanı ...'tan alınan 27/05/2022 tarihli bilirkişi raporunda; "...Karşı tarafa ait olduğu beyan edilen ...

Silivrif/İSTANBUL adresine 13.05.2022 tarihinde 14:10 sıralarında gidilmiş ve yerinde inceleme esnasında yapılan incelemede ... ve ... tescil numaralı tasarımlar ile karşılaştırma yapılabilecek nitelikte tasarımların tespit edildiği, ... tescil numaralı tasarıma benzer herhangi bir tasarımın bulunamadığı, Karşı tarafa ait yerinde İnceleme esnasında ve karşı tarafa alt kataloğun 5. sayfasında tespit edilen kiremit ürününün, talep eden tarafa ait ... tescil numaralı tasarım ile ayırt edilemeyecek şekilde benzer olduğu,

Karşı tarafa ait yerinde inceleme tespit edilen mahya ürününün, talep eden tarafa ait ... tescil numaralı tasarım ile ayırt edilemeyecek şekilde benzer olduğu, Karşı tarafa ait katalog içerisinde tespit edilen ısı yalıtım levhası ürününün, talep eden tarafa ait 2... tescil numaralı tasarıma göre ayırt edici niteliğe sahip olduğu..." yolunda görüş bildirildiği görülmüştür.

İlk derece mahkemesince tasarım uzmanı ..., marka vekili... ve bilgisayar mühendisi ...'den oluşan bilirkişi heyetinden alınan 07/03/2023 tarihli raporda; "... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 02/02/2017 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı, ... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 25/01/2017 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı, ... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 07/02/2017 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı,

... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 06/02/2017 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olduğu..." hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir.İlk derece mahkemesince aynı bilirkişi heyetinden alınan 26/04/2023 havale tarihli raporda; "...... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 02/02/2017 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı, ... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 25/01/2017 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı,

... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 07/02/2017 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı,... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 06/02/2017 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olduğu, ... esas dosyası bakımından; .... numaralı tasarım tescili ile davacı / karşı davalı tarafa ait tespit edilen ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı,

bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, ... numaralı tasarım tescili ile davacı / karşı davalı tarafa ait tespit edilen ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, ....numaralı tasarım tescili ile davacı / karşı davalı tarafa ait tespit edilen ürün görseli ve ... adresinde yer alan ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları..." hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir.

GEREKÇE

Asıl dava tasarım hükümsüzlüğü, birleşen dava tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi davasıdır.Mahkemece asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiş, karara karşı her iki taraf vekili de istinaf yargı yoluna başvurmuşlardır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Birleşen davayla ilgili asıl davada davacı, birleşen davada davalı vekilinin istinaf talebiyle ilgili yapılan incelemede.

Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2022/104 D.İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda aleyhine tespit talep edilen tarafa ait ve tespite konu ürünün tespit talep edene ait ... numaralı tasarımla benzer olmadığına dair görüş bildirildiği halde, işbu dava dosyasında alınan 26/04/2023 tarihli ek raporda, asıl davada davacı, karşı davada davalıya ait ürünün birleşen davada davacıya ait .. numaralı tasarım ile benzer olduğuna dair görüş bildirilmiştir.

Mahkemece her iki rapor arasındaki çelişki giderilmeden ve neden asıl davada alınan ek bilirkişi raporuna itibar edildiği açıklanmadan birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.Bu nedenle asıl davayla ilgili taraf vekillerinin istinaf talepleri ile birleşen davayla ilgili birleşen davanın davacısı vekilinin istinaf talepleri bu aşamada incelenmeksizin, birleşen davayla ilgili birleşen davada davalı ...

Şirketi vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, Mahkemece tasarım uzmanı, bilişim uzmanı ve sektör bilirkişisinden oluşacak üç kişilik yeni bir bilirkişi heyetinden asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekilinin ... numaralı tasarımla ilgili itirazları değerlendirilerek, iki rapor arasındaki çelişkiyi giderecek şekilde yeniden rapor alınmak suretiyle sonucuna göre değerlendirme yapılması için dosyanın Mahkemesine iadesine karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Yukarıda açıklanan nedenlerle:1-Asıl davada davalı-birleşen davada davacı ... Şirketi vekilinin asıl ve birleşen davayla ilgili istinaf talepleri ile asıl davada davacı-birleşen davada davalı ... Şirketi vekilinin asıl davayla ilgili istinaf taleplerinin bu aşamada İNCELENMESİNE YER OLMADIĞINA, 2-Asıl davada davacı-birleşen davada davalı ...

Şirketi vekilinin birleşen davayla ilgili istinaf talebinin kabulü ile, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince, BAKIRKÖY 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ'nin 21/06/2023 tarihli 2022/221 E. - 2023/184 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA,3-Yukarıdaki gerekçede belirtildiği şekilde yargılamaya devam olunmak üzere dosyanın, karar veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 4-Asıl davada davalı-birleşen davada davacı ...

Şirketi vekilinin istinaf talepleri incelenmediğinden, istinaf peşin harcının talebi halinde davalı-birleşen davada davacı vekiline iadesine,5-Asıl davada davacı-birleşen davada davalı ...