İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/1383 K.2025/499

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının keşidecisi olduğu çekin, aralarında ki mal alım satım konusuna ilişkin olmak üzere ...

Akaryakıt firmasına keşide edildiğini ve çekin tesliminin gerçekleştiğini, ancak davacı ile firma arasında ki sözleşmeden doğan uyuşmazlık nedeniyle söz konusu çekin iadesi istenmişse de, çekin, firma tarafından davalı tarafa ciro edildiğinden davacıya iade edilemediğini, davacının daha fazla mağduriyet yaşamasının önlenmesi için dava konusu çek hakkında Afyonkarahisar 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) 2022/846 E. sayılı davası ile derhal ödemeden men yasağı tedbir talepli menfi tespit davası açıldığını ve dava sonucunda müvekkilinin borçlu olmadığına karar verildiğini,

ödeme yasağı kararına müteakip kararın ilgili banka ... T.A.Ş'ye bildirildiğini, banka tarafından çeklerin arka yüzüne bu hususun yazıldığını, İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ...

E. sayılı dosyasıyla 125.000,00 TL tutarındaki çek ve ferileri ile davacı aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlatıldığını, ancak söz konusu çek hakkında ödeme yasağı bulunması nedeniyle müvekkilinin borçlu bulunmadığının tespiti için bu davanın açıldığını, davalı yanın, çekleri, bankanın takas odasına (...

T.A.Ş.) vadesinden önce ibraz ettiğini, ödemeden men yasağı kararı bulunmasına rağmen şayet çekle işleyen hesapta yeterli karşılık yoksa, karşılıksız kalan kısım bakımından müracaat hakkının doğacağını belirterek, öncelikle davanın kabulüne, yargılama neticesinde davacının borçlu olmadığının tespitine, İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ...

E. sayılı dosyası ile davacı aleyhine başlatılan takibin iptaline, çeklerin istirdatı ile davalı tarafın takip konusu alacakların %20’sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında 25.04.2014 tarihli Faktoring Sözleşmesi akdedildiğini, itiraz eden borçlu ... ile borçlu ... Akaryakıt arasındaki ticari ilişkide e-faturaya konu malların satın alınması sonucu bahsi geçen çekin itiraz eden borçlu tarafından ...

Akaryakıt'a ciro edildiğini, sözleşmeye konu çeklerin davalı yanca bankaya ibraz edildiğini, ancak ödeme yasağı olmasından bahisle tahsil edilememiş olup, bu durumun çekin arka yüzüne derce dildiğini, çekin tahsil edilememesinden bahisle davalı şirket alacağını tahsil amacıyla işbu itiraza konu ihtiyati haciz kararının alındığını, İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ...

E. sayılı dosyasından kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takibe girişildiğini, itiraz eden keşidecinin icra takibine konu çekten asıl borçlu sıfatı ile sorumlu olduğunu, kıymetli evraklarda bilindiği üzere keşidecinin asıl borçlu, cirantaların ise müracaat borçlusu sıfatı ile yetkili hamile karşı sorumlu bulunduğunu, menfi tespit davası açılmasının yahut bu davada ödemeden yasaklanma kararı verilmesinin icra takibi açılmasına engel olmadığını, dava konusu çekin ödeme yasağından önce iktisap edildiğini, bu durumun çek teslim bordroları ile sabit olduğunu, davacı ..., dava dışı borçlu ...'a verdiği çeklerin bedelsiz kaldığını,

aralarındaki sözleşmenin ifa edilmediğini ileri sürmüş ise de işbu def'ileri şahsi def'i niteliğinde olduğunu, davalı şirketin iyiniyetli ve yetkili hamil bulunduğu savunarak, davacının da çekten kaynaklı olarak müvekkiline borçlu bulunduğunun tespiti ile davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

MAHKEME KARARI

İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 11/07/2023 tarihli 2023/168 E. - 2023/493K. sayılı kararıyla; "...Davacının davaya konu 19/12/2022 keşide tarihli ve 125.000,00 TL bedelli çekin keşidecisi olduğu, çekin aralarındaki ticari ilişki kapsamında avans olarak dava dışı ... Ltd. Şti'ye verildiği, Afyonkarahisar 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 31/01/2023 tarih, 2022/846 esas, 2023/13 sayılı kararıyla söz konusu çekten dolayı davacının dava dışı ... Ltd.

Şti'ye borçlu olmadığının tespitine karar verildiği, çekin bedelsiz kaldığının dosyadaki deliller uyarınca sabit olduğu, çekin dava dışı şirket tarafından davacıya iade edilmeyerek davalı ...

Faktoring A.Ş.'ye temlik edildiği, bu durumda çek keşidecisi olan davacı ile lehtar arasındaki defilerin faktoring şirketine karşı da ileri sürülebileceği, tüm bu hususlar gözönüne alındığında davacının davaya konu çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, davalının ağır kusurlu ya da kötüniyetli hareket ettiğine ilişkin delil bulunmadığından davacının kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir. (İstanbul BAM 16. H.D 2021/1620 esas, 2023/683 karar)

İSTİNAF İSTEMİ

Davalı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; davacının çekle ilgili müvekkiline karşı "asıl borçlu" sıfatıyla sorumlu olduğunu, müvekkilinin yetkili hamil olduğunu, Davacının iddialarının şahsi def'i niteliğinde olup, asıl borç ilişkisinin tarafına karşı ileri sürebileceğini, 6361 sayılı Faktoring Kanunun 9/3. maddesi uyarınca müvekkiline karşı ileri sürülmesinin mümkün olmadığını, TTK'nun 818/e maddesinin atfı ile TTK'nun 687. maddesinde de bu durumun hüküm altına alındığını, Müvekkili şirketin defter ve kayıtları ile istihbari çalışmalarının incelenmediğini, yerel mahkemenin araştırma yapmaksızın karar verdiğini beyanla,

açıkladıkları hususlar ve sayın mahkemece re'sen dikkate alınacak diğer hususlar doğrultusunda. İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/168 E. 2023/493 K. Sayılı 12.07.2023 tarihli kararının kaldırılmasına, davacının hukuki mesnetten yoksun davasının reddi ile, çek bedelinden davacının iyi niyetli ve yetkili hamil müvekkiline borçlu bulunduğunun tespitine, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası örneği incelendiğinde; alacaklının ... Faktoring A.Ş., borçluların ... ve ... İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi olduğu, 125.000,00 TL asıl alacak olmak üzere toplam 141.608,24 TL alacak için 05/01/2023 tarihinde kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatıldığı, takip dayanağının 19/12/2022 günlü, ... Seri numaralı, 125.000,00 TL bedelli çek olduğu tespit edilmiştir. Takibe konu çek örneği incelendiğinde; ...

Cebeci/Ankara Şubesi'ne ait ... seri numaralı, 19/12/2022 tarihli, 125.000,00 TL bedelli çek olduğu, keşidecisinin ..., lehtarın ... Nakliyat İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi olduğu tespit edilmiştir. Afyonkarahisar 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin : 2022/846 Esas, 2023/13 Karar sayılı kararı incelendiğinde; davacının ..., davalının ... İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi olduğu, ... T.A.S. Cebeci/Ankara Şubesi, ... numaralı, 12/12/2022 tarihli, 125.000,00 TL bedelli, ...

T.A.S. Cebeci/Ankara Şubesi, ... numaralı, 19/12/2022 tarihli, 125.000,00 TL bedelli çeklerle ilgili borçlu olmadığının tespiti ve çeklerin iptali için dava açıldığı, yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, davacının menfi tespit talebinin kabul nedeniyle kabulü ile, davaya konu; ... T.A.S. Cebeci/Ankara Şubesi, ... numaralı, 12.12.2022 tarihli, 125.000,00-TL bedelli ve ... T.A.S.

Cebeci/Ankara Şubesi, ... numaralı, 19.12.2022 tarihli, 125.000,00-TL bedelli 2 adet çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, davacının çek iptali talebinin reddine karar verildiği, kararın 07/03/2023 tarihinde kesinleştiği tespit edilmiştir. Dava dışı ... İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi ile davalı ... Faktoring A.Ş. Arasında imzalanan sözleşme incelendiğinde.

25/04/2014 tarihinde 6.000.000,00 TL azami tutarlı faktoring sözleşmesi imzalandığı tespit edilmiştir.

GEREKÇ E

Dava. İİK'nun 72.maddesi uyarınca icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasıdır. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekili istinaf yargı yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dosya incelendiğinde; davalı ile davaya konu çekin lehtarı olan dava dışı şirket arasında imzalanan faktöring sözleşmesi kapsamında çekin davalıya devredildiği anlaşılmıştır.

6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2. maddesi ''Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal ve hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez'' hükmünü içermektedir.

Yasa metninden de anlaşılacağı üzere, faktoring şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, alacağın temliki hükümlerine tabidir. Faktoring işleminin müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafı bulunur. Faktoring işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 Sayılı Yasanın 9/2. ve 6098 sayılı TBK'nın 188/1. maddesi hükümlerinin uygulanması gerekir.

Buna göre borçlu, faktoring işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def'ileri alacağı faktoring sözleşmesine dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir. 6361 Sayılı Yasanın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında faktoring işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyi niyetli ya da kötü niyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.

Davacı tarafından, davacının keşideci, dava dışı ...

İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi’nin lehtar, faktoring şirketinin de hamil konumunda bulunduğu 19/12/2022 keşide tarihli 125.000,00 TL bedelli çek yönünden 6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2. maddesi uyarınca bedelsizlik iddiası davalı faktoring şirketine karşı ileri sürülebileceğinden ve Afyonkarahisar 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin kesinleşen 2022/846 Esas, 2023/13 Karar sayılı kararı ile davacının dava konusu çekten dolayı davacının dava dışı Faktoring Sözleşmesinin diğer tarafı olan ...

İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi’ne borçlu olmadığı kesinleşmiş olduğundan, Mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi yerindedir. Bu nedenlerle; davalı vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Yukarıda açıklanan gerekçe ile: 1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 8.538,75 TL nispi harçtan, peşin alınan 2.134,69 TL harcın mahsubu ile bakiye 6.404,06 TL eksik harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, 4-İstinaf yargılama giderleri olarak; a)Davacı avansından kullanıldığı anlaşılan.

159,00TL (posta-teb-müz) masrafının davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, b)Davalı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 16/04/2025 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.