İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/1736 K.2025/841

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilin taşeronluk sözleşmesi kapsamında dava dışı ... Ltd.

Şti.ye 7 adet toplam 280.000-TL bedelli çeki iş avansı olarak verdiğini, ancak dava dışı şirketin işe başlamadığını ve çekleri de iade etmediğini, bunun üzerine Bursa 3. Aslıye Tıcaret Mahkemesinin 2020/657 E. sayılı dosyası ile dava açıldığını, davalı şirketin faktoring işlemi esnasında istihbarat yükümlülüğünü yerine getirmeyerek, çeklerin iktisabında kötüniyetli ve ağır kusurlu olduğunu, bu nedenle müvekkilinin dava dışı lehdara karşı ileri sürülebilecek tüm defi ve itirazların davalı hamile karşı da ileri sürülebileceğini ileri sürerek,

müvekkilinin ....sayılı ve ...sayılı dosyalarına konu çekler kapsamında davalıya borçlu olmadığının tespitine, ödenen 100.000-TL'nin ve 90.127,60 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont-avans faizi ile birlikte iadesine, takibe konu ...-...-... seri nolu 3 adet çekin iadesine, müvekkili lehine takip miktarının %20’sinden az olmamak kaydıyla kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil davaya konu çekleri 6361 yasa hükümlerine uygun şekilde temlik aldığını, müvekkilinin kanundan kaynaklı yükümlülüklere uygun davrandığını, mevcut bir borcun tahsili amacıyla verildiğinden avans olarak verildiğinin ispat yükü davacıda olduğunu, davacının çekin verilmesini gerektiren edimin yerine gelmediğini ve çekin hangi edim karşılığında ödeme aracı olarak verildiğini yazılı delillerle ispatlaması gerektiğini, davacının tanık dinletmesine muvafakatin bulunmadığını, çeklerin iadesi talebinin yasal dayanağı bulunmadığını, müvekkilinin çeklerin iyi niyetli yasal hamili olduğu,

bedelsizlik iddiası çeklerin iadesini gerektiren hukuki bir dayanak olmadığını savunarak, davanın reddini, alacağın % 20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; davacının keşidecisi olduğu dava konusu çekleri ticari ilişki kapsamında dava dışı lehtar ... Şti'ye verdiği, ancak lehtarın çekler karşılığı üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediği, bu hususun Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/657 E. kesinleşen ilamı ile sabit olduğu, davacı ile lehtar arasındaki defilerin faktoring şirketine karşı da ileri sürülebileceği,

çekler karşılığı lehtar tarafından yapılması gereken işin yapılmaması karşısında çeklerin bedelsizliği durumunun yukarıda belirtilen mahkeme kararı ile sabit olması karşısında davacının davaya konu çekler nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespiti ile icra takibinden sonra yapılan ödemelerin yapıldığı tarihlerden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte istirdatına, davalının ağır kusurlu ya da kötüniyetli hareket ettiğine ilişkin delil bulunmadığından davacının kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; bilirkişi raporunda davacının dava dışı şirkete açmış olduğu Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/657 E. dosyası ve ilgili evraklar üzerinde inceleme yapıldığının görüldüğünü, bilirkişi raporunun tamamen dosya kapsamına aykırı düzenlendiğini, gerekçeli kararda atıf yapılan Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/657 E. Sayılı dosyasının hüküm kurulurken nazara alınmasının hatalı olduğunu, davaya konu çekleri iyiniyetli olarak iktisap eden müvekkil şirkete karşı önceki hamillerin şahsi defilerini ileri süremeyeceğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, menfi tespit talebine ilişkindir.İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazlı şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir. Karar davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında, mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, yasaya göre faktoring şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacağın, alacağın temliki hükümlerine tabi olduğu, faktoring işleminin müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafı bulunduğu,

faktoring işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 sayılı Yasanın 9/2 ve 6098 sayılı TBK'nın 188/1.maddesi hükümlerinin uygulanması gerektiği, buna göre borçlunun, faktoring işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def'ileri, alacağı faktoring sözleşmesine dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebileceği, faktoring işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyiniyetli ya da kötüniyetli olmasının sonuca etkisinin bulunmadığı,

davaya konu çeklerin keşidecisinin davacı, lehdarının dava dışı ...Şti. olduğu ve lehdar tarafından davalı faktoring şirketine ciro edildiği, davacının çeklerin lehdarı olan ...Şti.

Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/657 E.-2022/378 K dosyası ile açtığı menfi tespit davasının kabulüne karar verildiği ve kararın kesinleştiği, üçlü faktoring ilişkisi içerisinde yer alan davacının senet lehdarına karşı ileri sürebileceği şahsi def'ileri davalı faktoring şirketine karşı ileri sürebileceği, bu nedenlerle ilk derece mahkemesice menfi tespit ve istirdat davasının kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.