İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/1798 K.2025/912

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. 26/10/20216 tarihinde taraflar arasında sanayi tipi yuvarlak örgü makinası ile ilgili olarak finansal kiralama sözleşmesi yapıldığını, sözleşme kapsamında örgü makinasının ithal edilerek müvekkile leasing yolu ile teslimi konusunda mutabık kalındığını, ilgili makinelerin 19/12/2016 tarihinde ...Limanı'na geldiği,

ancak taraflarına teslim edilmemesi sebebi ile Kartal ...Noterliği'nin 30/12/2016 tarih ve ... yevmiye no.lu ihtarnamesi ile makinelerin taraflarına iadesini talep ettiklerini, davalı banka ihtarnameye cevap olarak Kartal ...Noterliği'nin 19/01/2017 tarih ve ... yevmiye no.lu ihtarnamesi ile ihracatçı tarafından gönderilen vesaik için gerçek olmayan belgeler olduğu tespiti üzerine yeni belgelerin istenildiği,

yeni gönderilen belgeler arasında declaration of conformity adlı belgenin de geçersiz olduğu tespit edildiğini, bundan dolayı makinenin ithal edilebilmesinin mümkün olmadığını taraflarına beyan ettiklerini, müvekkili ihtarnameye karşı Kartal ...Noterliği'nin 19/01/2017 tarih ve ... yevmiye no.lu ihtarnamesi ile makinenin ithal edilebilinmesinin mümkün olduğunu, yakın zamanda aynı üründen 2 adet alındığını, makinenin ithal edilebileceği yönünde TSE'den görüş alındığını ancak davalı yanca sözleşme yükümlülükleri yerine getirmediği,

bu durum üzerine müvekkil kendi imkanları ile 10/05/2017 tarihinde hiçbir sorun yaşamadan ithal edebildiğini, belirtmekle fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydı ile makinenin teslim edilmemesi nedeni ile 19.12.2016'dan itibaren müvekkilinin uğradığı 1000TL maddi zararın davalıdan tahsilini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Müvekkili banka ile davacı arasında 01/11/2016 tarihinde finansal sözleşme imzalanması sebebi ile malın temini için ilgili FKS uyarınca üzerine düşen sorumlulukları yerine getirdiklerini ve ürünün ...

Limanına getirildiğini, malın limandan çekilebilmesi için gerekli evrak ve belgeler incelendiğini, incelenen vesaik evrakları arasında sahte belgeler olduğunun tespit edildiğini, ilgili evrakların gerçeklerinin müvekkil bankaya ibrazının gerektiği davacı tarafa iletildiğini, ancak davacının eksiklikleri tamamlayacağını belirtmesine rağmen eksiklikleri tamamlamadığını, "... " adlı belgenin gerçeği müvekkil bankaya sunulmadığını, buna ilişkin Kartal ...Noterliği'nin ... yevmiye numaralı 30/12/2016 tarihli ihtar ile bildirildiğini, gerçek olmayan belgelere dayanak işlem tesisinin yapılmadığını beyan ederek davanın reddini,

yargılama giderleri ve vekalet ücretlerinin davacı yana hükmedilmesini arz ve talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

"... taraflar arasında finansal kiralama sözleşmesi bulunduğu ve bu kapsamda sözleşmeye konu örgü makinesinin ithal edilerek davacıya teslim edileceği ve bu teslimin gerçekleşmediği hususlarında bir ihtilaf bulunmadığı, davalı tarafın davacı tarafça sunulan "declaration of conformity " adlı belgenin sahteliği söz konusu olduğundan bahisle işlemlere devam edilemediğini savunduğu,Ticaret Bakanlığınca gönderilen cevabi yazıda davacının işlem yaptığı dosyada serbest dolaşıma giriş beyannamesi kullandığı ve "... " adlı bir belgenin bulunmadığının bildirildiği,

davalı tarafça sahte olduğu iddia edilen belgenin sahteliği sabit olmadığı gibi davacı tarafla yapılan görüşmede davacı tarafın anılan belgenin kendilerine ait olmadığını beyan ederek yeni bir belge sunduğu ancak davalı tarafın anılan belge uyarınca yaptığı bir işleme rastlanmadığı ve bu nedenle kusurlu olduğu, mahkememizce alınan ve tüm itirazlar ile kurumlardan gelen yazılan cevabi yazıların da incelendiği son bilirkişi raporu uyarınca davacının malı teslim alamamasından kaynaklı mahrum kaldığı kar tutarının 76.587,92 TL hesaplandığı,

yine aynı raporda davacı tarafın yeniden belge ibrazı aşamasında aksayan süre bakımından davalı aleyhine hükmedilecek tazminat tutarında % 5 oranında indirim yapılmasının makul olacağı değerlendirilerek davacı zararının 72.758,52 TL olarak belirtildiği, davacı tarafın indirim hususunda bir itirazı olmadığı ve talebini 72.758,52 TL olarak ıslah ettiği anlaşılmakla davanın ıslah edilen bu tutar üzerinden kabulüne, dava kısmi dava olarak açılmış olmakla ıslah edilen tutar yönünden ıslah tarihinden itibaren faiz işletilmesine;-Davanın KABULÜ ile,

72.758,52 tazminatın 1.000 TL sine dava tarihi olan 30.03.2018, kalan 71.758,52 TL sine ıslah tarihi olan 12.04.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine," Şeklinde karar vermiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davalı Kuveyt Türk vekili istinaf isteminde; mahkemenin, uyuşmazlığın özü hakkında bilgisi olmayan, alıntı yaptığı mevzuatı dahi yeterince incelemeden rapor tanzim eden bilirkişi heyetinin raporunu dikkate aldığını,örgü makinasına ilişkin "..." davacı tarafından müvekkil bankaya ibraz edildiğini, ... belgesinde Avrupa ISO normlarından ve standartlarından hangilerinin karşılandığı detaylı olarak bildirildiği,

CE normlarına yönelik uygunluk vermeye yetkilendirilmiş... isimli test kuruluşu tarafından imzalanmış olduğunu, Müvekkilinin, "..." isimli belgenin teyidini almak üzere, belgeyi düzenleyen ... şirketine ait ...adresine elektronik posta gönderdiğini, bu elektronik posta adresi, "..." isimli uygunluk belgesinin alt kısmında yer aldığını, ... adresinden müvekkili bankaya, "..." isimli uygunluk belgesinin kendileri tarafından düzenlenmediği, bu nitelikte sahte belgeler bulunduğu,

ilgililer hakkında hukuki ve cezai işlem yapılacağı belirtildiğini,Bu sahtecilik durumunun davacıya bildirildiğini ve davacının bu eksikliği gidereceğini ifade ettiğini, Ancak davacı bu belgeyi müvekkil bankaya ibraz edemediğini ve söz konusu makinanın gümrük bekleme süresi dolduğunu, makinenin mahrece iade edildiğini, bilirkişi heyetinin uyuşmazlığa konu ithalat rejimi, ... sistemi, CE uygulaması,

gereken belgeler konusunda hiç bir bilgi ve tecrübe sahibi olmadığını CE uygulamasına tabi olan bir makina ithalatında...sistemi üzerinden yapılan müracaatların uygulama yöntemi ve hatalı bir belgenin sisteme yüklenmesi ve yüklenen belgelerin doğrulunun ne şekilde araştırılması gerektiği, hatalı, yanlış veya sahte belgeyi ... sistemine yükleyerek işlem yapılması durumunda, böyle bir işlemin doğuracağı hukuki sonuçlara bilirkişi heyeti vakıf olmadığını, Avrupa Birliği müktesebatına uyum kapsamında dış ticaret mevzuatımıza dahil edilen “...” uygulaması,

Avrupa Birliğinde Serbest Dolaşımda olan bazı makine ve teçhizatın insan ve çevre güvenliği açısında azami güvenliği sağlayan standartlara uygun üretim yapılmasını öngören bir düzenleme olsuğunu,“..." veya "certificate of compliance" akredite test kuruluşu tarafından düzenlenmekte, “...” ise üretici firma tarafından düzenlenmekte olduğunu, üç raporda da, “...” ve “...” belgelerinin ne anlama geldiği ve nerede/nasıl kullanılacağının bilirkişilerce anlaşılamadığını,Bilirkişi raporlarında ve mahkemenin gerekçeli kararında açıklananın aksine, "..." belgesini ... sistemine yüklemeden tescil öncesi başvuru işlemi başlatılmadan,

TSE tarafından her hangi bir işlem yapılmadığını, müvekkili banka tarafından gerçekleştirilen sorgulama işleminin de, bu yasal uyarıya ve bilgilendirmeye uygun olduğunu, Belgenin üzerinde yazılı olan İtalya’da yerleşik ...ile irtibata geçilmiş ve belgenin geçerliliği gümrük müşavirimizce sorgulanmış,... şirketi de bilirkişilerinde tespit ettiği üzere belgenin sahte olduğunu, bu belgenin kullanımının yasak ve cezai müeyyideye tabi olduğunu ifade ettiğini, Tarkes sisteminin belgelerin,

“ tescil öncesi başvuru yapılmadan doğruluğunu mutlaka kontrol edin” uyarısına göre sisteme yükleme yapmadan evvel gerekli sorgulamayı yapması ve basiretli şekilde davranarak hareket etmesi son derece normal ve doğru bir yöntem olduğunu, bilirkişi raporlarını hazırlayan ve imzası bulunan gümrük müşavirinin, "CE" denetimi ve uygulamalarına ilişkin bu hususları hiç değerlendirmediğini,Davacı tarafından söz konusu makine ile ilgili olarak müvekkil bankaya teslim edilen evraklar içinde olan,

... numaralı test sertifikasının yukarıda da belirtildiği üzere ilgili sertifika kuruluşunun sitesi üzerinden yapılan sorgulamasında “...” belgesinin “sahte” bir rapor olduğu tespit edildiğini, yazışmaların Türkçe tercümesi dosyaya ibraz edildiğini,müvekkili bankanın, 01/11/2016 tarihli finansal kiralama sözleşmesine hükümleri ile de uyarlı olarak, ithalatı yapmayacağını davacıya bildirdiğini, davacının sonradan ithalatı gerçekleştirmesi,

müvekkil bankanın muhatap olduğu belgelerin niteliğini ve müvekkili bankanın ağırlaştırılmış özen yükümlülüğünde herhangi bir değişiklik oluşturmayacağını, davacının ikinci ithalat işleminde hangi belgeleri millileştirme için kullandığı, ... sistemine hangi belgeleri yüklediği bilinmediğini, mahkemenin de bu hususu araştırmadığını, Finansal kiralama işlemine konu malın 30/01/2017 tarihinde gümrüğe terk etme süresi dolduğunu, davacı belirtilen tarihe kadar geçerli ve gerçek belgeleri müvekkil bankaya sunamadığını, Finansal kiralama sözleşmesinin 14. Maddesinde.

"Kiralananı ve satıcıyı bulan, öneren Kiracı olmakla, kiralananın tesliminden, ayıp ve zaptından doğan tüm sorumluluk garantör sıfatıyla Kiracıya aittir; bu hususlarda Kiralayanın hiçbir sorumluluğu söz konusu değildir. Kiracı konuya ilişkin haklarından peşinen ve gayrikabili rücu feragat etmiştir.

Kiracı, Kiralayana karşı, üreticinin/satıcının kiralananı teslim etmemesi, geç teslim etmesi, kiralananın kararlaştırılan nitelik, nicelik, cins ve özelliklere uymaması, üçüncü kişilerin kiralanan üzerinde veya kiralayan ile ilgili olarak hak idda etmeleri veya kiralananın bozukluğu sebebiyle benzeri nedenlerle hiçbir ad altında talepte bulunamaz, kiraları ödememe veya geç ödeme yoluna gidemez, Kiralayanın sözleşme ve eklerinden doğan haklarını kullanmasına engel olamaz.

Kiralananın tesliminin, normalin dışında gecikmesi ya da hiç teslim edilmeyeceğinin anlaşılması durumlarında Kiralayanın satıcıya ödediği tutarların, tüm ferileriyle birlikte Kiralayana iadesi kaydı şartıyla sözleşme sona erdirilebilir." hükmü bulunduğunu, Bu hüküm kapsamında, müvekkil banka, sözleşmeyi teslimin geç gerçekleşmesi yahut hiç gerçekleşmeyeceğinin anlaşılması sebepleriyle sona erdirebilecek olup davacı taraf kiralananın tesliminden garantör sıfatıyla kendisi sorumlu olduğunu,

işbu hüküm gereği kiralananı ve satıcıyı bulan/öneren davacı taraf olup gerçek olmayan vesaik belgeleri ile malın tesliminin talep edilmesi açıkça hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, finansal kiralama sözleşmesine konu malın teslim edilmemesi nedeni ile uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Somut uyuşmazlıkta; davalı taraf, finansal kiralama sözleşmesine konu makineye ilişkin "..." belgesinin teyidi için ... şirketi ile yapılan yazışma neticesinde sahte olduğunun bildirildiğini, malın teslim edilmemesinin müvekkilinin kusurundan kaynaklanmadığını ileri sürmüştür.

Dosyada gümrük müşaviri bilirkişinin de yer aldığı bilirkişi heyetinin kök ve ek raporlarında tespit edildiği üzere; her ne kadar davalı şirketin ...şirketi ile yaptığı yazışmaya konu ... numaralı belgenin ilgili internet sitesindeki bilgilerine göre geçersiz olduğu anlaşılmış ise de, dosyada mevcut ... numaralı "..." belgesi ... şirketinin sitesinden sorgulandığında belgenin görüntüsünün dosyadaki ile uyumlu olduğunun belirlendiği,

davalı yanın ek rapora karşı beyan dilekçesinde... numaralı "..." belgesinin ... numaralı belgenin sahte çıkmasından yaklaşık on beş gün sonra davacı tarafça sunulduğunu belirttiği, bu durumda davalı tarafça ilk belgenin geçerliliği tedbir amaçlı araştırılmışken, ikinci belgenin ise hiç araştırılmamış olması ve ... işlemlerinde kullanılmayarak işlemlerin devam ettirilmemiş olması dikkate alındığında kiralayanın sözleşmeye konu malı gümrükten çekerek teslim etme borcunu yerine getirme konusunda gerekli özeni gösterdiğini yahut kusursuz olduğunu ispat edemediği gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmesi yerinde görülmüş,

davalı vekilinin istinaf isteminin reddi gerekmiştir. Açıklanan nedenle davalının istinaf sebepleri ve kamu düzenine ilişkin ilkelere göre yapılana istinaf incelemesinde; mahkemece itirazların karşılandığı son ek bilirkişi raporuna göre davanın kabulüne karar verilmesinde usul ve esas yönünden hukuka aykırılık görülmemiş, davalı vekilinin istinaf isteminin HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.