İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/19 K.2024/1110

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... A.Ş tarafından kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla İcra takibi başlatıldığını, takip konusu 9.000 TL bedelli çekin de aralarında bulunduğu 29 adet çek ile 2 adet senedin dava dışı çek lehtarı ...

A.Ş’nin yetkilisi ...’in arabasından cirosuz halde çalındığını, Küçükçekmece C.Başsavcılığına 2018/41865 Soruşturma sayılı dosyasından suç duyurusunda bulunulduğunu, Bakırköy 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/830 Esas Sayılı dosyasından zayi nedeniyle iptal davası açıldığını, Mahkemece 04.09.2018 tarihinde ödemeden men kararı verildiğini, çekin tarihinin çalındıktan sonra 15.11.2018 tarihi olarak değiştirilerek takibe konulduğunu, dava konusu çekte ilk cirantanın ... , ikinci cirantanın ...

Ltd. Şti olduğunu, adı geçen şirketlerin diğer takiplerin de ciro silsilesinde görülen şirketler olduğunu, müvekkilinin çeklerin çalınmadan önce son yetkili hamil olan dava dışı ... A.Ş' nin çeklerde yer alan ciro silsilesindekilerle hiçbir ticari ilişkisi bulunmadığını, çeki takibe koyan ...

A.Ş’nin iyi niyetli hamil olduğu iddiasında bulunamayacağını, zira üzerinde tahrifat yapılan, ciro silsilesinde en saf bakışla dahi şüpheli görünen çekleri, haklarında hiç bir soruşturma yapmadan ve keşideciyi aramadan almış olmaları özellikle de bir finans kuruluşu olduğu dikkate alındığında basiretli tacir olmanın gereklerine ve yükümlülüklerine aykırı düştüğünü, çalıntı ve tahrifatlı çeke dayalı olarak İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile açılan icra takibine ilişkin müvekkilinin takip konusu çekten dolayı davalılara borçlu olmadığına, olayda ağır kusurlu ve kötü niyetli davalı ... A.Ş aleyhine %20’den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ...

A.Ş.vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının, bu davayı açmasında hukuki yararı bulunmadığını, İstanbul 26. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2019/81 Esas sayılı dosyası ile takibin iptali davası açıldığını, derdest bir itiraz davası devam ederken davacının işbu istirdat davasında herhangi bir hukuki yarar bulunmadığını, davacının iddialarının gerçek dışı olduğunu, müşterilere verilmek üzere imzalanıp kaşelenmek suretiyle ciro edilmiş çeklerin arabada bulundurulmasının sonuçları basiretli bir tacirin öngörebileceği bir durum olduğunu, davacı tarafın kusurunun aşikar olduğunu,

davaya konu çekin gerçekleştirilen ciro silsilesiyle takip alacaklısı müvekkili ...

A.Ş.’ye geçtiğini ve alacaklı müvekkilinin yetkili son hamil olduğunu, çekteki imzaların vasıflı imzalar olduğunu, çekin usulüne uygun keşide edilerek cirolandığını, keşide tarihlerindeki değişiklikte ise keşidecinin parafının bulunduğunu, davacı tarafça çek hakkında ödeme yasağı alınmasının icra takibine konu olmasına engel teşkil etmediğini, müvekkilim hukuka uygun ve iyi niyetli hareket ettiğini, ... ile müvekkil arasında imzalanan Faktoring Sözleşmesi,

Alacak Bildirim Formu ve fatura suretini dosyaya sunduklarını, Faktoring işleminin mevzuatın aradığı tüm belge ve şartlar yerine getirilerek yapıldığını, iyi niyetli müvekkilihakkında haksız açılan davanın reddine, haksız olan davacı taraf aleyhine, itiraz ettiği tutar üzerinden %20 'den aşağı olamamak üzere icra inkar tazminatı ile icra takip konusu alacağın %10 'u oranında para cezasına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ...

Limited Şirketi, davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstanbul 8.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/09/2022 tarih ve 2019/142 Esas - 2022/515 Karar sayılı kararıyla; "... dava dosyasında yaptırılan imza incelemesinde çekin ön yüzü üst tarafında değiştirilen keşide tarihi altında atılı düzeltme imzasının davacının eli mahsulü olmadığı tespit edilmiştir.

Dava konusu çekin keşide tarihinin 31/07/2019 iken 15/11/2018 olarak tahrif edildiği, 15/11/2018 tarihinde ibraz edilmekle 5941 sayılı Yasa'nın Geçici 1. maddesinin 5. fıkrası uyarınca üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce çekin ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersiz olduğu, somut olayda usulüne uygun bir şekilde ibraz bulunmadığından dava konusu çek ile ilgili olarak kambiyo hukukundan kaynaklanan hakların yitirilmiş olduğu kabul edilmiştir.

Dava konusu çeke ilişkin olarak çek hamili davalı ... A.Ş ile davacı keşideci arasında doğrudan bir ticari ya da hukuki ilişki bulunmadığından davacının TTK'nun 732. maddesi kapsamında ibraz koşulu yerine getirilmeyen çeke ilişkin olarak sebepsiz zenginleşmediğini ispat etmesi halinde davalıya karşı sorumluluğu bulunmayacaktır.

Davacı tarafça sunulan kayıt ve belgeler ile dosyada muhasip bilirkişiler marifetiyle yaptırılan bilirkişi incelemelerinde davacının dava konusu çek nedeniyle sebepsiz zenginleşmediği belirlendiğinden davacının dava konusu çek nedeniyle davalılara borçlu olmadığı ve takip dosyasına 21/02/2020 tarihinde yaptığı 14.611,00 TL'nı ödeme tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte takip alacaklısı davalı ...

A.Ş'nden talep etmekte haklı olduğu sonucuna varılarak, davanın kabulüne karar verilmesi gerekmiştir.

Kötüniyet tazminatına ilişkin olarak yapılan değerlendirmede ise; somut olay değerlendirildiğinde, davalı takip alacaklısının somut olayda kötüniyetli olduğunun ispatı noktasında elverişli delil ibrazında bulunulmaması, takip alacaklısının davacıdan sonraki ciranta olmaması, aralarında birden fazla cironun da bulunması, bu durumda davacının adına atılı bulunan imzaların eli ürünü olup olmadığını bilmesinin veyahut bilmesi gerektiğinin davalıdan beklenemeyecek olması nedeniyle davacı yanın koşulları oluşmayan kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde.

"Davacının bu davayı açmasında hukuki yararının bulunmadığını, çünkü İstanbul 26. İcra Hukuk Mahkemesinin 2019/81 Esas sayısı dosyasıyla takibin taliki veya iptali davası açılmış ve mahkemenizce görülmekte olan bu dosyadan çok önce 05.11.2020 tarihinde karara çıktığını, ekte sunmuş olduğumuz icra hukuk mahkemesi kararında da görüleceği üzere takibin iptal gerekçesi işbu dava ile aynı olduğunu, Müvekkilin yapılan düzenlemeye ilişkin olarak atılan imzanın davacıya ait olup olmadığını bilmesinin mümkün olmadığını, Çeklerin ...

A.Ş yetkilisi ...’in arabasından çalındığını, çalınan çeklerin büyük bir kısmının ... tarafından bir sonraki gün müşterilere verilmek üzere imzalanıp kaşelenmek suretiyle ciro edilmiş çekleri arabada bulundurmasının sonuçları basiretli bir tacirin öngörebileceği bir durum olduğunu, bu şartlar altında davacı tarafın kusurunun da olduğunu,Davaya konu takip dosyasına konu 9.000 TL bedelli çekin keşidecisi davacı borçlu ... olup davacı çeki ...

A.Ş’ye keşide ettiğini, daha sonra gerçekleştirilen ciro silsilesi ile takip alacaklısı müvekkil ... A.Ş’ye geçtiğini, müvekkilimin çekte yetkili hamil olduğunu ve alacaklı bulunduğunu,Davalı müvekkil faktoring şirketi olup hukuka uygun ve iyi niyetli hareket ettiğini, çemin faktoring mevzuatına uygun olarak davalı ... ile imzalanan Faktoring Sözleşmesi,

Alacak Bildirim Formu ve fatura suretler ile devralındığını,Çekin keşide tarihinde yapılan değişiklikte keşidecinin paraf imzasının bulunduğunu, ancak dosya kapsamında aldırılan bilirkişi raporunda keşide tarihinde yapılan düzeltmeye ilişkin parafın davacı keşidecinin eli ürünü olmadığını tespit eden bilirkişi raporuna ve SMMM bilirkişi ... tarafından dosyaya ibraz edilen 02.03.2022 tarihli bilirkişi raporlarına itiraz etmişsek de itirazlarımız mahkemece kabul görmediğini,Davalı müvekkil Faktoring şirket olup çekin iktisabında her türlü araştırma görevini iyi niyetle yerine getirdiğini, faktoring işleminde herhangi bir kusuru bulunmadığını,

çekin keşide tarihinde yapılan değişiklikten dolayı müvekkilimizin ağır kusurlu olduğunun ileri sürülmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu." beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması istenmiştir.

GEREKÇE

Dava, İİK'nun 72.maddesi uyarınca icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasıdır. İlk derece mahkemesi tarafından, "Davanın KABULÜ ile, İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takibine dayanak ...

Meydan/ Kahramanmaraş Şubesine ait 9.000,00 TL bedelli çek nedeniyle davacının davalılara borçlu olmadığının TESPİTİNE, -Davacı tarafça 21/02/2020 tarihinde takip dosyasına ödenen 14.611,00TL 'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... A.Ş.'den alınarak davacıya ödenmesine, -Şartları oluşmadığından davacının kötüniyet tazminatı isteminin REDDİNE." karar verilmiştir.Hüküm davalı ... A.Ş.vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Davacı, takibe konu edilen çekin lehtarda iken çalındığını ve keşide tarihinin 15.11.2018 tarihi olarak değiştirilerek takibe konulduğunu, bu değişiklikte keşideci parafının bulunmadığını, çekte tahrifat yapılması nedeniyle çekin kambiyo vasfını yitirdiğinden bahisle menfi tespit isteminde bulunmuş; davalı ...

A.Ş. iddiaları kabul etmeyerek davanın reddi gerektiğini savunmuş; diğer davalı davaya cevap vermemiştir. Davacı, çek metninde (keşide tarihi kısmında) yapılan değişikliğin kendisi tarafından onaylanmadığını, bu nedenle çekin kambiyo vasfını yitirdiğini iddia etmektedir.

TTK.748.maddesindeki, "Bir poliçe metni değiştirildiği takdirde, değiştirmeden sonra poliçe üzerine imza koymuş olan kişiler, değişmiş metne ve ondan önce imzasını koyanlar ise eski metne göre sorumlu olurlar." hükmü gereğince, yapılan değişikliklerin davacı tarafından paraflanmak suretiyle onaylanıp onaylanmadığının tespitiyle davacının sorumluluğunun kapsamının belirlenmesi zorunludur.

Mahkemece yaptırılan imza incelemesinde "Çekin ön yüzü üst tarafında değiştirilen keşide tarihi altında atılı düzeltme imzasının" davacının eli mahsulü olmadığı, çekin keşide tarihinin 31/07/2019 iken 15/11/2018 olarak tahrif edildiği, buna göre çek borçlularının çekteki değişiklikten önceki metinden sorumlu olacakları, çekin geçerli keşide tarihinin 31/07/2019 olduğu dikkate alındığında çekin yasal süresi içinde bankaya ibraz edilmediği ve buna göre çek ile ilgili olarak kambiyo hukukundan kaynaklanan hakların yitirilmiş olduğu anlaşılmıştır.

Dava konusu çeke ilişkin olarak çek hamili davalı ... A.Ş ile davacı keşideci arasında doğrudan bir ticari ya da hukuki ilişki bulunmadığı ve davacının dava konusu çek nedeniyle sebepsiz zenginleşmediği belirlendiğinden, mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi isabetli olmakla, davalı ... A.Ş vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.