İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/361 K.2024/1815

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı arasında 21.10.2019 tarihinde Franchise sözleşmesi imzalandığını, müvekkili şirketin sözleşme kapsamında gerekli ön hazırlıklarını yaptıktan sonra 09.12.2019 tarihinde merkezini açarak çalışmalarına başlamış ise de açılış tarihi üzerinden daha 10 günlük bir süre dahi geçmeden taraflar arasında imzalanan sözleşmenin, davalı şirket tarafından ortada herhangi bir haklı veya geçerli sebep yokken tamamen sözleşmeye ve hukuka aykırı olarak son derece kötü niyetli bir şekilde tek taraflı ve ani bir şekilde müvekkili şirkete herhangi bir süre dahi verilmeksizin feshedildiğini,

müvekkilinin 5 yıllık süre için peşin olarak ödediği 1 milyon TL'nin üzerinde Franchise ücretinin de müvekkili şirkete iade edilmediğini, sözleşmenin feshi akabinde müvekkili şirketin uğramış olduğu maddi manevi tüm zararların tazmini için İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/95 sayılı davanın ikame edildiğini, davanın hala derdest olduğunu, müvekkili şirketin davalı yan ile imzaladığı sözleşme kapsamında ... bank'tan leasing aracılığı ile çeşitli makineler satın aldığını, banka tarafından makine bedellerinin davalı yana eksiksiz olarak ödendiğini, müvekkili şirket tarafından bedeli ödenerek alınan cihazlardan ...

Seri nolu ...

Makinesinin müvekkili şirkete teslim edildiği günden beri düzgün çalışmadığını, beklediği faydayı sağlayamadığı için zarara uğradığını, müvekkili şirketin arızanın giderilmesi amacıyla davalı şirkete ihtarname gönderildiğini, davalı tarafın ihtarnameye cevap vermediğini, müvekkili şirketin, makine onarımını üçüncü bir şirkete 1.911,60 Euro bedel karşılığında yaptırmak zorunda kaldığını, müvekkili şirket tarafından yapılan işbu masraftan davalı yanın sorumlu olması sebebiyle davalı yana ihtarname gönderildiğini, davalı yanın onarım bedelini ödememesi üzerine icra takibi başlatıldığını, davalı tarafın takibe itiraz ettiğini,

itirazın iptali ile takibin devamına ve davalı şirketin asıl alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı süresi içinde cevap dilekçesi sunmamış olup davalı vekili beyan dilekçesinde özetle; davacı yan ile imzalanan sözleşmenin, davacı yanın tam ve ağır kusurlu hareketleri sebebiyle müvekkili tarafından feshedildiğini, davacı yana teslim edilen davaya konu makinenin tam, eksiksiz ve çalışır halde teslim edildiğini müvekkili şirketin kullanılan alet ve makinelerin Türkiye'deki tek yetkili distribütörü olduğunu, huzurdaki davanın haksız ve hukuka aykırı olduğunu,

davacı yan tarafından 15.01.2019 tarihli ihtarname ile yapılan bildirimin yasa ve usul gereği öngörülen ayıp ve ihbar süreleri kapsamında yer almadığından haksız ve hukuka aykırı davanın reddi gerektiğini, davacı yanın iddiasının aksine makinede herhangi bir kusur ve arıza olmadığını, davacı yanın gerçek dışı beyanlarla ihtilaflar yaratıp, haksız kazanç peşinde olduğunu, makine üzerinde yapılacak bilirkişi incelemesinin makinada arıza olmadığını kanıtlayacağını, davaya konu faturanın gerçeği yansıtmaktan uzak olduğunu, nerdeyse makinanın bedeline eş bir bedelle tanzim edilen faturanın gerçeğe aykırı olduğunu belirterek,

haksız ve hukuka aykırı davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

"...Somut olayda, dava dilekçesi ve davacı tarafça keşide edilen ihtarnamelerde ... seri numaralı ... makinesinin, davacı şirkete teslim edildiği günden beri düzgün çalışmadığının belirtildiği, dolayısıyla davacı tarafça dava konusu maldaki ayıpların malın teslim edildiği günden (04.12.2019) beridir bilindiği ancak ayıp ihbarının 15.01.2020 tarihli ihtamame ile gerçekleştirdiğinin anlaşıldığı tüm bu nedenlerle davacının gözden geçirme ve ihbar külfetini basiretli bir tacir gibi yerine getirmediği bu nedenle alacağın yasal koşulları oluşmadığından davanın reddine " karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde. Somut olayda müvekkili tararfından yapılmış olan masrafın davalı tarafça karşılanması gerektiğini, sözleşmenin 6. Maddesinde. "Merkezde kullanılmak üzere sipariş edilecek cihazlar olan; ... cihazı 46.000 (kırk altı bin) Euro+KDV, 2 cryo21 ... cihazı 50.000 Euro+KDV, 1 ...

21 cihazı 33.400Euro+KDV değerinde ve toplam ederi 129.400 Euro+KDV olan cihaz ücreti de en geç sipariş anında ödenecektir." Şeklinde kararlaştırıldığı üzere; müvekkili şirket tarafından merkezde kullanılmak üzere ... bank'tan leasing aracılığı makineler sipariş edildiğini, banka tarafından da makine bedellerinin tamamı davalı yana eksiksiz olarak ödendiğini, Ancak davaya konu ... Seri Numaralı ...

MAKİNESİ'ne düzgün ve işlevli bir şekilde çalışmadığını, müvekkilinin makinelerden beklediği faydayı sağlayamadığını, davalı tarafa Beşiktaş ... Noterliği'nin 15.01.2020 tarih ve .. Yev.

Nolu ihtarnamesi gönderilerek; makinedeki arızanın giderilmesi talep edilerek, esasen taraflar arasındaki sözleşmeden kaynaklı yükümlülüğün yerine getirilmesi istendiğini, ancak cevap verilmemesi üzerine, müvekkilinin davalı yandan satın almış olduğu ve garanti süresi içerisinde arızalanan cihazın onarımı gerçekleştirilmediğinden daha fazla zarara uğramamak adına makinenin onarımını davalı şirketin nam ve hesabına üçüncü bir şirkete KDV dahil 1.911,60-Euro bedel karşılığında yaptırmak zorunda kaldığını ve davalı tarafa gönderilen Beşiktaş ...

Noterliği'nin 27.022.2020 tarih ve ... Yev.

Nolu ihtarnamesi ile söz konusu bedelin müvekkiline ödenmesinin talep edildiğini, Mahkemece; hatalı ve eksik inceleme sonucu hazırlanmış olan 27.09.2021 tarihli kök ve 22.06.2022 tarihli ek bilirkişi raporlarının hükme esas alındığını, bilirkişi heyetinin dosya kapsamında sunulan iddia ve savunma ile dosyadki belgeler üzerinden değerlendirme yapmayarak eksik inceleme ile tespitlerde bulunduğunu, davalı tarafın süresi içerisinde cevap dilekçesi ve delil listesi sunmadığını, Bilirkişi heyetinde teknik bilirkişi de görevlendirilmiş olmasına rağmen davaya konu makinenin arızası tespit edilmiş ancak bu arızanın makinenin ayıplı olup olmadığı;

ayıplı ise ayıbın gizli ayıp olup olmadığı konusunda teknik ve yerinde inceleme ve tespitte bulunulmamış olduğunu, makinenin fiziken incelenmediğini, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2013/19-1696 E. 2015/1109K. sayılı kararının dikkate alınmasını, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2013/8936 E. 2013/16548 K. 24.10.2013 Tarihli Kararı, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2017/2379 E. 2019/819 K. 12.2.2019 Tarihli Kararın gereğince cihaz üzerinde inceleme yapılması gerektiğini, Mahkemenin gerekçesinde değinilmiş olan TTK'nun 18/3 maddesinde geçerlilik şekli belirtilen ihtar ve ihbar halleri arasında ayıp ihbarı veya ihtarı düzenlenmediğini,

ayıp ihbarının her türlü delille yapılması mümkün olduğunu, dosyadaki 04.12.2019 tarihli irsaliye faturanın müvekkili şirkete ait olmadığını, Y.11HD 2020/4980, 2021/2614k, Y.19HD, 2016/16302, 2018/1435 k sayılı ilamlarının incelenmesi gerektiğini, ayıbın gizli ayıp niteliğinde olduğu bilirkişi ek raporu ile ifade edildiğini, müvekkili tarafından onarımın yaptırılarak bedelinin ödendiğini, TBK 223 md göre alıcı, teslim tarihinden itibaren, işlerin olağan akışına göre uygun bir süre içerisinde, bu malı gözden geçirmek zorunda olup Türk Borçlar Kanunu’nda satılanın alıcı tarafından gözden geçirilmesi hususu kesin bir süreye bağlanmadığını,

Satıcı davalının sözleşme gereği yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği hiç incelenmediğini, davalının temin etmek zorunda olduğu evrakları sunmaması nedeniyle kusur değerlendirmesi yapılmadığını, Türk Borçlar Kanunu'nun ''Borcun İfa Edilmemesi'' bölümünde ''Giderim Borcu'' başlıklı 112. maddesi gereğince taraflar arasındaki borcun gerektiği gibi ifa edilmemesi üzerine;

uğranılan zararın tazmin edilmesi gerektiği açıkça belirtildiğini, İlk bilirkişi raporunda dava konusu alacağın müvekkilince ödendiği tespit edilmiş olup bu doğrultuda yerel mahkeme kararının kaldırılması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın kabulünü talep etmiştir.

GEREKÇE Dava, İİK 67.maddesine dayalı olarak açılan itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

TTK 23/1-c maddesinde; tacirler bakımından ayıba ilişkin ihbar külfeti düzenlenmiş olup ilgili maddeye göre malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı 2 gün içerisinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra 8 gün içerisinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa haklarını korumak için durumu satıcıya ihbarla yükümlüdür.

Diğer durumlarda 6098 sayılı TBK'nın 223/2. maddesi uygulanır. TBK’nın 223. maddesine göre; alıcı, devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satılanda satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse, bunu uygun bir süre içinde ona bildirmek zorundadır. Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır.

Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir, bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır.

Somut uyuşmazlıkta davacı yanca keşide edilen 15/01/2020 Tarihli ihtarnamede "makinenin davacı şirkete teslim edildiği günden beri düzgün çalışmadığının" belirtildiği, dava dilekçesi ekinde ek3 olarak sunulan 04/12/2019 Tarihli irsaliyeli faturada davacı şirkete atfen kaşe ve imza ile teslim aldım yazısının bulunduğu, bilirkişi raporunda davacı yanca sunulan delillere göre makinenin "potansiyel fark elektroşok bölümünün" arızalı olduğu,

bu durumun gizli ayıp niteliğinde olduğunun ve süresinde ayıp bildirim yapılmadığının belirtildiği anlaşılmakla rapor yeterli ve dosya kapsamındaki delil durumuna uygun olmakla ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından davacı vekilinin istinaf isteminin HMK 353.1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.