İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/949 K.2025/225

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasıyla sahte senet ve sahte imza ile icra takibi başlatılmış olduğunu, işbu menfi tespit davasının dayanağı olan 2 adet kambiyo senedinin şirket ortakları tarafından düzenlenmemiş olduğunu ve senetlerin sahte olduğun uileri sürerek, icra dosyasına ilişkin alacak yönünden müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tespitine, davalının alacak bedelinin %20 sinden az olmamak üzere davacıya kötüniyet tazminatı ödemesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalılardan ...'nun bu davada taraf olmadığı için pasif husumet ehliyeti bulunmadığını, icra takibine konu bonoların düzenlenmesinin üzerinden tam 9 yıl geçtiğini, işbu davada İİK’nun 72/7 maddesinde düzenlenen 1 yıllık hak düşürücü sürenin uygulanması gerektiğini, davaya konu 2 adet bonoların ön yüzünde 6 adet imza bulunduğunu, bonoların üzerindeki yazıların da kim tarafından yazıldığının önemli olduğunu, soruşturma dosyasının beklenilmesi gerektiğini savunarak, davanın reddini, davacı aleyhine %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, alınan bilirkişi raporunda davaya konu çekteki imzanın davacıya ait olmadığı şeklinde görüş ve kanaat bildirildiği, imza itirazının mutlak def'ilerden olması karşısında davacının davaya konu 2 adet senet nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerektiği, davalılardan ...'in bonoda ismi yer almadığı halde davacı hakkında icra takibi başlattığı,

davalı şirketin ise bonoda lehtar konumunda olması nedeniyle imzanın davacıya ait olmadığını bilmesi gerektiği hususları birlikte değerlendirildiğinde İİK'nın 72/5 fıkrası uyarınca davacı lehine haksız takip tazminatına hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle, davacının İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasında davalılara borçlu olmadığının tespitine, takip çıkışının %20'si oranında tazminatın davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davalılar vekili istinaf dilekçesinde; bekletici mesele yapılması gereken İstanbul CBS'nin 2021/52302 soruşturma sayılı dosyası yok sayılarak acele karar verildiğini, bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmediğini, raporda incelemeye esas alınan kıyas imzaların sadece çeşitli kurumlardan toplanan imzalar olduğunu, davacının mahkeme huzurunda imza örneklerinin alınmadığını ve bunlarla kıyas yapılmadığını, cevap dilekçesindeki imza tetkikatından önceki taleplerinin karşılanmadığını, bu talepleri tam yerine getirilmeden eksik inceleme neticesinde karara gidildiğini,

şirket adına vekaleten kendi adına asaleten çıkarılmış olan vekaletname uyarınca müvekkil ... yönünden sehven geçilen takiple ilgili olarak kötü niyet vurgusu yapılarak %20 kötü niyet tazminatına hükmedilmesinde de hukuka uyarlık bulunmadığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, menfi tespit talebine ilişkindir.İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazlı şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir. Karar davalılar vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı,Sahtelik incelemesi HMK'nın 211.maddesinde düzenlenmiş, yapılacak işlemler sırasıyla belirtilmiştir. HMK'nın 211/1-a maddesine göre.

"Hâkim, yazı veya imzayı inkâr eden tarafı isticvap ettikten sonra bir kanaat edinememişse, huzurda bu kişiye yazı yazdırıp imza attırmak suretiyle elde ettiği belge ve diğer delilleri değerlendirir. Hâkim, sahtelik konusunda başka bir incelemeye gerek duymadan karar verebilecek durumda ise gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle, senedin sahteliği hakkında bir karar verir.

İsticvap için mahkemeye davet edilen taraf, belirtilen günde hazır bulunmadığı takdirde, inkâr etmiş olduğu belgedeki yazı veya imzayı ikrar etmiş sayılır; bu husus kendisine çıkartılacak davetiyede ayrıca ihtar edilir" HMK'nın 211/1-b maddesine göre; "(a) bendi hükmüne göre yaptığı incelemeye rağmen, hâkimde sahtelik konusunda kesin bir kanaat oluşmamışsa, bilirkişi incelemesine karar verir.

Bilirkişi incelemesinden önce, mevcutsa, o tarafa ait olan karşılaştırma yapmaya elverişli yazı ve imzalar, ilgili yerlerden getirtilir. Bilirkişi, bu yazı ve imzalarla, o mahkemede elde edilen yazı ve imzaları esas alarak inceleme yapar.

Bilirkişi, inceleme için gerekli görürse, kendi huzurunda tarafın yeniden yazı yazması veya imza atmasını mahkemeden talep edebilir." HMK’nın 211/1-a maddesine göre yapılan incelemeye rağmen hâkimde sahtelik konusunda kesin bir kanaat oluşmamış ise HMK’nın 266. ve devamı maddelerine göre çözümü özel veya teknik bilgi gerektirdiğinden bilirkişi incelemesine karar verilir.

Aynı Kanun’un 211/b maddesine göre bilirkişi incelemesinden önce mevcutsa o tarafa ait karşılaştırma yapmaya elverişli yazı ve imzalar ilgili yerlerden getirilir. Bilirkişi o mahkemede elde edilen yazı ve imzalarla inceleme yapar. Takibe dayanak senedin sahteliğinin bilirkişi raporu ile ispatlanması gerekir. Bilirkişi incelemesinde kullanılacak belgeler mahkeme veya bilirkişi huzurunda alınan imza örnekleri ve mukayeseye esas belgelerdir.

İmza incelemesinde öncelikle senedin düzenleme tarihinden öncesine ilişkin borçluya ait olduğu muhakkak olan karşılaştırmaya elverişli imzalarını taşıyan belgeler, keşide tarihine en yakın tarihli olanından başlayarak bilirkişi tarafından mukayeseye esas alınmalıdır.

Yapılacak bilirkişi incelemesinin, konunun uzmanınca ve yeterli teknik donanıma sahip bir laboratuvar ortamında, optik aletler ve o incelemenin gerektirdiği diğer cihazlar kullanılarak, grafolojik ve grafometrik yöntemlerle yapılması, bu alet ve yöntemlerle gerek incelemeye konu ve gerekse karşılaştırmaya esas belgelerdeki imza veya yazının tersim, seyir, baskı derecesi, eğim, doğrultu gibi yönlerden taşıdığı özelliklerin tam ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenip karşılaştırılması;

sonuçta, imza veya yazının atfedilen kişiye ait olup olmadığının, dayanakları gösterilmiş, tarafların, mahkemenin ve Yargıtay’ın denetimine elverişli bir raporla ortaya konulması, gerektiğinde karşılaştırılan imza veya yazının hangi nedenle farklı veya aynı kişinin eli ürünü olduklarının fotoğraf ya da diğer uygun görüntü teknikleriyle de desteklenmesi şarttır.

HMK’nın 211.maddesinde yer alan ve imza incelemesi konusunda getirilen bu sıraya uyulması zorunlu olup, imzayı inkâr eden tarafın isticvap edilmesine karar verilmesine rağmen isticvap davetine uymaması, imzanın ikrar edilmiş sayılması sonucunu doğurur ve bilirkişi incelemesi yapılmasına gerek kalmayacaktır.

Bilirkişi incelemesi sonucunda senette borçluya atfen atılı bulunan imzanın borçluya ait olup olmadığına ilişkin bir kanaate ulaşılır ve mahkemece bilirkişi raporu yeterli görülür ise bu rapora göre, yeterli görülmez ise ek rapor alarak veya yeniden bilirkişi incelemesi yaptırarak sonucuna göre karar verilir.

Davacının takip dayanağı senetteki imzasını inkar etmesine rağmen, ilk derece mahkemesince HMK’nın 211.maddesindeki açık düzenlemeye rağmen davacının isticvabına karar verilmemiş, davacının mahkeme huzurunda imza ve yazı örnekleri alınmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın çözümü için mahkemece, sahtelik incelemesinin HMK'nın 211.maddesine göre yapılarak, davacı asilin duruşmada isticvabı yapılarak, davacının imza örneklerinin duruşmada hakimin ve tarafların huzurunda alınması, hakimin davayı aydınlatma görevi çerçevesinde resmi kurumlardan, davaya konu bonoların düzenleme tarihinden önce ve bu tarihe yakın, davacının imzasının bulunduğu yeteri kadar mukayeseye esas imza toplandıktan sonra, ATK Fizik İhtisas Dairesinden rapor alınarak,

soruşturma dosyasının akıbeti de araştırıldıktan sonra karar verilmesi gerekirken, usul ve yasaya aykırı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde görülmemiş, bu nedenle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden inceleme yapılmak üzere dosyanın ilk derece mahkemesine iadesine, davalı vekilinin sair istinaf itirazları ile davacı vekilinin istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.