İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/1281 K.2026/153

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin kuyumcu vitrinlerinin dekorasyonu ve kullanım ürünlerini imal ettiğini, kuyumcular tarafından satılacak ürünlerin teşhiri için teşhir makineleri ile aparatların üretimi ve satışını yaptığını, tasarımları kendi adına TPE nezdinde tescil ettirdiğini, davalının müvekkili adına tescilli ... ve ... tescil numaralı tasarımlarını iltibas oluşacak şekilde üretip piyasaya sunduğunu, ancak davalının, hazır tasarlanmış ve oldukça da rağbet gören bu ürünleri hiçbir emek ve çaba sarf etmeden üreterek piyasaya düşük bedelle sunduğunu,

davalının tasarım hakkına tecavüz teşkil eden eylemlerinin tespiti durdurulması amacıyla Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2017/56 değişik iş(Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2017/135 değişik iş) sayılı dosyası ile yatırılan bilirkişi incelemesi neticesinde sunulan raporda da tasarımlar arasında ayırt edici özellik olmadığı ve iltibas oluşturacak şekilde benzerlik bulunduğunun tespit edildiğini, tasarıma tecavüzün tespiti, meni, refi ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle tahsiline,

manevi zarar olarak 50.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile tahsiline, hükmün ilanına karar verilmesini talep etmiştir.

KARŞI DAVA

Karşı davacı vekili karşı dava dilekçesinde; davaya konu ... ve ... kod numaralı endüstriyel tasarım tescilleri için tescil için aranan yenilik ve ayırt edicilik kriterlerine sahip omladığını, ayrıca 3.kişilere seçenek özgürlüğü tanınmayan özgün bir görüntü olduğunu yeni olmadığını, harcıalem olduğunu, ..., ... tescil numaralı tasarım tescillerinin iptalini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili asıl davaya cevap dilekçesinde; davacının daha önce tescil edilmiş ve yurtdışında kullanılan modelleri kullandığını, ayrıca bu ürünlerin anonim olması hasebi ile birçok firmanın bu modelleri kullandığını, davacının aslında tescil etmiş oldukları ürünlerin seçenek özgürlüğü içermediğini ikrar ve kabul ettiklerini, "ve nihayetinde insan boynu şeklinde tasarlanmaktadır" ibaresinin bunu gösterdiğini, davacı firmanın herhangi bir AR-GE çalışmasının olmadığını, bu konuda kanunu yanılttığını, müvekkilinin ürün üretimi yapabildiği gibi, ilgili ürünlerin üretim kalıpların imalatı konusunda da bilgili olduğunu,

davacının da daha önce bu konuda müvekkilinden hizmet satın aldığını, bu manada müvekkilinin davacının ürünlerini görüp üretmediğini, ürünlerin harcı alem olan ürünler olmadığını, müvekkilinin kötüniyetli olmadığı için tescil yoluna gitmediğini, davanın tümden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

"...Tüm dosya kapsamı, mevcut delil durumu, alınan bilirkişi raporları ve yukarıda değinilen yasal düzenlemeler topluca değerlendirildiğinde; davacıya ait ... ve ...-7 numaralı tasarım ile davalı kullanımı arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izleminde belirgin farklılıklar bulunmadığı ve bu sebeple benzer olarak algılandıkları, böylelikle davalı eylemlerinin davacının tasarımdan doğan haklarına tecavüz oluşturduğu anlaşılmıştır.

... numaralı tasarım yönünden ise karşı davada verilen hükümsüzlük kararının geçmişe etkili olması dolayısıyla tecavüz fiilinin yasal unsurlarının oluşmadığı anlaşılmıştır.

Davacı vekilinin maddi tazminat talebinin 1000 TL olduğu, bu miktarın bilirkişi raporu ile tespit olunan miktarın altında kaldığı anlaşıldığından maddi tazminat talebinin tamamının kabulü ile, tecavüz fiilinin ağırlığının derecesi, davacının uğradığı zarar ve somut olayın özellikleri hep birlikte nazara alınarak 10.000,00 TL manevi tazminata hükmetmek gerekmiştir.

...Somut olayda, karşı davalıya ait ...-..... numaralı tasarım tescil tarihinden önce bilgilenmiş kullanıcı nezdinde benzerinin kamuya sunulmuş olduğu, bu itibarla yenilik unsurunu haiz olmadığı, karşı davaya konu diğer tasarımlar yönünden yenilik kırıcı olarak sunulan ve res'en araştırılan tasarımların bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel izlenimde farklılıklara sahip olduğu ve hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı anlaşıldığından karşı davanın kısmen kabulü" gerekçesi ile neticeten;

ASIL DAVADA

Davacının davasının KISMEN KABULÜ ile;

-Davalının davacıya ait ... ve ...-... tescil numaralı tasarımlarından doğan haklarına tecavüzünün tespiti ile, tecavüz oluşturan davalı yana ait 2017/56 değişik iş sayılı dosyada ve mahkememizce alınmış 14/09/2018 havale tarihli bilirkişi raporunda görsellerine yer verilen ürünler ile münhasıran bu ürünlerin üretiminde kullanılmaları kayıt ve koşuluyla kalıp ve cihazlara el konularak hüküm kesinleştiğinde imhasına; 1.000,00 TL maddi, 10.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin REDDİNE,

-Hüküm özetinin masrafı davalı yanca karşılanmak suretiyle ulusal çapta yayın yapan tirajı en yüksek 3 gazeteden birinde ilanına,

KARŞI DAVADA

Karşı davacının davasının KISMEN KABULÜ ile; -Karşı davalı adına tescilli ...-.... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne, karar kesinleştiğinde sicilden terkinine, -Karşı davacının, karşı davalı adına tescilli ... ve ...-... tescil numaralı tasarımlar yönünden açmış olduğu davasının REDDİNE, " Şeklinde karar vermiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı-karşı davalı vekili istinaf isteminde özetle;

Mahkeme gerekçesinde manevi tazminat talebinin talep edilenin çok altına hükmedilmesini açıklamadığını, Mahkemece zarar tespiti yapılmadan zarara ilişkin beyan alınmadan eksik tazminata hükmedildiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunda 2012-2017 yılları arasında şirket defterleri incelenmiş esas olarak incelemesi gereken ve dava konusu ihtilafın çözümüne doğrudan etkili olacak tedbir kararı sonrasında müvekkilin defterleri incelenmemiş olduğunu, tedbirden öncesi ve sonrası incelenmesi gerektiğini, mahkemece bedel artırım için süre verilmeden karar verildiğini, raporun eksik incelemeye dayandığını,

2012-2017 yılları arasında net kar kaybının %25 'lik kısmının ekonomik etkenlerden kaynaklandığının kabulü ile hesap yapılmasının hatalı olduğunu, %25 'lik net kaybını neye göre ve hangi ekonomik nedenlerle belirlendiğinin açıklanmadığını, bir diğer anlaşılmayan kısmın da müvekkili işletmenin ulusal anlamda çok fazla tanınır ve bilinir bir marka statüsü olmaması hususu gözetilerek işletme karının %5 olması gerektiğine ilişkin olduğunu, raporunun denetime elverişli, somut verilere dayalı olması gerektiğini, gerekçesiz olduğunu, Karşı davanın kısmen kabulünün hukuka aykırı olduğunu, karşı davacının açık ikrarları olduğunu,

yeni bir başvuru olmadan yenilik unsuru gerekçesiyle tasarımın hükümsüzlüğü kararı verilemeyeceğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Asıl dava, tescilli tasarımlara tecavüzün tespiti, meni, refi ile maddi, manevi tazminat istemine ilişkindir. Karşı dava ise; asıl davada iddianın dayanağı olan tasarımların hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince asıl davanın ve karşı davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı-karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı vekilinin asıl davadaki istinaf sebepleri; maddi ve manevi tazminat hükümlerine ilişkindir.

Davacının maddi tazminat istemini SMK 151/2-a maddesine dayandırdığı, aşamalarda tarafların ticari defter incelemesi için rapor alındığı, davacı vekilinin son rapora karşı süresinde beyanda bulunmadığı, ek süre talebinin ise süresinde yapılmamış olması nedeni ile ilk derece mahkemesince reddedildiği, davacı vekiline esasa beyan için süre verildiği, alacağın belirli hale gelmediği, satış adedinin tespit edilemediği HMK 107/2 maddesine göre süre verilmemesinin etkili olmadığı, dava dilekçesinde maddi tazminat talebinin 1000TL yönünden harçlandırıldığı,

davacının ididasının dayanağı olan tasarımlardan biri yönünden hükümsüzlük kararı verildiği anlaşılmakla; mahkemece taleple bağlılık ilkesi gereğince harçlandırılan değere göre maddi tazminat talebinin kabulüne karar verilmesi yerinde olduğu gibi, hükmolunan manevi tazminat tutarının gerekçelendirildiği, belirlenen manevi tazminat miktarının dosya kapsamına uygun olduğu dikkate alındığında davacı vekilinin asıl davaya ilişkin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

Karşı davaya ilişkin istinaf istemine gelince; bilirkişi raporunda usulüne uygun karşılaştırma yapılarak ...-... başvuru numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 07/08/2012 tarihi itibari ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı tespit edilmiş olmakla davanın kısmen kabulü kararı yerinde görülmüş, karşı davalı vekilinin istinaf isteminin reddi gerekmiştir. Açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından davacı-karşı davalı vekilinin asıl ve karşı dava yönünden yerinde görülmeyen istinaf isteminin HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.