İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/1650 K.2026/507

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİDÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davaya konu ... tescil numaralı faydalı modelin davalı adına tescilli olduğunu, davaya konu faydalı modelin müvekkili şirket adına tescilli, buluş sahiplerinin ... ve davalı ... olan ... tescil numaralı faydalı model başvurusuna konu yakıt tasarruf cihazı karşısında yenilik vasfına sahip olmadığını, istemlerin hem açık ve anlaşılır bir şekilde tanımlanmamış, hem de sanayiye uygulanabilir bir şekilde tanımlanmamış olduğunu belirterek, bu nedenlerle davalı adına tescilli ... tescil numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davacının müvekkilinin buluş hakkını gasp ederek ... tescil numaralı faydalı modeli kendi adına tescil ettirdiğini ve anılan faydalı modelin, Bakırköy 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2021/92 Esas sayılı dosyasında açılan gasp davasının kabulü ile müvekkiline devredildiğini, davacının iddialarının asılsız olduğunu, faydalı modelin yeni ve sanayiye uygulanabilir olduğunu ve açıklık problemi bulunmadığını savunarak, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

MAHKEME KARARI

Bakırköy 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 04/04/2024 tarihli 2023/72E. - 2024/76 K. sayılı kararıyla; "...Tüm dosya kapsamı deliller, bilirkişi rapor ve ek raporu , mahkememizin 2021/92 Esas - 2022/147 Karar sayılı dosyası birlikte değerlendirildiğinde; dosyamız davalısı tarafından dosyamız davacısı aleyhine açılan dava neticesinde mahkememizin 2021/92 Esas - 2022/147 Karar sayılı kararı ile "Davacının davasının kabulüne, davalı ... ...

Limited Şirketi adına Türk Patent kurumuna başvurusu yapılan ve diğer davalı ...'nun buluşçu olarak gösterildiği ... sayılı patent - faydalı model başvurusunda bulunma hakkının davacı ...'a ait olduğunun tespitine, bu patent - faydalı model başvurusunda buluş sahibi olarak gösterilen ...'nun adının patent tescilinden silinmesine," karar verildiği, davacının yenilik kırıcı olarak bu faydalı modele dayandığı,

bu faydalı modelde dahi davalı hak sahibi olduğu gibi, bilirkişi raporunda belirtildiği üzere yenilik kırıcı olarak dayanılan bu doküman karşısında dahi dava konusu faydalı modelin yenilik vasfına sahip olduğu anlaşılmakla, bu dosya bekletici mesele yapılmamıştır.

Buna göre dava konusu faydalı modelin yenilik kırıcı olarak bildirilen deliller ve resen yapılan araştırmaya göre yenilik vasfına sahip olduğu, tüm istemleri itibariyle sanayiye uygulanabilir olduğu ve teknik alandaki uzman kişi tarafından uygulamaya koyulabilir yeterlilikte tanımlandığı, açıklık sorunu bulunmadığı, böylece dava konusu faydalı model bakımından SMK m.144/1 maddesinde düzenlenen hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı..." gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği görülmüştür.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; önceki teknikte bakır bulunmaktaysa, daha sonradan yapılan metalin yenilik vasfını ortadan kaldırdığını, söz konusu bu durumu kök rapora karşı itiraz dilekçelerinde belirtmelerine rağmen, bilirkişilerin bu konuda kök rapordaki hatalı değerlendirmeden vazgeçilmediğini,İtiraz dilekçelerinde B bölümünde; uyuşmazlık konusu ... nolu faydalı model belgesinde belirtilen kapak bağlantı elemanının (21) D1 nolu dokümanda açıklanmadığına ilişkin itirazlarıyla ilgili olarak,

itirazları dikkate almadan eksik incelemede bulunarak hatalı değerlendirmede bulunduklarını ve ek raporda bununla ilgili bir düzeltmede bulunulmadığını,Eksik ve hatalı olarak davaya konu ... nolu faydalı model belgesinin 1 nolu ana isteminin D1 nolu dokümana göre yeni olduğu sonuç ve kanaatini kabul etmediklerini,

Davaya konu ... nolu faydalı model belgesinin istemlerinde tanımlanan "yakıt tasarruf cihazı" buluşunun, taraflarınca daha önceden sunulan önceki tekniğe ait D1 nolu doküman karşısında yenilik vasfı bulunmadığını,Ek Bilirkişi raporundaki, davaya konu ... nolu faydalı model belgesine konu buluş ile ilgili kök rapordaki sonuç ve kanaati değiştirecek herhangi bir husus bulunmadığına dair değerlendirmenin eksik ve hatalı bir değerlendirme olduğunu,Arz ettikleri tüm bu teknik açıklamalar karşısında,

bidayet mahkemesinde bilirkişilere sorularak davanın aydınlatılması gerekirken bu itirazları değerlendirilmeden ve bu hususlara herhangi bir cevap verilmeden karar verildiğini,Davalının TPMK nezdinde ... tescil numaralı faydalı model tescilinin, uzun yıllardır piyasada var olan ve müvekkiline ait buluşlar olup, davalının kötü niyetli bir şekilde bu tasarımların kendisine ait olduğu beyanı ile tescillerini sağladığını, ancak ilgili faydalı modelin gerçek hak sahibi müvekkili olup, bu tasarımların müvekkili tarafından yıllardır kullanılmakta oluğundan, davalının tescilinin yenilik kriterini sağlamadığını,

Faydalı model başvurusunda kullanılan parçaların, D1 nolu dokümandaki buluşu oluşturan parçalar ile aynı olup, sadece farklı şeklide ifade edildiğini, bu nedenle, faydalı model başvurusunun 1 nolu ana (bağımsız) isteminin D1 nolu dokümana göre yenlik vasfına sahip olmadığını,

Dilekçe ekinde sundukları katalog görsellerinden anlaşılacağı üzere, bu buluşun aynılarının müvekkili şirket tarafından piyasaya, davalının tescil başvuru tarihinden çok daha önce sunulmuş olup, davalı tasarımlarının başvuru tarihi ile yenilik kriterine sahip olmadığından,

kötü niyetli tescilin hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini,1 nolu istem incelendiğinde, buluşun sadece motorlardaki yakıt yanma odalarına, yanma için gerekli havanın, basıncını ayarlayan bir düzenekle ilgili olduğunun görüleceğini, gerek 1 nolu ana (bağımsız) istem ve gerekse bu isteme bağımlı yazılı 2 -5 nolu istemlerin hiçbir yerinde "arabaların yağ devri ile yağ basıncının ayarlanması" ile ilgili herhangi bir açıklama, bilgi bulunmadığını, 1 nolu ana istem ve bu isteme bağımlı yazılı 2-5 nolu istemlerin bu nedenle sanayiye uygulanabilir olmadıklarını,

başvurunun tarifnamesinde de "arabaların yağ devri ile yağ basıncını dengeleyerek" şeklinde ifade kullanıldığını, ancak buna dair herhangi bir bilgi bulunmadığını, faydalı model başvurusunun bu haliyle hem açık ve anlaşılır bir şekilde tanımlanmadığını, hem de sanayiye uygulanabilir bir şekilde tanımlanmadığını,

Sonuç olarak, davalının TR ... nolu faydalı model başvurusunun D1 nolu dokümana göre yenlik vasfına sahip olmayan, sanayiye uygulanabilir olmayan ve açıklık problemi olan bir başvuru olduğunu belirterek, arz ve izah edilen sebepler muvacehesinde eksik inceleme ve değerlendirmelerle oluşturulmuş bilirkişi raporuna dayanan ve usul ve yasaya aykırı Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2023/72 E ve 2024/76 K sayılı kararının ortadan kaldırılarak, TPMK nezdinde davalı lehine tescilli ... tescil numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğüne, vekalet ücreti dahil yargılama masraflarının karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Dosya arasında bulunan Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları incelendiğinde;14/03/2017 başvuru tarihli, ... tescil numaralı faydalı model belgesinin davacı adına, 28/02/2018 başvuru, ... tescil numaralı faydalı model belgesinin davalı adına tescilli olduğu anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesince sınai mülkiyet uzmanı ve makine mühendisleri ..., ... ve marka-patent vekili ...'den oluşan bilirkişi heyetinden alınan 15/12/2023 tarihli raporda sonuç olarak.

Yapılan değerlendirmeler neticesinde 1 no.lu istemde yer alan unsurların tamamını içeren bir yapılanmanın D1 dokümanında açıklanmadığı kanaatine ulaşıldığı, fark unsurlardan basınç dengeleme elemanının işlevinin havanın yoğunlaşıp hava kompres elemanına aktarılması olarak tanımlandığını, kapak bağlantı elemanının ise hava kompres elemanının irtibatlandırıldığı parça olduğu, bu anlamda D1 dokümanından fark olarak tespit edilen unsurların SMK m.142/2 kapsamında olmadığı, buluşa katkı sağladığının değerlendirildiği, bu nedenle dava konusu faydalı modelin 1 no.lu isteminin D1 karşısında yeni olduğu kanaatine ulaşıldığı,

ana istem yeni olduğu için bu isteme bağlı yazılmış istemlerin de yeni olarak değerlendirileceğinden dava konusu faydalı modelin D1 dokümanı karşısında yeni olduğu sonucuna ulaşıldığı, bu kapsamda davacı iddiaları değerlendirildiğinde, başvuru konusu buluşun istemlerde yazıldığı haliyle üretilebilir mahiyette olduğu ve fizik kurallarına aykırı bir durumun söz konusu olmadığı ve muğlak amaçlar içermediği tespit edilmiş olduğundan, tüm istemler itibariyle sanayiye uygulanabilirlik kriterine sahip olduğunun değerlendirildiği,

davacının bir diğer hükümsüzlük iddiası başvurunun teknik alandaki uzman kişinin uygulamaya koyabileceği yeterlilikte açık tanımlanmamış olduğuna ilişkin olup, heyetin değerlendirmeleri neticesinde başvuru konusunun teknik alandaki uzman kişinin uygulamaya koyabileceği şekilde yeterince açık tanımlandığı, istemlerde herhangi bir açıklık sorunu bulunmadığı kanaatine ulaşıldığı,

bu değerlendirmeler sonucunda, Bakırköy 1 FSHHM’nin 2021/92 E., 2022/147 K. sayılı kararının kesinleşmesi durumunda davacının yenilik kırıcı olarak ileri sürdüğü D1 (... no.lu faydalı model) dokümanının dava konusu faydalı modelin yenilik değerlendirmesinde dikkate alınamayacağı, her halükarda yapılan değerlendirmelerde dava konusu faydalı modelin tüm istemleri itibariyle D1 dokümanı karşısında yenilik vasfına sahip olduğu, dava konusu faydalı modelin tüm istemleri itibariyle sanayiye uygulanabilir olduğu ve teknik alandaki uzman kişi tarafından uygulamaya koyulabilir yeterlilikte tanımlandığı, açıklık sorunu bulunmadığı,

bu anlamda dava konusu faydalı model bakımından SMK m.144/1 koşullarının oluşmadığına dair görüş bildirilmiştir.

İlk derece mahkemesince bilirkişi heyetinden alınan 01/03/2024 tarihli ek raporda sonuç olarak; davacı vekilince yapılan itirazların değerlendirilmesi neticesine, kök raporda bulunan görüşlerini değiştirecek bir durumun bulunmadığını bildirmiştir.Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 09/06/2022 tarihli, 2021/92 Esas, 2022/147 Karar sayılı ilamı incelendiğinde; davacının ..., davalıların .... Ltd.

Şirketi ile ... oldukları, davalı şirket adına tescilli ... tescil numaralı "Tüm motorlu araçlarda vakum gücü ile çalışan hava besleme aracı" buluş başlıklı faydalı modelin buluş sahibinin davacı olduğu iddiasıyla, faydalı modelin tescil başvuru hakkının davacı olduğunun tespitine ve bu faydalı model tescilinden buluş sahibi olarak görünen ...'nun adının silinmesine karar verilmesi talebiyle dava açıldığı, yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne, davalı ... ...

Limited Şirketi adına Türk Patent kurumuna başvurusu yapılan ve diğer davalı ...'nun buluşçu olarak gösterildiği ... sayılı patent-faydalı model başvurusunda bulunma hakkının davacı ...'a ait olduğunun tespitine, bu patent -faydalı model başvurusunda buluş sahibi olarak gösterilen ...'nun adının patent tescilinden silinmesine karar verildiği, davalılar vekilinin karara karşı istinaf yargı yoluna başvurduğu, İstanbul BAM 44. Hukuk Dairesi'nin davalılar vekilinin istinaf talebinin reddine karar verdiği, kararın temyiz aşamasında olduğu tespit edilmiştir.

GEREKÇE

Dava, faydalı modelin hükümsüzlüğü davasıdır. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf yargı yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dosya incelendiğinde, davalı adına tescilli faydalı modelin yenilik özelliğinin bulunmadığı, sanayiye uygulanamayacağı ve yeterli açıklığa sahip olmadığı iddialarıyla hükümsüzlük talep edildiği, alınan bilirkişi raporlarında davalıya ait faydalı modelde bulunan basınç dengeleme elemanı ve kapak bağlantı elemanının yenilik kırıcı olarak gösterilen D1 dokümanında mevcut olmadığı, bu nedenle davalının faydalı modelinin yenilik özelliğinin bulunduğuna dair görüş bildirildiği,

davacı vekilinin basınç dengeleme elemanı ve kapak bağlantı elemanına eşdeğer unsurların D1 dokümanında mevcut olduğuna dair itirazına karşı ek raporda "… yenilik değerlendirmesinde birebir unsur eşleştirmesi yapılır ve bir unsurun eşdeğeri mahiyetindeki farklı unsurlar ve yapılanmalar dikkate alınmaz.

Zira Türk hukukunda, fotografik yenilik ilkesinin uygulanmasının bir sonucu olarak önceki tarihli başvuruda açıklanan bilgilerin aynısı veya uzman kişinin özel bir çaba göstermeksizin bir referanstan çıkarttığı bilgiler yenilik engeli oluşturmakta, ancak buna karşılık önceki tarihli referansta açıklanan unsurların eşdeğerleri dikkate alınmamaktadır…" şeklinde görüş bildirildiği, Mahkemece raporların hükme esas alınarak davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.SMK’nın 142/1. maddesi 83/1. maddesi hükmüne göre; yeni olan ve 83/6. maddesi kapsamında sanayiye uygulanabilen buluşlar, faydalı model verilerek korunur.

83/2. maddesi uyarınca da, faydalı modelin yenilik değerlendirmesinde, buluş konusuna katkı sağlamayan teknik özelliklerin dikkate alınmayacağı ve SMK’nın 144/1. maddesinde ise, faydalı modelin konusu 142. maddede belirtilen şartları taşımıyorsa hükümsüz kılınabileceği düzenlenmiştir.

Bu madde hükümlerine göre, faydalı modelin hükümsüzlüğü ile ilgili incelemede eşdeğer unsurlar yenilik kırıcı unsurlar olarak kabul edilmemekle birlikte, buluş basamağı açısından incelenmesi gerekir.

Bu durumda, bilirkişi heyetinin, faydalı modelin yenilik unsurunun değerlendirilmesinde eşdeğer unsurların dikkate alınamayacağına ilişkin görüşü yerindeyse de, buluş basamağı kriteri yönünden bu itirazların değerlendirilmesi gerektiği halde, Mahkemece davacı tarafın bu konuda raporlara yaptıkları ciddi itirazlar değerlendirilmeden davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Bu nedenle, davacı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, Mahkemece, dava konusu faydalı modelin koruma kapsamına yönelik olarak, tüm istemlerin, buluşun amacına yönelik tarifname ve teknik resimlerle birlikte yorumlanarak,

yapılan karşılaştırmada öncelikle tekniğin bilinen durumunun ortaya konulması ve tekniğin bilinen durumuna göre davaya konu faydalı modelin yenilik kriterinin koruma kapsamının değerlendirilmesi yapılarak ve davalıya ait faydalı model ile D1 dokümanında yer alan ve eşdeğer unsurlar oldukları iddia edilen unsurların, davaya konu faydalı modelde buluş basamağının mevcut olup olmadığı yönünden karşılaştırılarak, davacının itirazlarını karşılayacak şekilde yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınarak ve Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2021/92 Esas, 2022/147 Karar sayılı kararının kesinleşip kesinleşmediği araştırılarak,

sonucuna göre değerlendirme yapılması için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş, kaldırma gerekçesine göre davacı vekilinin diğer istinaf talepleri bu aşamada incelenmemiştir.