İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/60 K.2025/1212

K. DAVA TARİHİ: 27/12/2021

KARAR TARİHİ: 09/10/2025

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİDÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı-karşı davalı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin uzun yıllardır bayan giyim tekstili alanında faaliyet gösteren bir firma olduğunu, tüm marka ve tasarımlarını TPMK nezdinde tescil ettirdiğini, İstanbul 2. FSHHM'nin 2021/70 D.

İş sayılı dosyasıyla davalının işyerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapıldığını, mezkur dosyaya sunulan bilirkişi raporunda müvekkilinin 2020 02189 (11) numaralı tescilli tasarım hakkına tecavüzün tespit edildiğini, dava neticesinde tasarım hakkına tecavüz koşullarının oluşmadığı şeklinde kanaate varılsa dahi, davalı yanın eylemlerinin haksız rekabet oluşturacağı, davalı yanın müvekkilinin TPMK nezdinde tescilli tasarımı ile iltibas oluşturacak derecede kullanımlar gerçekleştirdiğini belirterek, müvekkilinin tasarımdan doğan haklarına tecavüzün tespitine, durdurulmasına, sonuçlarının ortadan kaldırılmasına,

belirsiz alacak davası olarak 1.000,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi tazminatın delil tespitinin yapıldığı 11/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, kararın Masrafı davalılardan alınarak, ülke çapında tirajı yüksek bir gazetede ilan edilerek kamuya duyurulmasına karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

CEVAP ve KARŞI DAVA:Davalı-karşı davacı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde; davacı yanın söz konusu endüstriyel tasarımının piyasaya yenilik getirmeyen ve ayırt edicilik barındırmayan bir model olduğu, bu model için tescil başvurusunda bulunulmasının iyi niyetli bir davranış olmadığı ve piyasada tekel olup haksız kazanç sağlama amacıyla yapıldığı, davacı yanın yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını barındırmayan tescilinin hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini belirterek, davanın reddini talep etmiştir.

CEVABA CEVAP ve KARŞI DAVAYA CEVAP: Davacı-karşı davalı vekili cevaba cevap ve karşı davaya cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin TPMK nezdinde 2020 02189 tescil numarası ile 11 numaralı tasarımın sahibi olduğunu, mezkur tasarımın yeni ve ayırt edici olmadığı iddiasının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davalı yanın sunduğu internet sitesine ait görsellerin müvekkilinin tescilli tasarımına benzemediğini, ilgili tasarımlar arasında bilinçli kullanıcı tarafından farklı algılanacak birçok detay olduğunu belirterek, asıl davanın kabulünü, karşı davanın reddini talep etmiştir.

MAHKEME KARARI

İstanbul 4.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 02/05/2023 tarihli 2021/394E. - 2023/107K.sayılı kararıyla; "...Tüm bu açıklamalar muvacehesinde toplanan deliller alınan bilirkişi raporu bir arada değerlendirildiğinde her ne kadar asıl dava yönünden tecavüz incelemesi ve tazminat hesaplarının da yapılmış olduğu görülmekte ise de, karşı dava yönünden yapılan incelemede davalı/ karşı davacı tarafından sunulan internet linklerinin teknik bilirkişilerce tespiti sonucunda dava konusu tasarımın 03.05.2019 tarihlerinde yayımlandığı, davalı ürün ile ayniyet derecesinde benzediği,

bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı bu sebep ile birebir benzer olarak algılandıkları ve 2020/02189 (11) numara ile tescilli tasarımın hükümsüzlük şartlarının oluştuğundan bahisle asıl davanın reddine karşı davanın kabulüne..." karar verildiği görülmüştür.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı - karşı davalı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; dava dilekçesindeki beyanlarını tekrarla, bilirkişi raporunda yapılan yenilik ve ayırt edicilik değerlendirmesinin hatalı olduğunu,

Yenilik ve ayırt edicilik incelemesinde, tescile konu tasarımın daha öncesinde kamuya sunulduğunun kabul edilebilmesi için tescile konu tasarımın birebir aynısının rüçhan tarihinden veyahut başvuru tarihinden önce kamuya arz edilmiş olması gerektiğini,Mahkemece alınan bilirkişi raporunda müvekkiline ait tasarımın yenilik ve ayırt edicilik özelliğinin bulunmadığına dair görüş bildirmesinin kanuna aykırı olduğunu, Mahkemece rapora yaptıkları itirazların değerlendirilmediğini,

ek rapor dahi alınmadığını,Bilirkişiler tarafından yapılan incelemede müvekkilinin tasarımından önce SMK'nın 56. maddesi uyarınca birebir aynısının kamuya sunulduğunun tespit edilemediğini,Dilekçelerinde açıkladıkları farklılıklar göz önüne alınırsa, ürünlerin benzer olduğunu kabul etmenin mümkün olmadığını,İnceleme yapılırken bilinçli kullanıcıların ve ürünler üzerindeki detayların dikkate alınması gerektiğini,Aksi takdirde kapalı bayan giyim sektöründeki ürün kalıpları üzerinden yapılacak değerlendirmede, ürünlerin hepsinin benzer olduğu sonucuna varılacağını,

esinlenme serbestisine dayanmadan tamamen farklı kalıplarla çalışılması gerekeceğini, bunun da hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, Mahkemeden açıklanan farklılıkların ayrıntılı olarak incelenmesi için yeniden rapor alınması talep edilmesine rağmen, mahkemece yetersiz ve karar vermeye elverişli olmayan bilirkişi raporuna dayanılarak karar verildiğini, Müvekkilinin pek çok tasarımcı çalıştırarak faaliyetine devam ettiğini, davalının ise müvekkiline ait tasarımları taklit ettiğinin bilirkişi raporları ile sabit olduğunu, müvekkilinin tasarımının yeni ve ayırt edici olduğunu, bilirkişi raporundaki değerlendirmenin hatalı olduğunu belirterek,

arz ve izah olunan sebeplerle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, yerel mahkemenin asıl ve karşı davaya ilişkin kararının kaldırılmasına, davalarının kabulü ile karşı davanın reddine karar verilmesini yargılama gideri ile vekalet ücretinin karşı yana tahmilini talep etmiştir.

DELİLLER

Dosya arasında bulunan Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları incelendiğinde; davacı-karşı davalıya ait 20020/02189 (11) numara ile tescilli tasarımın başvuru ve tescil tarihinin 16/03/2020 olduğu, tasarımın elbise tasarımı olduğu tespit edilmiştir.İstanbul 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2021/70 D.İş sayılı dosyası incelendiğinde; ... tarafından ... aleyhine 02/03/2021 tarihinde delil tespiti talep edildiği, Mahkemece karşı tarafa ait işyerinde yapılan delil tespiti sonucunda bilişim uzmanı bilirkişi ...ve moda tasarım uzmanı bilirkişi ...'dan alınan 14/03/2021 tarihli bilirkişi raporunda;

"...Talep eden tarafından tespiti için bahsi geçen karşı tarafın ilgili “@...” Instagram sosyal medya hesapların profil sayfası incelendiğinde güncel olarak yayında olduğu ve tespite konu ürünün ilgili instagram hesabında paylaşılmış olunduğu tespit edildiği,Tespite konu adreste; (... San. ve Tic. LTD. ŞTİ. ...'ın “... Mah....

Sokak No:75/3 Şişli/İSTANBUL) Tespit talep edene ait 2020/02189 tescil numaralı çoklu tasarım dosyası kapsamındaki 11 nolu modelin karşı taraf işyerinde 4 adet kahverengi, 1 adet lila, 1 adet bordo olmak üzere toplam 6 adet ürün birebir aynı model olarak tespit edildiğine,Talep Edene Ait Tescil Başvurusu Yapılmış 2020/02189 numaralı Tasarım ile Tespite Konu Olan Tasarımın Değerlendirilmesi; (... San. ve Tic. LTD. ŞTİ. ...'ın “... Mah. ...

Sokak No:75/3 Şişli/İSTANBUL) yapılan incelemede tespit isteyen vekarşı taraf ürünleri arasında ayırt edicilikten ziyade tasarım bütünlüğü açısından benzerlik bulunduğu ve bilinçli müşteri tercihinde BİREBİR AYNI TASARIM algısı oluşturacağı kanaatine varıldığına,Talep Edene Ait Tescil Başvurusu Yapılmış 2020/02189 numaralı Tasarım ile Karşı Taraf'tan Alınan Tasarım Ürün Değerlendirmesi; ayırt edicilik yönünden ufak ayrıntılar dışında belirgin farklılıklar taşımadığı,

tespit isteyen ve karşı taraf ürünleri arasında ayırt edicilikten ziyade tasarım bütünlüğü açısından benzerlik bulunduğu ve bilinçli müşteri tercihinde BİREBİR AYNI TASARIM algısı oluşturacağı kanaatine varıldığına,Talep Edene Ait Tescil Başvurusu Yapılmış 2020/02189 numaralı Tasarım ile Bilişim Uzmanı tarafından sosyal medyada yayınlandığı tespit edilen Tasarım Ürün Değerlendirmesi; ayırt edicilik yönünden ufak ayrıntılar dışında belirgin farklılıklar taşımadığı,

tespit isteyen ve karşı taraf ürünleri arasında ayırt edicilikten ziyade tasarım bütünlüğü açısından benzerlik bulunduğu ve bilinçli Müşteri tercihinde BİREBİR AYNI TASARIM algısı oluşturacağı…" yönünde görüş bildirildiği tespit edilmiştir.İlk derece mahkemesince marka uzmanı ..., moda tasarımcısı ... ve SMMM ...'tan oluşan bilirkişi heyetinden alınan 24/01/2023 tarihli bilirkişi raporu incelendiğinde;

"...Davacı yana ait 2020/02189 tescil numaralı çoklu tasarım dosyası kapsamındaki 11 nolu elbise tasarımı ile davalı yana ait kullanımların karşılaştırılması neticesinde, ayırt edicilikten ziyade tasarım bütünlüğü açısından benzerlik bulunduğu ve bilinçli müşteri tercihinde BİREBİR AYNI TASARIM algısı oluşturacağı- Davacı ve davalı tarafından ibraz edilen defterlerinin usulüne uygun tutulduğu- Davacının diğer talebi olan 2020/02189 nolu tasarıma ait SMK 151-2/a kapsamında davacı ile davalı fatura ve defter açıklamalarında dava konusu tasarımları ayırt edici bir ibare olmadığından tespit ve hesaplama yapılamadığı,

bu sebeple tazminat miktarının sayın mahkemeye ait olduğu,- Davacının 2020-2021 yılı toplamında 9.508,62 TL dönem net karı elde ettiği;- Davalının 2020-2021 yılı toplamında 26.387,69 TL dönem net karı elde ettiği -Yapılan bu incelemeler ve araştırmalar sonucunda.

Dava konusu tasarımın ayırt edici, yenilik içeren bir tasarım olmadığı, patent tarihinden çok önce halka arz edildiği, tesettür giyim sektöründe firmalarının sıklıkla kullandığı modeller arasında yer aldığı tespit edilmiş olup, davanın hükümsüzlüğü ile ilgili kararın Takdiri Sayın Mahkemenizin olmak üzere…" yönünde görüş bildirildiği tespit edilmiştir.

GEREKÇE

Asıl dava tasarıma tecavüzün tespiti ve önlenmesi, maddi ve manevi tazminat davası, karşı dava ise tasarımın hükümsüzlüğü davasıdır.Mahkemece asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davacı-karşı davalı vekili tarafından istinaf yargı yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi,

HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Uzman bilirkişiler tarafından düzenlenen raporda, davacı-karşı davalı taraf adına tescilli 20020/02189 (11) numara tasarımın başvuru tarihi olan 16/03/2020 tarihinden önce 2019 yılında inetrent üzerinden kamuya sunulan tasarım ile ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğuna dair görüş bildirildiği,

bilirkişi raporunda görsellere de yer verildiğinden denetime uygun olduğu anlaşılmakla, Mahkemece bilirkişi raporuna itibar edilerek karşı davanın kabulüne karar verilmesinde hukuka aykırılık yoktur.Davacı-karşı davalının tasarımı hükümsüz kılınmakla, hükümsüzlük geçmişe de etkili olacağından, davalılara karşı ileri sürebileceği bir tasarım hakkı kalmamıştır.

Bu nedenle asıl davanın reddine karar verilmesi de yerinde olup, davacı-karşı davalı vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.