İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2025/22 K.2025/212

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı tarafın Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile ... Sanayi Ve Ticaret İthalat İhracat Limited Şirketi ve ... Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi aleyhine Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlattığını, ilgili icra dosyası'nın borçlularının 3. Şahıslardaki var olan hak ve alacakları için müvekkiline İİK.

89. Maddesinin 1. 2. Ve 3. Fıkrası gereği haciz ihbarnamesi gönderildiğini, ilgili haciz ihbarnamelerinin müvekkiline e-tebligat yoluyla tebliğ edildiğini, müvekkilinin, e-tebligatları takip eden ve kontrolünde olan çalışanının şeker hastası olduğunu, sıklıkla rapor kullandığını ve işini aksatabildiğini, bu sebeple, gelen e-tebligatların 3. şahıs olan müvekkilinin çalışanının gözünden kaçtığını ve ilgili icra dosya borçlularının,

müvekkilinden hiçbir hak ve alacağı olmamasına rağmen müvekkilinin İİK 89. Maddesi kapsamında gönderilen haciz ihbarnamelerinin tebligatına itiraz süresini kaçırdığı için İİK 89/1/2/3 kapsamında gönderilen Haciz ihbarnamelerine itiraz edemediğini ve 3. Şahıs olarak icra dosyasına borçlu olarak eklenerek malvarlıklarının haksız yere hacizlendiğini, bu sebeplerle ivedilikle tedbir kararı verilerek ve işbu menfi tespit davasının kabulüne karar verilerek, müvekkilinin ...LTD ŞTİ ile ...Şti'ye borçlu olmadığının tespitine, haksız takip nedeni ile davalı aleyhine %20 tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

İİK 89/3 uyarınca açılmış işbu menfi tespit davasında, 89/1 ihbarnamesine karşı üçüncü şahsın 7 gün içerisinde elindekini teslim etmesi yahut borçlunun kendisinde böyle bir hak ve alacağı olmaması halinde yine aynı süre içerisinde İcra Müdürlüğüne karşı vereceği bir dilekçe ile itiraz etmesi gerektiğini, davacı tarafın bu yükümlülüğü yerine getirmediğini, davacı üçüncü şahsın itiraz hakkını kullanmaması üzerine talepleri üzere İcra Müdürlüğü tarafından 89/2 haciz ihbarnamesinin gönderildiğini, davacı üçüncü şahsın almış olduğu bu haciz ihbarnamesine karşılık 7 gün içerisinde İcra Müdürlüğüne yine itiraz dilekçesi sunmadığını,

davacı tarafın haciz ihbarnamelerine itiraz etmemesi üzerine talep ile davacı tarafa 89/3 Haciz ihbarnamesi gönderildiğini, kanun koyucunun kendisine 89/3 haciz ihbarnamesi gönderilen üçüncü şahsa bu sefer icra müdürlüğüne sunabileceği itiraz hakkını vermediğini, ancak menfi tespit davası açılabileceğini aksi halde zimmetinde sayılan borcu ödemek zorunda kalacağını düzenlediğini, davanın açılması için kanun koyucunun 15 günlük bir süre sınırı koyduğunu, menfi tespit davası açacak olan üçüncü şahsın bu hakkını ancak 89/3 haciz ihbarnamesinin kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içerisinde kullanabileceğini,

bu sürenin hak düşürücü süre olması sebebiyle hakimin davanın süresi içerisinde açılıp açılmadığı hususunda tarafların konuyla ilgili bir iddiası olmasa dahi re'sen araştırma yetkisine sahip olduğunu, tebligatlar usulüne uygun olmasına rağmen süresinde dava açılmadığını beyan ederek; öncelikle zamanaşımı ve hak düşürücü süre itiraz def'ilerini belirterek davanın usul ve esastan reddini, davacı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

"...Bir davada olayları anlatmak taraflara hukuki nitelendirmeyi yaparak uygulanacak hukuku tespit etmek görevi hakime aittir.

Dava dilekçesi içeriği ve davanın ileri sürülüş şekline ve davalılar arasındaki hukuki ilişkiye nazaran davacıların 3. kişi sıfatını taşımasına göre, davanın İİK’un 89/3.maddesi uyarınca menfi tespit davası olduğu anlaşılmaktadır.İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi'nin 2023/1963 Esas ve 2023/3543 Karar sayılı 26/12/2023 tarihli kararında da uyuşmazlık tespit edilmiştir. ....Yukarıda ifade edildiği gibi, İİK'nın 89/3. maddesinde, menfi tespit davası açılması için üçüncü haciz ihbarnamesinin tebliğinden itibaren 15 günlük hak düşürücü süre tanınmıştır.

Davacı şirkete gönderilen 89/1 haciz ihbarnamesi 15.01.2023 tarihinde, 89/2 haciz ihbarnamesi 28.02.2023 tarihinde ve 89/3 haciz ihbarnamesi 15.03.2023 tarihinde tebliğ edildiği, davanın 11.04.2023 tarihinde açıldığı, davacı şirket tarafından 15 günlük hak düşürücü süre içerisinde İİK 89/ 3 maddesi gereğince menfi tespit davası açılmadığı görülmekte olup, davacının süresinde borçlu olmadığına ilişkin olumsuz saptama davası açmadığı için borç zimmetinde sayılmış olmakla artık takip alacaklısı aleyhine, takip borçlusuna kendilerinin borçlu bulunmadığından bahisle, dava açma hakları kalmamıştır,

davacılar davanın süresinde açılmaması nedeniyle artık kesinleşen borcu icra veznesine ödemek yükümlülüğü altına girmişlerdir. 2004 sayılı İİK'nun 89. Maddesi uyarınca açılmış bulunan eldeki davanın, İİK'nun 72.maddesi gereğince açılan menfi tespit davasında olduğu gibi kendiliğinden istirdat davasına dönüşmesi mümkün bulunmadığı ve sebepsiz zenginleşmeye dayanılmadığı da anlaşılmakla davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine," karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf isteminde. Davanın, İİK 89. maddesine göre açılmadığını, İİK'NUN 72. maddesi'ne göre ikame edildiğini, Davalı tarafın ilgili icra dosyasının Borçlusu ... İHRACAT LİMİTED ŞİRKETİ ve ... SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ'nin 3. Şahıslarda ki var olan hak ve alacakları için müvekkiline İİK.

89. Maddesi'nin 1. 2. Ve 3. Fıkrası gereği haciz ihbarnamesi gönderdiğini, itiraz süresini kaçırdığı için İİK 89/1/2/3 kapsamında gönderilen Haciz ihbarnamelerine itiraz edememiş ve 3. Şahıs olarak icra dosyasına borçlu olarak kaydı eklenmiş ve malvarlıkları haksız yere haczedilmiş olduğunu, müvekkilinin borçlu olmadığı halde ihbarnamede yazılı olan tutar olan 983.665,99-TL'yi ilgili icra müdürlüğü'ne haciz tehdidi ve baskısı altında ödemek zorunda kaldığını, Müvekkilinin ...

SANAYİ VE TİCARET İTHALAT İHRACAT LİMİTED ŞİRKETİ ve ... SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ'ne hiçbir borcu bulunmadığını, davalının da müvekkilinden alacağını olmadığını, ... firması'nın Davacı Müvekkiline borcu bulunduğunu, ...

SANAYİ VE TİCARET İTHALAT İHRACAT LİMİTED ŞİRKETİ'nin müvekkiline borcu olduğunu, icra dosyası borçlusu ... isimli firmanın davacı nezdinde hiçbir hak ve alacağı bulunmadığını, müvekkilinin hiçbir borcu olmamasına rağmen, "borçlu sıfatıyla" icra dosyasına eklenerek ödeme yapmak zorunda bırakıldığını işbu dava konusu ödemeyi yaptıktan sonra BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN 2023/646 esas sayılı dosyası ile istirdat davası açıldığını, İlgili dosyada ise iş bu dava derdest olduğu için davanın usulden reddine karar verildiğini, Müvekkilinin mağdur olduğunu, işbu davanın istirdat davasına dönüştüğünü,

983.665,99-TL olarak yapılan ödemenin iadesi gerektiğini, 11.04.2023 itibarı ile arabuluculuğun zorunlu olmadığını, bilirkişi incelemesi yapılarak davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE Dava, menfi tespit istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Somut uyuşmazlıkta çözümlenmesi gereken hukuki sorun; davanın niteliğinin İİK 89/3.maddesine dayalı menfi tespit davası mı, yahut İİK 72 maddesine dayalı menfi tespit davası mı olduğu noktasında toplanmaktadır.

Hukuki nitelendirme hakime ait olup dava dilekçesi incelediğinde; davacının İİK 89 maddesi gereğince haciz ihbarnamelerine süresinde itiraz edilemediğini belirterek neticeten takip borçluları ... ve ... şirketlerine borcu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ettiği, davaya esas takip dosyasında davalı yanca dava dışı ... ve ... şirketlerine takip başlatıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, mahkemece davanın hukuki niteliğinin.

İİK 89/3 maddesine dayalı menfi tespit davası olduğu yönündeki tespiti ve davanın süresinde açılmadığına ilişkin tespiti yerindedir.Açıklanan nedenle ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından davacı vekilinin istinaf isteminin HMK 353.1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.