İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2025/958 K.2025/1125

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİDÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı .... ... Makina San ve Tic. A.Ş. arasında 24.12.2019 tarihli ... Sözleşmesi akdedildiğini, müvekkili ile davalı .... ... Makina San, ve Tic. A.Ş. arasında akdedilen ... Sözleşmesine istinaden; davalı şirketin, Milli Savunma Bakanlığı Tersaneler Genel Müdürlüğü İstanbul Tersanesi nezdinde.

13/01/2020 tarihli "3 Kısım 40 Kalem Gemi Sacı ile Havuz Malzemesi Alımına Ait 1. Kısım 30 Kalem Sac Çelik Levha Alımı, 2. Kısım 5 Kalem Paslanmaz Çelik Levha Alımı ve 3 Kısım 5 Kalem Profil Köşebant" işine ait sözleşme uyarınca doğan ve doğacak alacaklarının 5.990.000,00 TL‘lik kısmı müvekkili şirkete 20.02.2020 tarihinde Kartal 14. Noterliğinin ... yevmiye no'lu temliknamesi ile temlik edildiğini, bu temliğin Milli Savunma Bakanlığı Tersaneler Genel Müdürlüğü İstanbul Tersanesi Komutanlığına 20/02/2020 tarihinde tebliğ edildiğini, Tersane Komutanlığı tarafından müvekkili şirkete temlik teyit yazısının yazıldığını,

alacağın müvekkili şirkete ödenmediğinden müvekkil şirket tarafından ... Mühendislik ... Makine Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine karşı İstanbul 1. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, bu icra dosyasından İİK'nın 89/1 haciz ihbarnamesinin ve İİK'nın 78. maddesi kapsamında haciz müzekkerelerinin tebliğ edildiğini, Milli Savunma Bakanlığı Tersaneler Genel Müdürlüğü İstanbul Tersanesi Komutanlığının cevabında Milli Savunma Bakanlığı Genel Müdürlüğü İstanbul Tersanesi Komutanlığının toplam 4.347.289,58 TL'lik alacağının ödemeye hazır hale geldiğini belirtilmesine rağmen,

üzerinde başkaca hacizler ve temlikler olduğundan Milli Savunma Bakanlığı tarafından İstanbul 8. Sulh Hukuk Mahkemesine müracaatla 2021/32 D.İş sayılı dosyası üzerinden tevdi mahalli tayini talebinde bulunulduğunun bildirildiği, İstanbul 8. Sulh Hukuk Mahkemesince Vakıfbank İstanbul Adalet Sarayı Şubesinin tevdi mahalli tayin edilerek davalı ... ...

Makina Sanayi ve Ticaret Şirketi adına hesap açıldığını ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından, İstanbul 8.Sulh Hukuk Mahkemesinin 2021/32 D.iş sayılı kararı ile tevdi mahalli olarak tayin edilen Vakıfbank İstanbul Adalet Sarayı Şubesi ... ... Makina Sanayi ve Ticaret Şirketi adına 4.304.537,81-TL ödeme yapıldığını, davalı İş ... A.Ş. tarafından sadece ... ...

Makina Sanayi ve Ticaret Şirketine İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/426 E. sayılı dosyası ile dava açıldığını, ... ... Makina Sanayi ve Ticaret Şirketi tespit davasına cevap dilekçesi dahi sunmadığını, istinaf talebinden feragat ederek dosyayı hızlıca kesinleştirdiğini, sırf İş ...

A.Ş'nin iddialarına, beyanlarına dayalı olarak dava kimseye ihbar edilmeden mahkemece karar verildiğini, müvekkili bankaya davanın ihbar edilmediğini, savunma, cevap ve delil sunma haklarının kısıtlandığını, hatalı karar nedeni ile müvekkilinin mağdur olduğunu, alacağına kavuşamadığını, yatırılan paranın haksız ve hukuka aykırı olarak İş ...'e aktarıldığını, davalı İş ... A.Ş.'nin açtığı davasında bahsettiği 13.02.2023 tarihli temliğin ...

Mühendislik tarafından iptal edildiğini, İş ...'in Kartal 14. Noterliği ... yevmiye no'lu 13/02/2020 tarihli temlik işleminin iptal edildikten sonra İş ... A.Ş. tarafından 28/02/2020 tarihli temlik işlemi ile 06/02/2020 tarihli 5.990.000 TL tutarlı A-83803 nolu faturaya ilişkin temlik işlemi yapıldığını, İş ... A.Ş.'nin paranın kendisine ödenmesi amacı ile yalnızca ...

Mühendisliğe karşı açtığı İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/426 E. sayılı tespit davasında bahsedilen ve iptal edilen 13.02.2020 tarihli temlik işlemine konu ... no’lu 5.990.000 TL’lik faturaya ilişkin müvekkili ... Finans ... A.Ş.'nin temlik işleminin tarihinin 20.02.2020 tarihi olduğunu, yani temliğe konu alacağın tek sahibinin ... Finans ...

A.Ş. olduğunu, Milli Savunma Bakanlığının konu ettiği ödemeye ilişkin alacak İş ...'ten ve diğer ihbar olunanlardan önce müvekkili şikret tarafından temlik alındığından, haciz ve temlik işleminde de ... Finans ...

A.Ş.'nin önce olduğunu belirterek, müvekkilinin temliğinin davalılardan ve ihbar olunanlardan önce olduğunun tespiti ile Milli Savunma Bakanlığınca İstanbul 8.Sulh Hukuk Mahkemesinin 2021/32 D.İş sayılı davasında verilen karar uyarınca yatırılan 4.304.537,81-TL ve 359.400-TL'nin ve tüm bakiye için tahakkuk eden ve edecek olan nema ve sair diğer getiri ve kazançların müvekkili şirkete ait olduğunun tespitine ve yine aynı hesaptan İş ...

A.Ş. hesabına giden 4.346.848,38 TL tutarın müvekkili şirkete ait olduğunun tespitine ve aynı hesaptan İş ... A.Ş. hesabına giden tutarın müvekkiline iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı İş ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; dava öncesinde arabulucuya müracaatın zorunlu olduğunu, davacının arabulucuya müracaat şartını yerine getirmeden davayı açtığını bundan dolayı davanın reddinin gerektiğini, müvekkili şirket ile diğer davalı ... ... Mak. San. ve Tic. Ltd.

Şti. arasında 06.09.2019 tarihinde ... sözleşmesi imzalandığını, sözleşme kapsamında davalı şirketin, Milli Savunma Bakanlığı Tersaneler Genel Müdürlüğü İstanbul Tersanesi Komutanlığına gerçekleştirdiği sac levha, profil, köşebent, delikli paslanmaz sac, paslanmaz sac tedariki işinden doğduğu ve/veya doğacak olan alacaklarının 5.990.000,00 TL tutarındaki kısmını, imzalanan ... sözleşmesinin eki mahiyetinde olan 13.02.2020 tarihli alacak bildirim formu ile ödeme talimatı ve yanı sıra Kartal 14. Noterliğinin 13.02.2020 tarih ve ... yevmiye sayılı temlik sözleşmesi ile müvekkili şirkete temlik edildiğini,

müvekkili şirketin yaptığı tahsilatı kendi işlem ya da tasarruflarının sonucu olmadığını, müvekkilinin haklı alacağının tahsili noktasında İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesine usulüne uygun şekilde başvurduğunu, mahkemenin verdiği karara istinaden İstanbul 8. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2021/32 D.İş sayılı dosyası üzerinden tevdi mahallinde bulunan paranın müvekkiline ödenmesine karar verildiğini, ayrıca İstanbul Anadolu 11. İcra Müdürlüğünün ...

E. sayılı dosyasından konulan haczin kaldırılmasına dair taleplerinin İcra Müdürlüğü tarafından reddedildiğini, müvekkilinin kesinleşmiş yargı kararlarına güvenerek bir kısım alacağını tahsil etmesinin hak arama hürriyetinden kaynaklandığını, dava konusu alacağın müvekkili şirket tarafından davacı şirketten daha önce temlik alındığını, davacının temlik işleminin geçersiz olduğu ve müvekkiline gerçekleştirilen temliğin iptal edildiğine yönelik beyanlarının delilden ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, müvekkilinin temlik işleminin ve bu doğrultuda alacak hakkının geçerli olduğunun kesinleşmiş Mahkeme kararı ile tespit edildiğini,

İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/426 Esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda tevdi mahalli tayini talep edilen banka hesabına yatırılan paranın müvekkili şirkete ait olduğunun tespitine karar verildiğini ve bu kararın kesinleştiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... ... Makina Sanayi ve Ticaret Şirketi davaya cevap vermemiştir. MAHKEME KARARI:İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi 07/11/2024 tarihli 2024/253E. - 2024/661 K.sayılı kararıyla; "...Dava dilekçesindeki anlatıma göre davacının tevdi mahalli tayini kararına istinaden yatırılan paranın müvekkiline ait olduğunun tespiti, davalı İş ... A.Ş.'ne bu hesaptan ödenen paranın müvekkiline ait olduğunun tespiti ve davalı İş ...

A.Ş.'ne ödenen paranın bu davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine ilişkin olduğu, buna göre davacının hem tespit hem de alacak talebinde bulunduğu anlaşılmıştır.

Davacının eda davası kapsamında olan alacak davasının TTK'nın 5/A-1 maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuğa tabi olduğu ve davacı tarafından dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmadığı ve doğrudan dava açıldığı, bu nedenle dava şartının bulunmadığı anlaşıldığından HMK'nın 114/2. ve 115/2. maddeleri gereğince davacının alacak davasının dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmiştir......Davacı, hem eda davası açmış hem de tespit davası açmıştır.

Yapılacak yargılamada eda hükmü kurulabilmesi için zaten hakkın varlığı tespit edileceğinden ayrıca tespit davası açmakta davacının hukuki yararı bulunmamaktadır. Bu nedenlerle davacının tespit davasının hukuki yarar yokluğundan HMK'nın 114/1-h ve 115/2 maddeleri gereğince dava şartı bulunmadığından usulden reddine dair;

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davacının tespit davasının HMK.nın 114/1-h ve 115/2. maddeleri gereğince Hukuki yarar yokluğundan usulden reddine, 2-Davacının Eda davasının TTK'nın 5/A-1, HMK'nın 114/2. ve 115/2. maddeleri gereğince dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine..." karar verilmiştir.İSTİNAF İSTEMİ: Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; ilk derece mahkemesinin davanın reddine dair verdiği kararın hukuka, usule ve somut olaya aykırılık teşkil ettiğinden kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini, Dava konusu alacağın ...

Mühendislik tarafından ...

Sözleşmesine istinaden müvekkiline temlik edildiğini, Alacağın temliğine ilişkin 24/12/2019 tarihli, ... yevmiye numaralı teyit yazısının mevcut olduğunu,Yine 20/02/2020 tarihli, ... yevmiye numaralı temliğe ilişkin de teyit yazısının bulunduğunu, buna rağmen mahkemece davanın reddine karar verilmesinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu,10/05/2023 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmında davacı şirket tarafından talep edilebilecek alacak miktarının 1.093.794,30 TL olacağına dair kanaat bildirildiğini,Dolayısıyla dava konusu temlik işlemlerinin davalı idareye 24/12/2019 ve 20/02/2020 tarihlerinde tebliğ edildiği,

buna rağmen davalının temlik eden ...

Mühendisliğe temlik konusu işlemlere ilişkin ödeme yapmasının ve bu durumun yerel mahkemece dikkate alınmamasının da hukuka aykırı olduğunu,Davalı idare adına işlem yapan kişinin davalı idarenin personeli olup olmadığının ve işlem yapmaya yetkisinin bulunup bulunmadığının müvekkili tarafından bilinemeyeceğini, yapılan işlemlerden idarenin sorumlu olacağını,İdarenin teyit yazıları gereğince ödemeyi müvekkiline yapması gerektiği halde, temlik edilen tutarın bir kısmını tevdi mahalli dosyasına depo etmesinin hukuka aykırı olduğunu, ilk derece mahkemesinin hukuka,

usule ve somut olaya aykırılık teşkil ettiğini,... ...'in temlik işleminin geçersiz olduğunu, bilirkişi raporunda ... ...'in alacaklı olup olmadığının dahi incelenmediğini, müvekkili şirketin açtığı davaya ... ... tarafından müdahale talebinde bulunulduğunu, müdahale talebinin yerel mahkemece reddi gerekirken kabulüne karar verilmesinin yerinde olmadığını,... ...'in ayrı bir dava açması gerekirken müvekkilinin açtığı alacak davasına müdahale etmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu,

kaldı ki ek raporda müvekkilinin talep ettiği alacağın tümünün reddedilmemesi gerektiği belirtilmişken yerel mahkemece davanın reddedilmesinin haksız ve hukuksuz olduğunu,Temlik eden .... Ltd.

Şti.'nin alacağın temliki sözleşmeleri ile alacak üzerinde tasarruf yetkisinin sona erdiğini, tasarruf yetkisinin alacağı temlik alan müvekkiline geçtiğini, temlikten haberdar olan davalı idarenin dava dışı yükleniciye yaptığı ödeme ile borçtan kurtulamayacağını, müvekkilinin alacak talebinin 6.848.297,51 TL bakımından yerinde olduğunun değerlendirildiğini belirterek, arz ve izah ettikleri nedenlerle, fazlaya, faize ve alacağın diğer tüm ferilerine ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile; istinaf başvurularının kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, alacağın tespiti ve alacak davasıdır.

Mahkemece alacağın tespiti davası açmakta davacının hukuki yararı bulunmadığından, alacak davası için ise arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediği gerekçesiyle her iki davanın da usulden reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf yargı yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.HMK’nın 341/2-e maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde başvuru sebeplerine ve gerekçesine yer verilmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Mahkemece her iki davanın da dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesine rağmen, davacı vekilinin istinaf dilekçesinde dava şartlarına ilişkin bir istinaf nedenine yer verilmediği, dava dilekçesindeki beyanların tekrar edildiği ve işbu dava dosyasında yer almayan bilirkişi raporlarından ve davalı idareden söz edildiği tespit edilmiştir. Dosya incelendiğinde dava dilekçesinde alacağın tespitinin yanı sıra davalı İş ...

A.Ş.’ne yapılan ödemelerin davacıya iadesinin de talep edildiği, davanın tespit ve alacak davası olarak açıldığı anlaşılmıştır.Alacak davasıyla ilgili yapılan incelemede; dava açılmadan önce arabuluculuk başvurusunun yapılmadığı tespit edilmiştir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 5/A maddesindeki “(1) Bu kanunun 4. maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.” düzenlemenin yasada amir hüküm olarak yer aldığı,

dava konusu uyuşmazlığın arabuluculuğa tabi olduğu, arabuluculuk dava şartı yerine getirilmeden dava açıldığının davacı vekili tarafından cevaba cevap dilekçesinde açıkça beyan edildiği anlaşılmakla, Mahkemece alacak davasının arabuluculuk dava şartının yerine getirilmemesi gerekçesiyle 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunun 18/A, HMK 115/2. maddeleri gereğince usulden reddine karar verilmesi yerindedir.Alacağın tespiti davasıyla ilgili yapılan incelemede ise;

aynı alacakla ilgili eda davası açan davacının ayrıca davalıdan alacaklı olduğunun tespiti davası açmasında hukuki yararı bulunmadığından ve HMK’nın 114/1-h maddesi uyarınca hukuki yarar dava şartlarından olduğundan, Mahkemece tespit davasının usulden reddine karar verilmesi de yerindedir.Tüm bu nedenlerle; davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.