İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2018/1322 K.2021/430

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkiline sigortalı ... Blok ... nolu işyerinde, blokta yer alan ortak alandan sızan sular nedeniyle hasar oluştuğunu, davalıların malik olarak binanın yapımındaki bozukluklardan veya bakımındaki eksikliklerden kusursuz sorumluluğu bulunduğunu, hasar nedeniyle sigortalıya dekorasyon hasarı için 5.282,50 TL, emtia için 533,48 TL olmak üzere toplam 5.815,98 TL ödendiğini, 5,815,98 TL hasar bedeli ile 264,59 TL işlemiş faizin tahsili için davalılar aleyhine takip başlattıklarını, davalıların takibe haksız itiraz ettiklerini belirterek davalıların takibe itirazlarının iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP Davalı ... Ltd. Şti vekili cevabında; olay günü, müvekkilinin işyerinin önündeki ortak alan olan terasta biriken yağmur sularının, su giderine gitmediğini ve terastaki açıklıktan alt kattaki sigortalı işyerine sirayet ettiğini, müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, hasar miktarının fahiş olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur. Diğer davalılar, davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEME KARARI Mahkemece; sigortalı işyerinde hasara neden olan su sızıntısının ortak alan olan terasta biriken sulardan değil, üst katta yer alan davalı ... Ltd. Şti'nin dahili su tesisatından kaynaklandığı, bu nedenle hasardan davalı ... Ltd. Şti sorumlu olup diğer davalıların sorumluluğu bulunmadığı, sigortalıya ödenen hasar bedelinin piyasa rayiçlerine uygun olduğu, ödeme tarihinden itibaren davacının faiz talep hakkı olsa da, kısa kararda işlemiş faizin kapsam dışında bırakılması nedeniyle bu hususun gerekçeli kararda değinilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 5,815,98 TL hasar bedeli yönünden takibin devamına, fazla istemin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ Davalı ... Ltd.

Şti vekili istinaf dilekçesinde; ilk alınan rapor ve ek raporda, hasarın terasta biriken suların açıklıktan alt taraftaki sigortalı işyerine sirayet ettiği ve hasarın izolasyon eksikliğinden kaynaklandığının belirtildiğini, ancak hükme esas alınan raporda, sonradan sigortalı işyeri yetkilisinin beyanı ile hasarın müvekkili şirketin açık kalan su musluğundan kaynaklandığının ifade edildiğini, davacı şirketin davada böyle bir iddiası bulunmadığını, olaydan sonra terastaki açıklığın site yönetimi tarafından zift dökülerek kapatıldığını, gidere giden su merdivene gelmeden önce açıklıktan sigortalı işyerine aktığını,

kiracı olan müvekkili şirketinin hasardan kusursuz sorumluluğunun da bulunmadığını belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın reddini talep ve istinaf etmiştir. Davacı vekili, istinaf talebinin reddini savunmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE Dava, sigortalıya ödenen hasar bedelinin TTK'nın 1472 maddesi uyarınca halefiyete dayalı olarak hasar sorumlularından tahsili için yapılan takibe itirazın iptaline ilişkindir.

Davacı sigortacı, sigortalı işyerine sızan sular nedeniyle sigortalıya ödediği hasar bedelinin rücuen tahsili için davalılar aleyhine takip başlattığını ve davalıların takibe haksız itiraz ettiğini belirterek davalıların takibe itirazının iptalini talep etmiş, mahkemece, hasarın davalı ... Ltd. Şti'nin dahili su tesisatından kaynaklandığı gerekçesiyle asıl alacak yönünden takibin devamına karar verilmiş, davalı şirket, karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Dosya kapsamından davacı sigortacının, sigortalıya dekorasyon hasarı için 5.282,50 TL, emtia için 533,48 TL olmak üzere toplam 5.815,98 TL ödediği, ödenen 5,815,98 TL hasar bedeli ile 264,59 TL işlemiş faizin tahsili için davalılar aleyhine takip başlattığı, davalıların yasal süresinde takibe itirazı üzerine itirazın iptali için eldeki davayı açtığı anlaşılmaktadır. 6102 sayılı TTK'nın 1472. maddesinde halefiyet düzenlenmiştir.

Maddede, sigortacının sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçeceği, sigortalının gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hakkın tazmin ettiği bedel kadar sigortacıya intikal edeceği ifade edilmiştir. Sigortalının tazminat alacağının hukuki temelinin haksız eylemden, kanundan veya sözleşmeden kaynaklanmış olması arasında hiçbir fark yoktur.

TTK 1472. maddeden kaynaklanan halefiyet hakkı sigortacıya, zarar sorumlusundan, sigortalısına ödediği sigorta bedeli kadar talep hakkı ve bunun doğal sonucu olarak da zarar sorumlusuna karşı dava hakkını sağlamaktadır. Bu dava türüne doktrin ve uygulamada sigortacının rücu davası adı verilmektedir. Halefiyete dayalı olan rücu davasında, esas itibariyle sigortalının kendisine zarar verene karşı açacağı tazminat davasının, onun halefi sıfatıyla sigortacı tarafından açılmasıdır.

Her tazminat davasında olduğu gibi, sigortacının açtığı rücu davasında da davalının kusurunu ve zararı ispat etmek davacı sigortacıya düşer. Halefiyete dayalı sigorta rücu davasında sigortacı halefiyet hukuki ilişkisi sebebiyle ancak selefinin sahip olduğu haklara sahip olur.

Sigortacı halefiyete dayanarak rücu davasını zarar sorumlusu aleyhine yönelttiğine göre, sigortalının zarar sorumlusuna karşı açacağı tazminat davasında sigortalı neyi ispat etmesi gerekiyorsa, sigortacıda bu davada onu ispat etmekle yükümlüdür.

Uyuşmazlık sigortalı işyerinde hasara neden olan su taşkının ortak alan terastan mı, yoksa sigortalı işyerinin üst katında bulunan davalı şirketin dahili tesisatında mı kaynaklandığı, hasardan ve zaradan davalı şirketin sorumluluğunun bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır. Eksper raporunda; hasara üst katta bulunan davalı ...'nın işyerinden akan suların neden olduğu belirtilmiştir.

09/02/2018 ve 13/04/2017 tarihli rapor ve ek raporda ise, davalı ...'nın önündeki ortak alan olan terasta yağmur nedeniyle biriken suların, giderin tıkalı olması nedeniyle terastaki açıklıktan alt kattaki sigortalı işyerine sızması ile hasarın oluştuğu belirtilmiştir.

19/11/2016 tarihli bilirkişi heyeti raporunda ise; hasarın, terasta biriken yağmur suyunun açıklıktan sigortalı işyerine sızmasından kaynaklanmadığı, terasta toplanan yağmur suyunun, terasın meyili dikkate alındığında merdivenlerden aşağıya akarak terasta aşırı su birikintisinin önleneceği ve suyun sigortalı işyerine ulaşamayacağı, hasarın, davalı işyerinde bulunan ve olay günü faal olup, sonradan tıpa takılarak iptal edilen su tesisatından uzun süre akan dahili sudan kaynaklandığı belirtilmiştir.

28/04/2017 tarihli bilirkişi raporunda da aynı hususlar belirtilmiştir.

Buna göre olayın üzerinden kısa bir süre sonra alınan ekper raporunda, üst katta bulunan davalı ...'nın işyerinden akan suların hasara neden olduğunun belirtilmesi, mahkemece alınan son iki bilirkişi raporunda, terasta toplanan yağmur suyunun, terasın meyili dikkate alındığında merdivenlerden aşağıya akarak terasta aşırı su birikintisinin önleneceği ve yağmur suyunun sigortalı işyerine ulaşamayacağı, hasarın, davalı işyerinde bulunan ve olay günü faal olup, sonradan tıpa takılarak iptal edilen su tesisatından uzun süre akan dahili sudan kaynaklandığının tespit edilmesi karşısında,

sigortalı işyerinde hasara neden olan su baskınının davalı ...'nın kullandığı işyerindeki su tesisatından kaynaklandığı, bu nedenle hasardan davalının sorumlu olduğu anlaşıldığından, mahkemece, anılan davalının hasar bedelinden sorumlu tutulması yerindedir.

Açıklanan nedenler ile ilk derece mahkemesi kararında hukuka aykırılık görülmediğinden davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 bendi gereğince esastan reddine karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere.

1-Dosya kapsamı ve delil durumuna göre İlk Derece Mahkemesi kararı usul ve hukuka uygun olduğundan HMK'nın 353/1.b.1 Maddesi gereğince davalı ...vekilinin istinaf başvurusunun esastan REDDİNE, 2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 397,28 TL nispi harcın davalıdan tarafından peşin yatırılan 105,00 TL harçtan mahsubu ile bakiye 292,28 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA, 3-Davalı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılmasına,

4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma yapılmadığından istinaf vekalet ücreti taktirine yer olmadığına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 353/1-b/1 bendi ile aynı kanunun 362/1a Maddesi gereğince kesin olmak üzere Hakim ...'ın muhalefeti ve oy çokluğu ile karar verildi..25/03/2021

MUHALEFET ŞERHİ Yargı harçlarına, 02.07.1964 tarihinde kabul edilen 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 1/1-1.bendinde yer verilmiştir. Yasanın birinci kısmı “ Yargı Harçları “ üst başlığını taşımaktadır. ”2”. maddenin 1. fıkrasında, yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı olan tarifede yazılı olanların yargı harçlarına tabi olacağı belirtilmiştir.

Mükellef üst başlığı ile 11. maddede, genel olarak yargı harçlarını, davayı açan veya harca mevzuu olan işlemin yapılmasını isteyen kişilerin ödemekle yükümlü olacağına yer verilmiştir.Harç alma ölçüleri ve nispetleri üçüncü bölümde 15. vd maddelerde düzenlenmiştir.

Değer esası üst başlığı ile 16. maddede, değer ölçüsüne göre harca tabi işlemlerde (1) sayılı tarifede yazılı değerlerin esas alınacağı, 21. maddede yargı harçlarının (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınacağı, 28. maddede, nisbi karar ve ilam harçlarının dörtte birinin peşin geri kalanın, kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödeneceği, bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olmasının, hükmün tebliğe çıkarılmasına, takibe konulmasına ve kanun yollarına başvurulmasına engel teşkil etmeyeceği belirtilmiştir.

492 sayılı Harçlar Kanunun 2. maddesinde ifade edilen (1) sayılı tarife “ Yargı Harçları “ dır. Tarifede, yargı harçları, “ Mahkeme Harçları “ üst başlığı ile, 1- Başvurma harcı, 2- Celse harcı, 3-Karar ve ilam harcı olarak, karar ve ilam harcı ise nisbi ve maktu harç olarak ayrı ayrı düzenlenmiştir.

Başvurma harcı bölümünde, alınması gereken harç tutarları, derece ve yüksek mahkemeler ayrı ayrı belirtilerek, karar ve ilam harcı kısmında ki maktu harç bölümünde ise yine derece ve yüksek mahkemeler ayrı ayrı gösterilmiştir, karar ve ilam harçlarından nisbi harç bölümünde, “a” bendinde, konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden şeklindeki genel açıklamadan sonra,

özellik arzeden uyuşmazlıklarda ki harç oranlarına yer verilmiş, “e” bendinde “ ...Yukarıdaki nispetler Bölge Adliye Mahkemeleri, Bölge İdare Mahkemeleri, Danıştay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ve Yargıtay’ın tasdik veya işin esasının hüküm altına aldığı kararlar için de aynen uygulanır “ hükmüne yer verilmiştir.

Çoğunluk görüşü, söz konusu bu düzenleme kapsamında, davalı taraftan, Bölge Adliye Mahkemesi’ne başvurusu halinde, Harçlar Kanunu düzenlemesi kapsamında, nisbi harca tabi davalarda, bu nispette harç alınması gerektiği kabul edilerek bu nispetler üzerinden harç alınmakta, işlemler yapılarak, hüküm tesis edilmektedir. Devletin gördüğü kamu hizmeti, kural olarak parasızdır.

Fakat, davada kişilere özel hukuk alanındaki haklarına ( alacaklarına ) kavuşmaları için yardım edildiğinden, yapılan giderin bir kısmının mahkemelerin hizmetinden yararlanılanından alınması uygun görülmüştür ki, kişilerden makbuz karşılığı alınan paraya yargılama harcı denir. (Prof.Dr.Baki Kuru, İstinaf Sistemine göre yazılmış Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı, sayfa, 583,Ağustos 2017).

Hukuk yargılamalarında uygulanan ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarında da geçen “ kaybeden öder “ ilkesi, tarafların yargılamadaki başarı oranına göre kazanılan veya kaybedilen değer oranında lehine veya aleyhine mahkeme masraflarının hükmedilmesine İlişkin düzenlemeleri ifade eder ( Anayasa Mahkemesi’nin 2013/1793 Esas,18.04.2014 tarihli kararı).

Bu açıklamalar doğrultusunda, bir uyuşmazlıkta, kaç defa harç alınması gerektiği ve Bölge Adliye Mahkemeleri’ne dair Harçlar Kanununa bağlı tarifenin “e” bendinde ki düzenlemenin ne şekilde yorumlanması gerektiği üzerinde durulması gerekecektir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 323. maddesinde yargılama giderleri düzenlenmiş, maddenin 1-a ) bendinde, celse, karar ve ilam harçları başta olmak üzere yargılama giderlerine yer verilmiştir.

Aynı yasanın 326/1. fıkrasında, kanunda yazılı haller dışında, yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği belirtilmiştir. Yani kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan, nisbi karar ve ilam harcından davalı taraf sorumlu olacaktır.

Bu durumda, ilk derece mahkemesi tarafından, tarife üzerinden hesaplanan gerekli nisbi harcın davalıdan tahsiline ve davacının peşin olarak karşılamış olduğu harcın ise yine kabul ve red oranına göre, mahkeme masraflarının davalıdan alınmasına karar verilmesi yasanın emredici düzenlemesidir. Davalı tarafça karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulması halinde yine aynı tarife üzerinden harç alınmaktadır.

Bu durumda, davalının istinaf başvurusunun reddi ve Yargıtay nezdinde temyiz kanun yoluna başvurusu halinde bir kez daha aynı nispette harç ödemek zorunda kalması kaçınılmaz olacaktır. Nisbi tarifeye tabi davalarda, istinaf kanun yoluna başvuran davalı taraftan nisbi harcın alınmasının öncelikle, 492 sayılı Harçlar Kanununun 28. maddesinde ki düzenlemeye uygun olduğunun kabulü mümkün görülmemektedir.

Söz konusu yasada ki, bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olmasının, kanun yollarına başvurulmasına engel teşkil etmeyeceği düzenlemesi karşısında ve sonuç olarak ilk derece mahkemesi tarafından belirlenen harcı ödemeden kanun yoluna başvuru hakkı tanınan tarafa, bu kez aynı veya yakın oranda harç yatırması ediminin yüklenmesi, yasal düzenlemenin bir anlamda işlevsiz hale getirilmesi sonucunu doğurabilecektir.

Bu husus, Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2011/4159 Esas, 2011/8902 Karar ve 16.06.2011 tarihli ilamında (özetle )” Davanın niteliği gereği nisbi harca tabi davalardan olduğu gerekçesiyle, davacının dava açılırken, yargılamanın sonunda davanın redle sonuçlanması durumunda yükümlü tutulacağı maktu harçtan daha fazla tutardaki harcı yatırmakla yükümlü tutulması ve ödendiği takdirde dava sonunda alınması gereken maktu karar ve ilam harcının bu miktardan mahsup edilerek kalanının isteği durumunda kendisine geri verilmesi veya yargılamanın sürdürülebilirliğinin bu miktarın ödenmesi ön koşuluna bağlanması,

belirtilen 28” inci madde lafzı ve ruhu İle çeliştiği gibi Anayasa’nın “ Hak arama hürriyeti “ başlığını taşıyan 36’ncı maddesinde yer alan “ Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içinde ki davaya bakmaktan kaçamaz “ hükmünün de ihlali niteliğindedir.

Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 03.11.2010 gün ve 2010/10-550 Esas, 2010/561 Karar sayılı ilamında da aynı görüş yaklaşım benimsenmiştir “ ifadeleri ile açıklanmıştır. Adil yargılanma hakkı başlıklı, İnsan Haklarının ve Temel Özgürlüklerinin Korunmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi’nin (AİHS)6. Maddesi, adil yargılanma hakkına İlişkin belli güvenceler tanınmıştır. Bu güvencelerden biri de bir yargı yerine başvuru hakkıdır.

Buna göre kişinin bir hakkına ilişkin olarak bir yargı yerine başvurma hakkının güvence altına alınması gerekmektedir.

Mahkeme önünde hak arama yolunun fiilen ya da hukuken geçici de olsa kapatılması veya bu hakkın fiilen ya da hukuken geçici de olsa kapatılması veya bu hakkın kullanılmasının imkansız kılacak şekilde bir takım şartlarla sınırlandırılması AİHS’nin 6.maddesinin ihlali anlamına gelebilecektir. ( AİHM ‘nin 26 Haziran 2007 tarihli 25321 /02 başvuru No ‘lu Ülger / Türkiye kararı. TBB Dergisi ,sayı 86, 2009).

HMK ‘nın sekizinci kısmında “ Kanun Yolları “ düzenlenmiş, birinci bölümde “ İstinaf “ kanun yoluna yer verilmiştir. Yasanın 341. maddesinde ise istinaf yoluna başvurulabilen kararlar belirtilmiştir. 344. maddede, istinaf dilekçesi verilirken, istinaf kanun yoluna başvuru için gerekli harçlar ve tebliğ giderleri de dahil olmak üzere tüm giderlerin ödeneceğine yer verilmiştir.

Ne şekilde ve hangi oranda harcın alınması gerektiği, 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince tespit edilecektir .5235 sayılı “ Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun “ nun 3. maddesinde “ Adli yargı ikinci derece mahkemeleri, bölge adliye mahkemeleridir “ düzenlemesine yer verilmiştir.

Yukarıda ayrıntılı şekilde açıklandığı üzere, tarifenin 1/ e bendinde ki işin esasının hüküm altına aldığı kararlar içinde aynen uygulanacağı şeklinde ki kararlardan anlaşılması gereken, kararı ilk derece mahkemesi yerine geçerek vermesi ve icrai kabiliyeti söz konusu olan kararlar olduğunun kabulü isabetli olacaktır.

Çünkü buna dair hüküm verilmeden önce, ilk derece mahkeme kararı kaldırılmakta ve sonuç olarak ikinci, derece mahkemesi olarak verilen yeni bir hüküm oluşmaktadır.

İlk Derece Mahkeme kararlarına dair istinaf başvurusunun esastan red kararları ( Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 2018/4601 Esas, 2019/6115 Karar ve 02.10.2019 tarihli, 2018/1356 Esas, 2019/6937 Karar ve 07.11.2019 tarihli ilamlarında, Bölge Adliye Mahkemelerinde alınan harçlara ilişkin karşı oy görüşünde ayrıntılı şekilde her yönü ile açıklandığı üzere) icra edilebilir karar niteliğinde değildir.İlk derece mahkeme kararı geçerliliğini devam ettirmektedir.

İstinaf başvurusunun reddine ilişkin karar temyiz incelemesi olmadığı için onama kararı da değildir (Pekcanıtez -Atalay - Özekes sh.583, Konuralp, Uluslarası Toplantı sh.260,100 soruda istinaf ve temyiz sh 99 ) Bölge Adliye Mahkemesinde, istinaf başvurusunun esastan reddinde, işin esası hakkında yeni bir karar verilmemektedir.