İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2020/2333 K.2024/422

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ile çevre, hive ve proje danışmanlık hizmetlerine ilişkin imzalanan hizmet sözleşmesi çerçevesinde danışmanlığı yapılan projenin, ... tarafından 08/03/2018 tarihinde onaylandığını, bu onay sonrası davalı tarafın, 05/04/2018 tarihinde müvekkiline attığı mail ile, sözleşmeyi iptali ettiğini belirterek sözleşmenin 5. maddesine göre fatura kesilmesini talep ettiğini, bunun üzerine kesilen 06/04/2018 tarihli fatura ile daha önce kesilen fatura bedellerinin ödememesi üzerine Küçükçekmece ...

İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibinin davalının itirazı üzerine durduğunu belirterek icra takibine karşı yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; açılan davanın, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, müvekkili şirketin, davalıya bir borcunun bulunmadığını, borcun bulunduğu varsayılsa bile alacağın zamanaşımına uğradığını belirterek davanın reddine, takibin kötüniyetli olması sebebiyle davacının %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesince; yapılan bilirkişi incelemesine göre, takip ve dava tarihi itibariyle davacının talep edebileceği alacağın 14.549,27 TL olduğu, davalının, tespit edilen söz konusu likit alacağa vaki haksız itirazı ile takibin durmasına sebebiyet verdiği belirtilerek davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Karar yasal süresinde taraf vekillerince istinaf edilmiştir.Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davalının 13.04.2018 tarihinde yaptığı 2.956,00 TL ödemesi cari hesaptan düşülerek kalan miktar olan 16.549,27 TL üzerinden 31/05/2018 tarihinde takip başlatıldığını, takipten sonra 04/06/2018 tarihinde ise davalı tarafından müvekkili şirket hesabına 2.000,00 TL ödeme yapıldığını, bu konuda taraflarına bir kusur yüklenemeyeceğini, dolayısıyla takip tarihi itibariyle alacaklarının 16.549,27 TL olduğunun hukuken tartışmadan vareste olduğunu,

aleyhlerine 2.000,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; bilirkişi raporu ile tespit edildiği üzere, müvekkilinin, davacıya bir borcunun bulunmadığını, davacının, davasına dayanak yaptığı sözleşmenin 5. maddesinin olduğu sayfada müvekkili şirket yetkilisinin imzasının bulunmadığından müvekkili şirketi bağlamadığını, bu yöndeki itirazlarının değerlendirilmediğini, bir an için taraflar arasında böyle bir sözleşmenin yapıldığı varsayılsa dahi, sözleşmenin 5. maddesine göre onaylanmış bir dosya bulunmadığından,

davacının talebinin haklı olmadığını, hangi gerekçe ile davacının talebinin kabul edildiğinin belirtilmediğini, alacağın likit olmadığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava, fatura ve cari hesap alacağının tahsili amacıyla başlatılan icra takibine karşı yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/272 Esas 2019/288 Karar sayılı görevsizlik kararı üzerine dosyanın gönderildiği anlaşılmıştır.Mahkemece uyuşmazlık ile ilgili bilirkişi raporu alındığı görülmüştür.Mahkemece tesis edilen istinaf başvurusuna konu kararın esas bakımından incelenmesine geçmeden önce bazı hususların üzerinde durmak gerekmiştir.Anayasanın 141/III maddesi uyarınca Mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılması zorunludur.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 297. maddesinde ayrıntılı bir şekilde hükmün kapsamı düzenlenmiş olup hükmün hangi hususları kapsayacağı maddeler halinde ve açıkça belirtilmiştir.

HMK'nun 297/1-c bendinde "Tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesini, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin hükümde gösterilmesi" gerektiğine yer verilmiştir. Gerekçe, hakimin tespit etmiş olduğu maddi vakıalar ile hüküm fıkrası arasında bir köprü görevi yapar.

Gerekçe bölümünde hükmün dayandığı hukuki esaslar açıklanır. Hakim tarafların kendisine sundukları maddi vakıaların hukuki niteliğini (hukuk sebepleri) kendiliğinden (re'sen) araştırıp bularak (m.33), hükmünü dayandırdığı hukuk kurallarını ve bunun nedenlerini gerekçede açıklar. Hakim gerekçe sayesinde verdiği hükmün doğru olup olmadığını, yani kendi kendini denetler. Üst mahkeme de, bir hükmün hukuka uygun olup olmadığını ancak gerekçe sayesinde denetleyebilir.

Taraflar da ancak gerekçe sayesinde haklı olup olmadıklarını daha iyi anlayabilirler. Bir hüküm, ne kadar haklı olursa olsun, gerekçesiz ise tarafları doyurmaz. Hakim hükmün gerekçesini hazırlarken yargı kararlarından (içtihatlardan) ve bilimsel görüşlerden yararlanır (TMK m.1).

Gerekçe çok önemli olduğundan, Anayasa'ya "bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılacağı" hakkında açık hüküm konulmuştur (Anayasa m.141/3) (Prof.Dr.Baki Kuru, Prof.Dr.Ramazan Arslan, Prof. Dr.Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku 22. Baskı,sayfa 472)."...Anayasa’nın 138 ve 141. maddeleri uyarınca Hakimler, Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler ve bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır.

Bu gerekçede hukuki esaslara ve kurallara dayanmalı, nedenleri açıklanmalıdır. Diğer taraftan 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK.’un 27. Maddesinde hukuki dinlenilme hakkı kurala bağlanmıştır. Hukukî dinlenilme hakkı, Anayasanın 36 ncı maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6 ncı maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsurudur.

Hukuki Dinlenilme Hakkı” gereğince davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hakkın yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içermektedir. Mahkemeler, kararlarını somut ve açık bir şekilde gerekçelendirmek zorundadırlar.

Eksik, şeklî ve görünüşte gerekçe yazılması adil yargılanma hakkının (hukukî dinlenilme hakkının), ihlâlidir. HMK.’un 297. maddesinde de, verilecek hükümde tarafların iddia ve savunmalarının özetinin, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesinin, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin yer alması gerektiği açıkça vurgulanmıştır.

Kararın gerekçesinde maddi olay saptanmalı, hukuki niteliği ve uygulanacak hukuki kurallar belirlenmeli, bu konuda gerekli inceleme ve delillerden söz edilmeli, hukuk kuralları somut olaya uygulanmalı ve sonunda hüküm kurulmalıdır. Maddi olgularla hüküm fıkrası arasındaki hukuki bağlantı da ancak bu şekilde kurulabilecek, ayrıca yasal unsurları taşıyan bu gerekçe sayesinde, kararların doğruluğunun denetlenebilmesi mümkün olacaktır.

Somut uyuşmazlıkta, Mahkemece bozma üzerine verilen kararda davacı iddiası ile davalı savunması yazılmış, Dairemizin bozma kararı özetlenmiş, gerekçe olarak aynen “Yargıtay bozma kararına uyularak yapılan yargılama doğrultusunda başka bir bilirkişi heyeti oluşturularak banka müdürü ve insan kaynakları uzmanından rapor aldırılmış, bilirkişi kurulunun raporunda ayrıntılı olarak belirtildiği üzere her ne kadar davalı tarafça davacının iş akdi 06.01.2012 tarihinde işletmesel nedenlerle feshedilmiş ise de bu kararın yerinde ve isabetli olmadığı anlaşılmıştır” açıklaması yapılmıştır.

Mahkemece davanın kabulünün gerekçesi hiçbir bir şekilde açıklanmamış, içeriği dahi yazılmayan bilirkişi kurulunun raporuna atıf ile yetinilmiştir. Bilirkişi raporuna atıf kararın gerekçeli olduğunu göstermez. Mahkemenin kararı T.C. Anayasası’ nın 141 ve HMK. nun 297. maddesinin amaçladığı anlamda gerekçe taşımamaktadır.

Gerekçesiz karar yazılması, adil yargılanma hakkının ihlali olup, kararın salt bu nedenle bozulması gerekmiştir..." (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2016/16428 Esas 2016/12347 Karar sayılı ilamı).Somut davada, bilirkişi raporuna göre davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de, Mahkemenin, buna yönelik kanaatinin gerekçesi hiçbir bir şekilde açıklanmamıştır.

Sadece bilirkişi tarafından sunulan raporda tespit edilen miktar kadar davacının alacaklı olduğu kabul edilmiş olup bu kabul herhangi bir gerekçeye bağlanmadan karar verildiğinden Mahkemece verilen kararın bir gerekçe ve hukuki değerlendirme ihtiva ettiğinden söz edilemez.

Mahkemece, kararda, rapora hangi nedenle itibar edildiği hususunda herhangi bir açıklamaya yer verilmediği gibi iddia ve savunmanın değerlendirilmesi yönünden hangi tarafın haklı, hangisinin haksız olduğu hususunda da herhangi bir gerekçeye yer verilmediği, ayrıca kararda davanın kısmen kabulüne dair kanaate nasıl ve hangi delile dayanılarak varıldığı da tartışılmamıştır. Öte yandan bilirkişi raporuna atıf da kararın gerekçeli olduğunu göstermez.

Oysa kararın gerekçesinde maddi olay saptanmalı, hukuki niteliği ve uygulanacak hukuki kurallar belirlenmeli, bu konuda gerekli inceleme ve delillerden söz edilmeli, hukuk kuralları somut olaya uygulanmalı ve sonunda hüküm kurulmalıdır. Maddi olgularla hüküm fıkrası arasındaki hukuki bağlantıda ancak bu şekilde kurulabilecek, ayrıca yasal unsurları taşıyan bu gerekçe sayesinde kararların doğruluğunun denetlenmesi mümkün olacaktır.

Bu nedenle Mahkemenin, belirtilen yasal düzenlemelerin aksine, gerekçesiz şekilde oluşturduğu karar usul ve yasaya uygun değildir.Kabul şekline göre ise, davacı tarafından, sözleşmenin 5. maddesi uyarınca düzenlendiği belirtilen ve taraflar arasında uyuşmazlık konusu oluşturan faturanın, hangi esaslara göre düzenlendiği belli değildir.

Bu nedenle alacaklı olduğunu ve alacağın miktarını ispat yükü altında olan davalıya, bu hususta açıklama yapma hakkı da tanınmak suretiyle akabinde gerekirse alanında uzman bir bilirkişiden rapor alınarak davacının, sözleşme uyarınca talep edebileceği bir alacağının bulunup bulunmadığı tespit edilerek sonucuna göre hüküm tesis edilmesi gerekirken Mahkemece bu husus araştırılmadan karar verilmesi de doğru olmamıştır.Açıklanan nedenlerle, taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esasa dair hususlar incelenmeksizin ayrı ayrı kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;1-Taraf vekillerinin istinaf başvurularının esasa ilişkin sebepler incelenmeksizin ayrı ayrı KABULÜNE,2-Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/671 Esas 2020/467 Karar ve 04/09/2020 tarihli kararının HMK 353/1a-6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3-Dosyanın,

Dairemiz kararına uygun şekilde yargılama yapılmak ve yeniden bir karar verilmek üzere mahal Mahkemesine İADESİNE,4-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL istinaf karar harcından davacı tarafından peşin olarak yatırılan 54,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 373,20 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,5-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL istinaf karar harcından davalı tarafından peşin olarak yatırılan 248,31 TL harcın mahsubu ile bakiye 179,29 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,6-Taraflarca