İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2021/641 K.2024/901

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve Kuzey Çevre Otoyolunun işletildiğini, davalı-borçluya ait olduğu belirtilen araçların muhtelif tarihlerde ücret ödenmeksizin ihlalli geçişler yaptığını, geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerine 6001 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun’un 30. maddesinin 7. Fıkrası gereğince, ihlalli geçiş tarihinden itibaren on beş günlük süre içerisinde geçiş bedellerini cezasız olarak ödeyebilme imkânı verildiğini, fakat bu geçiş ücretlerinin ödenmemesi üzerine davalı hakkında İstanbul ...

İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile ilamsız takibe girişildiğini ancak davalının itiraz üzerine takibin durduğunu belirterek davalının itirazının iptali ile takibin devamına, takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; alınan hüküm kurmaya ve denetime elverişli bilirkişi raporunda davalının tüm geçişlerinin ayrı ayrı incelendiği, davalının maliki olduğu araçlarla ihlalli geçiş yaptığının tespit edildiği, bilirkişi raporunun hükme esas alınarak, geçiş ücretinin 4 katı ceza alınacağının kanununun düzenlemesi olduğu, tebligat şartı da aranmayacağı ve davalının sorumluluğunun bulunduğu gerekçesi ile itirazın kısmen iptaline, takibin 8.088,85-TL asıl alacak (geçiş ücreti), 27.685,60-TL ceza tutarı olmak üzere toplam 35.774,45-TL üzerinden devamına, takipten sonra asıl alacağa avans faiz uygulanmasına, alacak niteliği itibari ile likit ve belirlenebilir olmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ Karar yasal süresinde davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Davacı vekili istinaf nedenleri olarak; yalnızca geçiş ücreti üzerinden faiz işletilmesine karar verildiğini, ceza tutarı yönünden de faiz işletilmesi gerektiğini, yine icra inkar tazminatına hükmedilmemesinin hatalı olduğunu belirterek 'asıl alacağa avans faiz uygulanması' kararının kaldırılarak asıl alacak olan geçiş ücreti ve ceza tutarı toplamı 35.774,45 TL üzerinden değişen oranlarda avans faizi ile devamına ve 'alacak niteliği itibari ile likit ve belirlenebilir olmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddi' kararının kaldırılarak yeniden yapılacak yargılama sonucunda asıl alacak olan geçiş ücreti ve ceza tutarı toplam 35.774,45 TL

üzerinden %20 oranından az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava, ihlalli geçiş ve ceza ücretinin tahsili için yapılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir. Davacının, davalı hakkında İstanbul ...

İcra Dairesinin ... esas sayılı takip dosyasında 77.652,85-TL asıl alacak olmak üzere takip yaptığı, ödeme emrinin 29/12/2017 tarihinde tebliğ edildiği, borçlunun da süresi içerisinde 02/01/2017 tarihinde borca itiraz ettiği, borca itirazla birlikte takibin durduğu, itirazın alacaklı vekiline tebliğ edildiğine ilişkin bilgi ve belge bulunmadığı, davanın ise İİK 67. maddesi gereğince bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkemece, uyuşmazlık ile ilgili bilirkişiden rapor alınmıştır. Bilirkişi tarafından sunulan 07.02.2020 tarihli raporda; ... isimli şahsa ait 7 aracın 01.09.2016- 07/10/2017 tarihleri arasında toplam 270 defa ICA IC İÇTAŞ ASTALDİ 3. Boğaz köprüsü ve ...

A.Ş tarafından işletmekte olan köprü ve otoyolları kullandığı, geçişlerin tamamında HGS/OGS cihaz veya etiketlerinin olmadığı/yetersiz bakiyeli olduğu, davalı şahsa ait yeterli bakiyesini olduğunu gösterir herhangi bir hesap bildirim cetvelinin de dava dosyasında olmadığı, davalı şahsın HGS etiket veya OGS cihazlarında yeterli hesap bakiyesinin olduğunu gösterir hesap bildirim cetvelini sunması halinde geçiş ücretinin tekrar hesaplanması gerektiği, geçiş ücreti x 4 katı ceza + geçiş ücreti hesaplanması ile Hamit Düşkün isimli şahsın davacı firmaya ödemesi gereken toplam ücretin 35.774,45 TL olduğu bildirilmiştir.

Davanın dayanağını oluşturan 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun’un 30/5. maddesinde “...(5) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte,

bu ücretin on katı tutarında ceza genel hükümlere göre tahsil edilir.. ..” hükmü düzenlenmişken 25/05/2018 tarih ve 30431 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 16/5/2018 tarih ve 7144 sayılı Kanunun 18. maddesi ile birinci ve beşinci fıkralarında yer alan “on” ibareleri “dört” şeklinde değiştirilmiştir. Aynı Kanunun 19. maddesi ile 6001 sayılı Kanuna geçici 3. madde ilave edilmiştir.

6001 sayılı Kanuna eklenen Geçici 3. madde de ise “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden yapılmış olan geçişlerde araç sahiplerine bu Kanunun 30. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tahakkuk ettirilen ancak bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla tahsilatı yapılmamış olan para cezaları hakkında bu Kanunun 30. maddesinde yer alan oranlar uygulanır.” düzenlemesi yapılmıştır.

Kanunun 30. maddesinin, 27.03.2015 tarihli ve 6639 sayılı Kanunun 33. maddesi ile değişiklik yapılan (7) numaralı fıkrasında, geçiş ücreti ödenmeden geçiş yapılması hâlinde ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere bu maddenin (1) numaralı ve (5) numaralı fıkralarında belirtilen cezaların uygulanmayacağı öngörülmektedir.Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesince 6001 sayılı Kanunun 30/7 maddesinin Anayasa aykırılığı iddiası ile açılan davada, Anayasa Mahkemesi 18.01.2018 tarih, 2017/166 E. 2018/8 Karar sayılı kararında "....

İşletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücreti ödenmeden geçiş yapılması hâlinde yaptırım uygulanmasına sebebiyet veren eylem ücret ödemeden geçiş yapılması anında tamamlanmış olacaktır.

Bu durumda, kuralda belirtilen ödemesiz geçiş tarihinden itibaren on beş gün içinde geçiş ücretinin ödenmesi hâlinde cezanın uygulanmayacağına ilişkin düzenleme oluşan neticeyi ortadan kaldırılmakta olup ihlalli geçiş eylemini gerçekleştirenler lehine getirilmiş bir düzenlemedir.... kuralda, cezasızlık hâlinin kapsamı, eylemin sonucu olarak öngörülen yaptırımın hangi hâlde uygulanmayacağı, ödemenin hangi süre içinde yapılması gerektiği açık, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olarak belirlenmiştir.

Geçiş ücretinin ödenmesi şekil ve yöntemlerinin tümünün önceden öngörülmesi ve kanun koyucu tarafından tek tek belirlenerek kanun metninde ifade edilmesi oldukça güçtür.

Geçiş ücretinin tahsili yöntemlerinin zaman içinde değişip gelişebileceği ve otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerinin tahsili yöntemlerinin benzerlik arz ettiği hususları dikkate alındığında kuralda belirlilik ilkesine aykırılık bulunmamaktadır..." yönünde karar vermiştir. Bu durumda davalının ihlali sebebiyle davacının, davalıya ayrıca bir bildirim yapmasına gerek bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Eldeki davada alınan 07/02/2020 tarihli bilirkişi raporunda; davalıya ait araçların davacının işlettiği köprü ve otoyoldan 01.09.2016- 07/10/2017 tarihleri arasında toplam 270 defa geçiş yaptığı, geçişlerin tamamında HGS/OGS cihaz veya etiketlerinin olmadığı/yetersiz bakiyeli olduğu, geçiş ücreti x 4 katı ceza + geçiş ücreti hesaplanması ile davalının davacıya ödemesi gereken toplam ücretin 35.774,45 TL olduğu belirtilmiştir.

Buna göre davalıya ait araçların çeşitli tarihlerde çok sayıda ihlalli geçiş yaptığı, ihlalli geçiş ücretlerinin 15 gün içerisinde ödenmediği, araçların davalıya ait olmadığının ileri sürülmediği, bilirkişi raporunun denetime elverişli ve yeterli olduğu,

davalının bilirkişi raporuna karşı herhangi bir itirazda bulunmadığı anlaşılmakla hükme esas alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davalının itirazının iptaline karar verilmesi yerinde ise de yasa gereği davalının ihlalli geçişten itibaren 15 gün sonra temerrüde düştüğü, bu nedenle geçiş ücreti ve para cezası üzerinden işlemiş faize hükmedilmesi gerekirken ceza tutarı yönünden faize hükmedilmemesi yerinde olmamıştır.

Davacı vekili, karar altına alınan miktar üzerinden icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekirken, icra inkar tazminatına hükmedilmediğini belirterek hükmü istinaf etmiştir. İİK'nın 67/II. maddesi uyarınca davacı alacaklı yararına icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için davalının icra takibine itirazında haksız ve alacağın likit olması gerekmektedir.

Diğer taraftan Yargıtay 6. HD'nin 2021/5877 Esas, 2022/5449 Karar ve 2021/1695 Esas, 2021/1970 Karar sayılı kararlarında açıklandığı üzere, icra inkar tazminatının asıl alacak üzerinden hesaplanması gerekir. İcra inkar tazminatının hukuksal niteliği gözetildiğinde asıl alacağın ferisi niteliğinde olan faiz alacağı icra inkar tazminatı hesabında dikkate alınamaz. Ancak geçiş ücretinin dört katı tutarındaki ceza bedeli asıl alacak içerisindedir.

Bu durumda mahkemece geçiş ücreti, ceza tutarının asıl alacak içerisinde olduğu gözetilerek 8.088,85-TL asıl alacak (geçiş ücreti), 27.685,60-TL ceza tutarı olmak üzere toplam 35.774,45-TL alacağın % 20'si tutarında icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekirken, tazminata hükmedilmemesi doğru görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile yeniden esas hakkında aşağıdaki hüküm kurulmuştur.