İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2022/36 K.2025/898

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili ile davalı banka arasında 09.04.2010 tarihli ve 25.000.000,00 USD bedelli genel kredi sözleşmesi düzenlendiğini, müvekkilinin talebi üzerine, müvekkiline tahsis edilen krediden kullanılmak ve dava dışı muhataplara verilmek üzere 7.080.000,00 Euro ve 1.780.000,00 Euro bedelli garanti teminat mektupları düzenlendiğini, müvekkilinin 2016 yılına kadar mektup bedelinin % 1'i oranında yıllık komisyon bedeli ödediğini, ancak bankanın müvekkilinin muvafakatini almaksızın komisyon oranını % 2'ye çıkardığını,

2016 yılının ilk üç ayı için davalı banka tarafından tahsil edilmesi gereken komisyon bedeli 23.257,50 Euro olması gerekirken, iki katı tutarında komisyon bedeli tahsil edildiğini, hernekadar Genel Kredi Sözleşmesinde bankanın komisyon oranını düzenleme hakkı bulunduğu kararlaştırılmışsa da, bu hakkın hakkaniyet ve iyiniyet kurallarına uygun kullanılması gerektiğini, davalı ... Bankası'nın kontrgarantisi ile söz konusu teminat mektuplarını veren ....

Bankası'nın komisyon oranlarında artırım talebi bulunmamasına ve ülkedeki mevcut ekonomik koşullarda bir değişiklik meydana gelmemesine rağmen, davalının tek taraflı olarak komisyon oranını artırmasının haksız ve dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, 23.357,50 Euro komisyon bedelinin iadesi için İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/561 Esas sayılı dosyasında açtıkları davada alınan bilirkişi raporunda alacak tespit edilmesine rağmen, davanın usul incelemesi sonucunda açılmamış sayılmasına karar verildiğini,

müflis banka iflas idaresinin kesinleşmiş bir mahkeme kararı olmadığı gerekçesiyle alacağın masaya kaydı talebini reddettiğini ileri sürerek 23.357,50 Euro komisyon bedelinin ödeme tarihinden itibaren yabancı paraya uygulanan en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ve alacağın iflas masasına kayıt ve kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevabında; zorunlu arabulucuya başvurulmadan açılan davanın usulden reddi gerektiğini, davanın hak düşürücü sürede içinde açılıp açılmadığının tespiti gerektiğini,Genel Kredi Sözleşmesinin 34 vd maddelerine göre müvekkili bankanın komisyon oranlarını belirleme hak ve yetkisi bulunduğunu, komisyon oranını artırdıkları dönemde yaşanan döviz dalgalanmaları ve enflasyon oranları gözetildiğinde, davalının, mevcut ekonomik şartlarda değişiklik olmadığı komisyon oranının artıldığı iddiasının yerinde olmadığını, davanın kabulü halinde müvekkilinin maktu vekalet ücretinden sorumlu tutulması gerektiğini savunarak davanın öncelikle usulden, aksi halde esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; sözleşmesinin 34.4.1. maddesinde komisyon devrelerinin tespitinde bankanın yetkili olduğu ve banka tarafından belirlenecek komisyon bedellerinin nakten ve peşinen ödeneceğinin kararlaştırıldığı, müflis bankanın bu hakkını ileri sürerken TMK 2. maddesi hükmü kapsamında hareket etmesi gerektiği, zira bir hakkın keyfi şekilde ve karşı tarafa zarar verilecek tarzda açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeninin korumayacağı, davalının cevap dilekçesinde komisyon oranlarının neden artırıldığına yönelik esaslı bir neden / vakıa ileri sürmediği,

müflis bankanın teminat mektuplarının düzenlendiği 2010 yılından 2016 yılına kadar komisyon oranlarında herhangi bir artış yapmadığı, hatta artış talebine yönelik olarak davacı tarafa teklifte dahi bulunmadığı, bu dönemde döviz dalgalanmaları ve enflasyon oranı artmasına rağmen müflis bankanın artış yoluna gitmediği, bu nedenle ileri sürülen artış sebeplerinin objektif ekonomik koşullara uygun ve inandırıcı görülmediği, diğer taraftan genel kredi sözleşmesinde açıkça döviz kurundaki dalgalanmalar ve enflasyonun yükselmesi halinde tek taraflı artış yapılacağının da kararlaştırılmadığı,

alınan bilirkişi raporunda, teminat mektubunun nakde çevrilme riskinin bulunmadığı ve müflis bankanın komisyon oranlarını tek taraflı artırma yetkisini dürüstlük ve iyi niyet kurallarına aykırı şekilde kullandığının tespit edildiği, buna göre fazladan yapılan komisyon tahsilatını iade etmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulü ile 78.377,78 TL davacı alacağının iflas masasına kayıt ve kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Karar yasal süresinde davalı müflis banka iflas idaresi vekili tarafından istinaf edilmiştir.Davalı vekili istinaf nedenleri olarak; davanın dava dışı ... Bankası AŞ'ye ihbar edilmeden karar verilmesinin doğru olmadığını, teminat mektubunun nakde çevrilemeyeceği gerekçesinin gerçeği yansıtmadığını, müflis bankanın yönetim ve denetiminin ...'ye geçmesinden sonra kamu yararı ve ekonomik şartlar gözetilerek komisyon oranının artırıldığını, Genel Kredi Sözleşmesinin 34. maddesi gereği bankanın komisyon oranını belirleme hak ve yetkisine sahip olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava, fazla tahsil edildiği ileri sürülen komisyon bedeli alacağının iflas masasına kayıt kabul istemine ilişkindir.Dosya kapsamından; müflis ...

Bankası A.Ş hakkında İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/14 Esas sayılı dosyasında 16.11.2017 tarihinde iflas kararı verildiği, tasfiye işlemlerinin İstanbul 1. İflas Dairesi'nin ... üzerinden yürütüldüğü, davacının 5886 kayıt numarası ile 78.377,78 TL’lık alacak kaydı yaptırıldığı, iflas idarenin nizalı alacak olarak alacağı sıra cetveline kaydettiği, davacının masraf yatırdığı, davanın sıra cetveli ve derece kararının tebliğinden itibaren yasal 15 günlük süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.Mahkemece;

müflis bankanın komisyon oranlarını tek taraflı artırma yetkisini dürüstlük ve iyi niyet kurallarına aykırı şekilde kullandığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, davalı müflis banka hükmü istinaf etmiştir.

İstinaf konusu edilen uyuşmazlık; davalı bankanın komisyon oranını artırmasının hukuka uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.Taraflar arasında 09.04.2010 tarihli ve 25.000.000,00 USD bedelli genel kredi sözleşmesi düzenlenmiş olup, sözleşme kapsamında düzenlenen teminat mekbupları için, teminat mektup bedelinin % 1'i oranında komisyon bedeli alınacağı kararlaştırılmıştır.

Teminat mektuplarının düzenlendiği 2010 yılından 2016 yılına kadar, döviz dalgalanmaları ve enflasyondaki artışa rağmen müflis banka komisyon oranlarında herhangi bir artış yapmamıştır. Bankanın komisyon oranlarını 2016 yılından itibaren gerekçesiz olarak bir kat artırması, bankaya sözleşme ile tanınan tek taraflı artırma yetkisinin dürüstlük ve iyi niyet kurallarına aykırı kullanıldığını göstermektedir.

Bu nedenlerle Mahkemece iyiniyet kurallarına aykırı olarak artılan komisyon oranı nedeniyle fazladan tahsil edilen tutarın iadesi gerektiği gerekçesiyle alacağın masaya kaydına karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.Açıklanan sebeplerle, ilk derece mahkemesi kararında hukuka aykırılık görülmediğinden, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 bendi gereğince esastan reddine karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M