İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2022/713 K.2026/60

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı tarafından ... Ekim 2020 tarihleri arasında yapılması planlanan ...fuarına müvekkilinin katılımı için sözleşme imzalandığını, buna karşılık müvekkili tarafından keşide edilip davalıya teslim edilen 31/10/2020 tarihli, 25.960,00 TL bedelli çekin ödendiğini, fuarın corona virüs gerekçe gösterilerek ...

Eylül 2021 tarihine ertelendiğini ve bunun müvekkili tarafından makul karşılandığını, 30/07/2021 tarihinde yine aynı gerekçelerle fuarın ...

Aralık 2021 tarihine ertelendiğini, ancak mevcut koşullarda fuarın belirtilen tarihte yapılması hukuken ve fiilen mümkün olduğundan ertelemenin bu sefer müvekkilince kabul edilmeyerek keşide edilen ihtarname ile sözleşmenin feshedildiği bildirilmiş ve ödenen paranın iadesi talep edilmiş ise de, ödeme yapılmadığını belirterek 25.960,00 TL'nin 25/08/2021 tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalıdan istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili yasal süresinden sonra sunduğu cevap dilekçesinde; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, zira müvekkilinin adresi itibariyle İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğunu, dava konusu fuarın pandemi sebebiyle Ticaret Bakanlığı tarafından alınan karar ile ülke genelinde yapılacak fuarların 16 Mart 2020 tarihinden 01 Eylül 2020 tarihine kadar durdurulduğunu, fuarın iptal edilmeyip sektör temsilcileri ile de mutabık kalınarak ... Aralık 2021 tarihine ertelendiğini, sözleşmenin 2. maddesine göre, müvekkilinin gerekli görmesi halinde fuar tarihini değiştirme hakkı olduğunu ve bu durumun katılımcıya fesih hakkı vermeyeceğini, davacının hem ödeme yükümlülüğü hem de fuara katılma yükümlülüğünün devam ettiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesince;

taraflar arasında fuar katılım sözleşmesi akdedildiği, fuarın belirlenen zamanda küresel salgın sebebi ile yapılamadığı, buna göre öngörülemeyen dış bir olayın meydana gelmesi olgusunun gerçekleştiği ve bunun borçludan kaynaklanmadığı, işlem temelinin çöktüğü, ayrıca sözleşmenin aynı koşullarla ifası mümkün bulunmadığına göre, birinci kez erteleme tarihinin davacı tarafça kabul edilmiş ise de, davalı tarafından herhangi bir engel olmamasına rağmen fuarın yapılmadığı, ikinci kez erteleme tarihinin de davacı tarafından kabul edilmediği,

kaldı ki davacının kabul etmesinin ve böylelikle sözleşmeyle bağlı tutulmasının mümkün ve hakkaniyete uygun olmadığı, her ne kadar taraflar arasındaki sözleşmede davalıya fuar tarihini değiştirme/yeniden düzenlenme imkanı sağlanmış ise de, mevcut durumun şartları değerlendirildiğinde küresel salgın sebebi ile beklenmeyen hal kavramının gerçekleştiği ve davalının ediminin de aşırı ifa güçlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, bu hali ile davacının sözleşmeden dönme ve ödediği bedeli geri isteme talebinin yerinde olduğu,

her ne kadar imkansızlık geçici nitelikte olup, kural olarak borcun sona ermesine neden olmaz ise de, ifanın muayyen bir zamanda yapılacak olması veya ifa zamanının alacaklı için önem taşıdığı hallerde borcun sona ermesi sonucunu doğurduğunun kabul edilmesi ve alacaklı tarafın aksi hale mahkum edilmemesi gerektiği gerekçeleri ile davanın kabulüne, 25.960,00 TL'nin 25/08/2021 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine dair karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Karar yasal süresinde davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; fuar organizasyonunun covid 19 pandemisi nedeniyle kamu otoritesi tarafından alınan kararlar ve yayınlanan genelgeler nedeni ile ertelendiğini, ortada ifa imkansızlığı söz konusu olmayıp pandemi sona erdiğinde edimin yerine getirilebilecek nitelikte olduğunu, sözleşmenin 2. maddesi gereği, müvekkilinin fuar tarihini değiştirme hakkına sahip olduğunu, bu duruma katılımcının itiraz etme hakkı olmadığı gibi, bu durumun bir fesih sebebi olmasının da hukuken mümkün olmadığını, bu nedenle davalının sözleşmeyi feshetme ve yaptığı ödemeleri talep hakkının bulunmadığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava, fuar katılım sözleşmesinin feshinden kaynaklı yapılan ödemenin faizi ile birlikte istirdadına karar verilmesi istemine ilişkindir. İstinaf incelemesi 6100 sayılı HMK'nun 355. maddesi uyarınca istinaf başvurusunda ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır.

Taraflar arasında ... Ekim 2020 tarihleri arasında yapılması planlanan ... fuarına katılım amacıyla sözleşme ilişkisinin kurulduğu, davacı tarafından fuar katılım bedeline karşılık davalıya verilen 25.960,00 TL bedelli çekin ödendiği, davalı tarafından fuarın önce ...

Eylül 2021 tarihine, akabinde ...Aralık 2021 tarihine ertelendiği, ilk erteleme davacı tarafından kabul edilse de, ikinci ertelemenin, fuarın hukuken ve fiilen yapılabilmesi mümkün olduğundan bahisle davalıya tebliğ edilen 18/08/2021 tarihli noter ihtarnamesi ile kabul edilmediği, bu nedenle sözleşmenin feshedildiği bildirilerek ödenen bedelin iadesinin talep edildiği, ödeme yapılmadığından bahisle işbu davanın açıldığı anlaşılmakla uyuşmazlık, fuar katılım sözleşmesinin feshi sebebiyle davalıya ödenen tutarın istirdadının gerekip gerekmediği hususunda toplanmaktadır.

Hukukumuzda sözleşmeye bağlılık (Ahde Vefa-Pacta Sund Servanda) ve sözleşme serbestliği ilkeleri kabul edilmiştir. Bu ilkelere göre, sözleşme yapıldığı andaki gibi aynen uygulanmalıdır. Bir başka söyleyişle, sözleşme koşulları borçlu için sonradan ağırlaşmış, edimler dengesi sonradan çıkan olaylar nedeni ile değişmiş olsa bile, borçlu sözleşmedeki edimini aynen ifa etmelidir. Gerçekten de sözleşmeye bağlılık ilkesi, hukuki güvenlik, doğruluk, dürüstlük kuralının bir gereği olarak sözleşme hukukunun temel ilkesini oluşturmaktadır.

Dava konusu sözleşmenin 2 maddesinde. "Katılımcı, fuar katılım koşulları, sergi veya fuarın yeri, katılımcının fuar alanındaki yeri, düzenleme tarihleri, ünvanı vb. hususlarda düzenleyicinin, sektörün talebi, ekonomik durumu, organizasyon gerekleri veya kendi takdiri ile yapacağı değişiklikleri (fuarın kısmen veya tamamen iptali dahil) peşinen kabul eder. Bu durum sözleşmenin fesih sebebi değildir. Katılımcının ücret ödeme yükümlülüğü devam eder.

Katılımcı, ancak düzenleyicinin yazılı teyidi ile fuardan çekilme hakkına sahiptir..." hükmü yer almaktadır. Sözleşmenin fuara katılım koşullarına ilişkin 2. maddesi gereği, davalı şirketin fuarın düzenleme tarihini tek taraflı olarak değiştirme hakkı bulunup bu değişiklikler sözleşmenin fesih sebebi yapılamayacağı gibi, katılımcının ücret ödeme yükümlülüğünü de kaldırmamaktadır. Nitekim Yargıtay 23. HD'nin 2014/5250 Esas, 2014/7346 Karar sayılı kararı da bu doğrultudadır.

Bu gerekçelerle davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde davanın kabulüne karar verilmesi isabetli olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından HMK'nun 353/1-b.2 bendi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden esas hakkında davanın reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere,

1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile, Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/786 Esas, 2021/1091 Karar sayılı ve 29/11/2021 tarihli kararının HMK'nun 353/1-b.2 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, yeniden esas hakkında HÜKÜM TESİSİNE,

2-a)Davanın REDDİNE,

b)Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 732,00 TL harçtan davacı tarafından başlangıçta yatırılan 443,35 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 288,65 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

c)Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,

d)Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine YER OLMADIĞINA,

e)Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT gereğince takdir olunan 25.960,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

f)6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

İstinaf Giderleri Yönünden

3-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 732,00 TL harçtan davalı tarafından peşin olarak yatırılan 444,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 288,00 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

4-Davalı tarafından karşılanan 664,70 TL istinaf harçları ile 13,00 TL istinaf yargılama giderleri olmak üzere toplam 677,70 TL'nin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,

6-6100 sayılı HMK'nun 333. maddesi gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının kararın tebliğ gideri karşılandıktan sonra artan kısmının yatıran tarafa İADESİNE,