İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/529 K.2024/610

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; dava dışı yüklenici ...'in davalı işverenden olan alacağını, 18/03/2022 tarihli alacağın devri sözleşmesi ile müvekkiline temlik ettiğini, alacağın temlikinin davalı şirkete tebliğ edildiğini, bunun üzerine davalının 30/03/2022 tarihli ihtarname ile, yüklenici personelinin işçilik alacakları bulunduğu ve devam eden iş davaları olduğu gerekçesiyle alacağın temliki sözleşmesini kabul etmediğini beyan ettiğini, alacağın temliki için borçlunun rızasının bulunmasına gerek olmadığını, TBK'nın 188/2 fıkrasında.

"Borçlu, devri öğrendiği anda muaccel olmayan alacağını, devredilen alacaktan önce veya onunla aynı anda muaccel olması koşuluyla borcu ile takas edebilir" düzenlemesinin yer aldığını, somut olayda davalı işverenin devir sözleşmesinden önce veya alacağın devir anında, yükleniciden personel maaş ve sigorta ödemelerinde kaynaklı alacağı bulunmadığını, bu nedenle davalının itirazının haksız olduğunu, tüm girişimlerine rağmen borcun ödenmemesi üzerine davalı aleyhine İstanbul ...

İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, davalının takibe haksız itiraz ettiğini ileri sürerek davalının takibe itirazının iptali ile takibin devamına, davalının asıl alacağın % 20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevabında; davada yetkili mahkemenin işin yapıldığı ve müvekkilinin yerleşim yeri olan Samsun Mahkemeleri olduğunu, alacağın zamanaşımına uğradığını, müvekkili ile dava dışı yüklenici ... şirketi arasında temizlik hizmetleri sözleşmesi bulunduğunu, yüklenici şirket personelinin Mart ayı maaş ve yemek ücretleri ile Şubat ve Mart aylarına ait sigorta ödemeleri olduğunu, ayrıca yüklenici şirket aleyhine açılmış ve müvekkiline ihbar edilen işçilik alacağı davaları bulunduğunu, bu nedenle yüklenici hakedişe hak kazanmadığından temlik alan davacının da alacağı bulunmadığını savunararak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; temlik eden yüklenici personeli tarafından açılan iş davaları bulunduğu, davalının İş Kanunu 2. maddesi kapsamında asıl işverenliğe dair alt işveren işçilerine karşı yasal maddi sorumlulukları haiz olduğu,

davalı ile temlik eden arasındaki sözleşmenin 5.15 ve 5.16-5 maddeleri gereği davalı borçlunun, hak edişlerin bu sorumluluklar giderildikten sonra muaccel olacağına dair temlik edene karşı ileri sürebileceği itirazları, davacı temlik alana karşı da ileri sürebileceği, davalı borçlunun dava dışı temlik eden şirkete borcu olmakla birlikte henüz ödeme/ muacceliyet koşulları gündeme gelmeyen bir alacak için davacıya ödeme yapmak zorunda olmadığı, davalının sözleşmesel defilerinin haklı ve yerinde olduğu,

bu kapsamda devam eden dava dosyaları veya SGK borçları gibi herhangi bir borcun kalmadığının davacı tarafça ispat edilmesi gerektiği, takibin ve dolayısıyla davanın mevsimsiz açıldığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ Karar yasal süresinde davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Davacı vekili istinaf nedenleri olarak; sözleşmenin 5.15 maddesinin ilk cümlesine göre yüklenici tüm sorumluluklarını yerine getirse dahi işverenin edimini yerine getirmeme hakkı bulunduğunu, genel işlem koşulu niteliğindeki bu hükmün yazılmamış sayılması gerektiğini, sözleşmenin 5.16.5 maddesinde yer alan ve hakediş ödemesinin yapılabilmesi için, yüklenici personelinin işverene açtığı dava bulunmaması şartının da genel işlem koşulu olduğunu ve yazılmaması gerektiğini, sözleşmenin 6.4 maddesi gereği yüklenici personelinin işçilik alacaklarının işveren tarafından ödenmesi gerektiğinden,

temlik alınan alacağın ödenmemesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın kabulünü talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava, temlik alınan alacağın tahsili için yapılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir.Dosya kapsamından; davalı işveren ile dava dışı yüklenici ... şirketi arasında temizlik hizmet alımına ilişkin sözleşme bulunduğu, yüklenici ile davacı arasında 18/03/2022 tarihinde düzenlenen temlik sözleşmesinde, yüklenicinin davalıdan olan 112.897,26 TL alacağının davacıya devredilmesinin kararlaştırıldığını, davacının alacağın temlik sözleşmenine istinaden 79.651,99 TL alacağının tahsili için davalı aleyhine takip başlattığı, davalının takibe yasal süresinde itiraz ettiği, itirazın iptali ve takibin devamı için bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece; yüklenicinin davacıdan muaccel alacağı bulunmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiş, davacı vekili hükmü istinaf etmiştir.

İstinaf konusu edilen uyuşmazlık; işverinin temizlik sözleşmesi kapsamında yükleniciye olan borcunu, alacağı temlik alan davacıya ifa etmesi gerekip gerekmediği, işverinin yükleniciye borcunu ödememesini gerektiren nedenlerin bulunup bulunmadığı, varsa bu nedenlerin yükleniciden alacağı temlik alana karşı ileri sürülüp sürülemeyeceği hususlarında toplanmaktadır TBK'nın 183/1 fıkrası.

"Kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça alacaklı, borçlunun rızasını aramaksızın alacağını üçüncü bir kişiye devredebilir" hükmünü, aynı Yasanın 188. maddesi ise. "Borçlu, devri öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu savunmaları, devralana karşı da ileri sürebilir.Borçlu, devri öğrendiği anda muaccel olmayan alacağını, devredilen alacaktan önce veya onunla aynı anda muaccel olması koşuluyla borcu ile takas edebilir." hükmünü düzenlemektedir.

Davalı işveren ile yüklenici arasında düzenlenen sözleşmenin 5.15. maddesine göre, işveren yüklenicinin hakedişlerine bloke koymakta serbest olup, ayrıca yüklenicinin SGK prim borcu, personele ücret borcu vb olması halinde işverenin aylık hak ediş bedeline mahsuben kuruma ve ilgililere ödeme yapmaya yetkili kılınmıştır.

Sözleşmenin 5.16.5 bendine göre ise teminat olarak alınan hakedişlerin iade edilebilmesi için yüklenici personeli ile ilgili işveren aleyhine yasal süreç başlatılmamış olması gerekir. Taraflar tacir olup 6102 sayılı TTK’nun 18/2. maddesi uyarınca her tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli iş adamı gibi hareket etmesi gerekir.

Her ne kadar 6098 sayılı TBK’nun 20 ila 25. maddeleri arasında düzenlenmiş olan genel işlem koşullarına ilişkin hükümler tacirler yönünden de uygulanabilirse de, TTK 18/2. maddesi hükmü karşısında tacirler bakımından genel işlem koşullarının uygulanıp değerlendirilmesinde her somut olayın özelliğine göre daha dikkatli davranılması gerekmektedir.

Somut olayda yukarıda belirtilen sözleşmedeki hükümler, tacirler arasındaki sözleşmenin niteliği göz önüne alındığında tacir olan davacı yönünden ekonomik yıkım yaratacak düzeyde olmayıp, ortada genel işlem koşullarına aykırılık teşkil edecek bir husus bulunmamaktadır.

Ayrıca dosya kapsamı ve bilirkişi raporuna göre; yüklenici aleyhine açılan işçilik davaları bulunması, sözleşme gereği, davalı işverenin işçi alacakları nedeniyle yüklenici personeline ödeme yapma yetkisinin bulunması, sözleşmede işverene hakediş üzerinde bloke koyma yetkisi verilmesi ve açılacak iş davaları sonuçlanıncaya kadar hakedişin işverende blokeli olarak tutulabilmesi karşısında, davalı işverenin alacağın devrini öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu bu savunmaları, devralana karşı da ileri sürebileceği gözetildiğinde mahkemece davanın reddine karar verilmesi yerindedir.

Açıklanan nedenler ile ve özellikle mahkemece aynı gerekçelere dayanılmasına göre davanın esastan reddine karar verilmesi gerekirken, davanın usulden reddine karar verilmesi doğru olmamakla birlikte istinafa başvuran tarafın sıfatına göre, ilk derece mahkemesi kararında hukuka aykırılık görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 bendi gereğince esastan reddine karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M