İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2025/1767 K.2026/181

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; davalı kooperatifin üyesi olan müvekkilinin davalı kooperatif ile aralarında görülen tapu iptal ve tescil davasında kooperatiften ihraç edildiğini öğrendiğini, ...01.2022 tarihli ihraç kararının müvekkiline henüz tebliğ edilmediğini, müvekkilinin, ihraca dayanak olan ve mali yükümlülüklerin yerine getirilmesi için çıkartılan ikinci ihtarnamede tanınan 30 günlük süre içinde 6 bağımsız bölüm için ayrı ayrı ödeme yaptığını, ancak kooperatifin gönderilen tutardan eksik olarak ödemeleri geri gönderdiğini,

birden çok üyelik hakkı sahibi olan üyenin üyeliklerden birisi için ödeme yapıp diğeri için ödeme yapmamasının ihtimal dahilinde olduğunu, bu nedenle davalı kooperatifin 6 üyelik borcunu tek ihtarnamede istemesinin üyenin seçim hakkını kullanmasını kısıtlayıcı nitelikte olup geçersiz olduğunu, müvekkilinin kooperatife üye olduğu tarihten itibaren kooperatif nezdindeki tüm işlemlerinin yönetim kurulu başkanı ... tarafından yerine getirildiğini, müvekkilinin ...... yaşadığını bilen başkanın daha önce de kötüniyetli olarak müvekkilini üyelikten çıkarmak için girişimlerde bulunduğunu,

daha önce 12 ayrı üyeliğin aidat borcunun ödenmediği gerekçesiyle müvekkilinin ihracına karar verilmişse de, Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2009/...

Esas sayılı dosyasında ihraç kararının iptal edildiğini, kararın temyiz incelemesinden geçerek kesinleştiğini, ihracın dayanağı ihtarnamelerin müvekkilinin kayıtlı adresine değil, yönetim kurulu başkanı ile ortak oldukları şirket merkezine gönderildiğini, yine müvekkilinin Türk vatandaşı olmaması nedeniyle kooperatif üyeliğinden ihracına karar verilmişse de, Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2013/..

Esas sayılı dosyasında açtıkları davada ihraç kararının iptal edildiğini ileri sürerek ....01.2022 tarihli ihraç kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevabında; arabuluculuğa başvurulmadan dava açıldığını, davacının kooperatife olan borçlarını ödememesi ve bu durumun süreklilik teşkil etmesi nedeniyle mağduriyet yaşayan müvekkili kooperatifin ihraç kararı almak zorunda kaldığını, sözlü ve yazılı olarak defalarca ihtar edilmesine rağmen borçlarını ödememeye devam eden davacının eylemli olarak üyelikten çıkma iradesini ortaya koyduğunu, davacının iddiasının aksine, davalının kooperatif üyeliğinden ihraç edilmesine ilişkin sürecin kanuna uygun şekilde gerçekleştirildiğini, davacıya çıkartılan bir ve ikinci ihtarnamelere rağmen borcun ödenmediğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davacının .../01/2022 tarih .... sayılı yönetim kurulunun ihraç kararı kendisine tebliğ edilmeden, Bakırköy ...

Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/573 E sayılı dosyasında davalı kooperatif tarafından sunulan cevap dilekçesi ile ihraç kararından haberdar olduğu, ihraç kararının iptali için Kooperatif Kanunu 16. maddesinde belirtilen 3 aylık sürenin hak düşürücü süre olduğu ve resen dikkate alınması gerektiği, sürenin başlaması için haricen öğrenme, hatta yüze karşı verilme dahi yeterli olmayıp, tebliğinin zorunlu olduğu, ihraç kararının iptali davasının 07.11.2023 tarihinde açıldığı,

davacının ihraç kararının 20/02/2024 tarihinde tebliğ aldığı ve eldeki davanın yasal hak düşürücü sürede içerisinde açılmadığı gerekçesiyle hak düşürücü sürede açılmayan davanın özel dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Karar yasal süresinde davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.Davacı vekili istinaf nedenleri olarak; müvekkilinin kooperatife açtığı topu iptal ve tescil davasında, kooperatifin cevap dilekçesini tebliğ aldığı ....09.2023 tarihinde ihraç nedeni ve ihraç kararından haberdar olduğunu ve üç aylık hak düşürücü süre içinde ....11.2023 tarihinde ihraç kararının iptalini talep ettiğini, ihraç kararı....02.2024 tarihinde tebliğ edilmişse de, tebliğden önce açılan davanın herhangi bir dava şartı noksanlığını içermediğini, hak düşürücü süre işlemeden açılan davanın geçersiz değil, hukuken sonuç doğuran bir dava olduğunu,

dava derdestken ihraç kararının tebliğ edilmesinin dava hakkının kullanılmış olmasını ortadan kaldırmayacağını, bilirkişi raporları doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılarak ihraç kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesine cevabında; ihraç kararının noter aracılığı ile üyeye tebliğ edilmesi gerektiğini, ihraç kararının haricen öğrenilmesinin tebliğ zorunluluğunu ortadan kaldırmadığını, ihraç kararı tebliğ edilmediği sürede davacının üyeliğinin devam edeceğini, ihraç kararının 20.02.2024 tarihinde davacıya tebliğ edildiğini, bu tarihten itibaren üç ay içinde açılması gereken davanın, ihraç kararı tebliğ edilmeden açılması nedeniyle erken açılan dava niteliğinde olduğunu, henüz hukuki sonuç doğurmamış bir işleme karşı dava açılmasının usul ekonomisi ve hukuki dinlenilme hakkına açıkça aykırı olduğunu belirterek davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Dava, davacının davalı kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali istemine ilişkindir.Mahkemece; davanın yasal hak düşürücü sürede içerisinde açılmadığı gerekçesiyle hak düşürücü sürede açılmayan davanın özel dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.Karar yasal süresinde davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.İstinaf konusu edilen uyuşmazlık, ihraç kararı tebliğ edilmeden ihraç kararının iptali için açılan davanın dinlenmesinin mümkün olup olmadığı hususunda toplanmaktadır.Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulu karar vermişse çıkarılan ortak,

kararın kaldırılması için genel kurula başvurabileceği gibi doğrudan mahkemede itiraz davası da açabilir. İhraç kararına karşı ortağın genel kurula yapmış olduğu itirazda, genel kurul ortaklığın devamına karar verebilir ya da ihraç kararını onaylar. İhraç kararı genel kurulda verilmiş ve ortak bu kararın verildiği genel kurulda hazır bulunsa bile, ortaklıktan ihraca ilişkin genel kurul kararının mutlaka ihraç edilen ortağa tebliği gerekir.

Genel kurul karar tebliğ edilmemişse dava açma süresi başlamaz.

Kooperatifler Yasası'nın 16/4 maddesi gereğince ortaklıktan ihraç edilen bir üye, ihraç kararının tebliğinden itibaren üç aylık süre içinde kooperatif genel kuruluna veya mahkemeye başvurmak suretiyle ihraç kararına karşı itirazda bulunabilir.

Kooperatifler Yasası'nın 16. maddesinde öngörülen üç aylık dava açma süresi hak düşürücü nitelikte olduğundan mahkemece resen gözetilmelidir.Somut olayda, davacı, davalı kooperatif aleyhine açtığı tapu iptal ve tescil davasında ihraç edildiğini öğrenerek öğrenme tarihinden itibaren üç aylık süre içinde ....11.2023 tarihinde ihraç kararının iptali için eldeki davayı açtığını beyan etmiştir. İhraç kararı yargılama sırasında 20.02.2024 tarihinde davacıya tebliğ edilmiştir.

Kooperatifler Yasası'nın 16. maddesi uyarınca yönetim ve genel kurulca çıkarılan ortaklara, bu çıkarma kararının tebliği gerekir. Aksi halde dava açma süresi başlamayacaktır. Yargıtay 11. HD'nin 02.03.1998 tarih ve 1997/10485, 1308 sayılı kararında ihraç kararının davacıya tebliğ edilmediğinde dava açma süresinin başlamayacağı, bu nedenle ihraç kararının iptali için açılan davanın süresinde açıldığının kabulü gerektiği belirtilmiştir.

O halde üç aylık dava açma süresi başlamadan açılan davanın süresinde açıldığının kabulü ile işin esasının incelenmesi gerekirken, hak düşürücü sürede açılmadığı gerekçesiyle davanın reddedilmesi doğru değildir.

Açıklanan nedenler ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1.a.6 bendi gereğince esası incelenmeden ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;

1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun esasa ilişkin sebepler incelenmeksizin KABULÜNE,

2-Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/.. Esas, 2025/.. Karar ve 18/11/2025 tarihli kararının 6100 sayılı HMK'nun 353/1-a.6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

3-Dosyanın, Dairemiz kararına uygun şekilde yargılama yapılmak ve yeniden bir karar verilmek üzere mahal Mahkemesine İADESİNE,

4-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 732,00 TL harçtan davacı tarafından yatırılan 615,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 116,60 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,