İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2021/1853 K.2021/2390

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak, ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle , dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı ... Ltd.

Şti. vekili dava dilekçesinde; davalı ...'ın davacı şirket hakkında 30.11.2020 tarihinde kaçak elektrik tutanağı düzenlediğini ve bu tutanağa dayanarak 23.12.2020 tarihli biri 42.433,52 TL diğeri 74.520,41 TL olmak üzere toplam 116.953,93 TL tutarlı iki tane fatura gönderdiğini, 24.12.2020 tarihinde fatura bedellerinden 30.000,00 TL'lik kısmını haciz baskısı altında ödediklerini, daha sonra da Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020 / 993 Esas sayılı dosyasında borçlu olmadıklarının tespiti için menfi tespit davası açtıklarını,

haciz baskısı altında ödedikleri 30.000,00 TL'nin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 500,00 TL'lik kısmının 24.12.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacının aynı faturalarla ilgili olarak Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020 / 993 Esas sayılı dosyasında dava açmış olması nedeniyle derdestlik itirazları olduğunu, söz konusu faturaların usulüne uygun şekilde düzenlendiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davada, kaçak elektrik kullanım bedelinin haciz baskısı ile ödendiği ileri sürülerek istirdatı talep edilmiştir.

Mahkeme, davacı tarafın davalı şirkete 30.000,00 TL tutarlı ödemeyi 24.12.2020 tarihinde yaptığı, dört gün sonra da 28.12.2020 tarihinde Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/993 E.sayılı dosyası ile aynı faturalar için menfi davası açmış isede,

menfi tespit davasının 30.000,00 TL'lik kısmının dava ilk açıldığı andan itibaren 2004 sayılı İİK m. 72'ye göre istirdat davasına dönüştü,bu davada ise davacının davalıya 24.12.2020 tarihinde yaptığı 30.000,00 TL'nin istirdatına ilişkin olup davacı aynı talebini ikinci kez mahkememiz dosyasından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak koşulu ile 500,00 TL olarak talep ettiği,aynı konuya ilişkin olarak açılmış bir menfi tespit ve istidat davası varken tekrar istirdat davası açılamayacağı gerekçesiyle.

"Davalının derdestlik itirazının kabulü ile, davanın 6100 sayılı HMK madde 114/1-ı ve 115'e göre usulden reddine" karar vermiştir.

Kararı davacı vekili istinaf etmiştir.İstinaf dilekçesinde;davada derdestlik koşulunun oluşmadığını,davacının bu davaya konu ödemeyi icra takibi yapılmadan elektriğin kesilmemesi için yaptığını,istirdat davasının icra takibi mevcut olduğunda yapılan ödemeye ilişkin olacağının kabul edilmesi gerektiğini,ayrıca Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/993 E.sayılı dosyasında menfi tespite ilişkin görülen davada ,yapılan ödemenin istirdat davası olarak hükme bağlanmasının menfi tespit davasına bakan mahkeme taktir ve yetkisinde olduğunu,davacının ayrı bir istirdat davası açma hakkı bulunduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep

etmiştir. 6100 sayılı HMK'nun 355 md gereğince, istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yapılan incelemeye göre;Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/993 E.sayılı dosyasında davacı ... Ltd. Şti.

Tarafından davalı Bedaş'a karşı kaçak elektrik kaynaklı 23.12.2020 tarihli 42.433,52 TL ve 74.520,41 TL olmak üzere toplam 116.953,93 TL tutarlı iki adet faturadan dolayı davacının borçlu olmadığının tespitinin dava konusu yapıldığı,aynı dava dilekçesinde ayrıca davacı şirket tarafından elektriğin kesilmemesi için (takip öncesi haciz baskısıyla) davalıya 30.000,00 TL ödeme yaptığının da belirttiği görülmekle,menfi tespit davasına dair dava devam ederken yapılmış bir ödeme olmadığından,davadan önce yapılan ödemenin kendiliğinden istirdat davasına dönüştüğü kabul edilemez.

Davacı menfi tespit davası öncesi yaptığı ödemeyi , sonradan açtığı ayrı bir davada geri isteme yönünden dava hakkına sahiptir. Mahkemece iki dava arasındaki irtibat nedeniyle iki davanın birleştirilmesi yada ilk davanın sonucunun bekletici mesele yapılması gereklidir. Dava şartları, mahkemece bir davanın esası hakkında yargılama yapılabilmesi için gerekli olan koşullardır. Yargılamanın her aşamasında dava şartlarının var olup olmadığı mahkemece re’sen incelenmelidir.

6100 sayılı HMK’nın “dava şartları” başlıklı 114. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde. “Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması”, yani derdestlik, hukukumuzda dava şartı olarak öngörülmüştür. Derdestliğin ilk koşulu, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir davanın daha önce açılmış olmasıdır. İkinci koşulu, daha önce açılmış bulunan davanın halen görülmekte ve kesin hükümle sonuçlanmamış olmasıdır.

Davacı tarafça menfi tespit talepli ilk davada, davadan önce ödenen kısım için kendiliğinden istirdata dönüşmüş bir talep olmadığı gözetilerek ,somut bu davada ise sadece ödenen 30.000 TLlık kısmın istirdatı talep edildiğinden,tarafları ve sebebi aynı olan her iki davanın konusu aynı olmadığından, davada derdestlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi usul ve hukuka uygun bulunmamıştır.

Bu nedenle davacının istinaf talebinin kabulü ile mahkeme kararının HMK 353/1a-6.madde gereği kaldırılmasıyla,davaların birleştirilmesi yada ilk dava sonucunun beklenmesi gerektiği de gözetilerek bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine geri gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

KARA R