İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/3182 K.2024/3008

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak,ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle,dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dilekçesinde özetle ; müvekkilinin ... Sok. No:...

Üsküdar/İstanbul adresindeki esnaf işletmesi olan ve ticari işletme sınırları altında kalan iş yeri için davalının sunduğu elektrik aboneliği hizmetini ... müşteri numarası ile aldığını, müvekkilinin işlettiği iş yerine 28/03/2024-30/04/2024 dönemi için nisan ayında 34.235,4 TL tutarında elektrik faturasının gönderildiğini, ... fatura sıra numaralı 34.235,4 TL tutarındaki nisan 2024 dönemine ilişkin elektrik faturasının fahiş olması nedeni ile bu tutarda bir borcu bulunmadığının tespiti talebi ile işbu davayı açtıklarını,

müvekkillinin fatura ödemek zorunda bırakılması nedeni ile doğabilecek zararlar göz önüne alınarak teminatsız olarak ve ivedi olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesini, açılacak olan menfi tespit davasının sonuna kadar elektrik kesintisinin yapılmamasını, aksi takdirde müvekkilinin iş yeri bakımından telafisi imkansız zararların doğacağını kabul ederek küçük bir dükkanın bu kadar yüksek elektrik tüketiminin olmayacağı kanaatini ve civardaki diğer işletmelerin faturalarını da nazara alarak yaklaşık ispat koşununun sağlandığını, müvekkilinin elektriğinin kesilmemesi yönünde ihtiyati tedbire karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili cevaba cevap dilekçesi ile; talep sonucunun genişletildiği, mart ve mayıs 2024 yıllarına ait faturalara dayalı olarak da elektiriğin kesilmemesi yönünde tedbir kararı verilmesine karar verilmesinin talep edildiği görülmüştür.

Mahkemece 20/09/2024 tarihli ara karar ile ; " dava dilekçesi ile yalnızca nisan ayında kesilen faturadaki tutar yönünden borçlu olmadığı istenmiş, daha sonra ise davacı vekili tarafından tamamlama harcı yatırılmak sureti ile cevaba cevap dilekçesi ile talep genişletilmiştir. Öncelikle belirtmek gerekir ki, yazılı yargılama usulünde taraflar dava, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi ile yalnızca iddia ve savunmalarını değiştirebilir ve genişletebilir.

Dava konusunun bu şekilde genişletilmesi ise, ıslah ile dahi mümkün değildir. Kaldı ki davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde davayı ıslah ettiğini ileri sürmediği gibi ıslah harcı da yatırmamıştır. Islah; taraflardan birinin yapmış olduğu usul işleminin tamamen veya kısmen düzeltilmesidir (6100 sayılı HMK. m. 176) Islah müessesi, dava değiştirme, başka deyişle iddia ve müdafaanın değiştirilmesi veya genişletilmesi yasağını bertaraf eden bir imkandır.

Zira bu suretle, aslında yasal itiraz ile karşılaşılabilecek olan herhangi bir taraf muamelesi, ıslah kurumu yardımı ile artık bu itirazı davet etmeksizin yapabilmektedir (Üstündağ S: Medeni Yargılama Hukuku, C.I.II.B.5, İstanbul 1992, s.534). Islahın konusu tarafların yaptıkları kendi usul işlemleridir. Taraflar ıslahla, dilekçelerinde belirttikleri vakıaları, dava konusunu, talep sonucunu değiştirebilirler.

Davacının cevaba cevap dilekçesi ile dava dilekçesinde talep etmediği diğer aylara ilişkin faturalar nedeni ile borçlu olmadığı talebi ayrı bir dava konusunu oluşturabilir.

Eldeki davada, dava dilekçesi ile birlikte talep edilen tedbir hakkında görevsizlik kararı verilmeden karar verilmiş olup bu hususta mahkememizce ayrıca bir değerlendirme yapılmayacağı, davacı vekilinin cevaba cevap dilekçesindeki talebinin ise eldeki davanın içerisinde yukarıda açıklanan nedenlerle istenebilmesinin mümkün olmadığı " gerekçesi ile davacı vekilinin mart ve mayıs 2024 yılına ait faturalara dayalı olarak talep ettiği tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.

Mahkemece verilen kararı, davacı vekili istinaf etmiştir. Davacı vekilince verilen istinaf dilekçesinde özetle; görevsiz mahkeme olan İstanbul Anadolu 7. Asliye Hukuk Mahkemesi, menfi tespiti talebinin cevaba cevap dilekçesiyle genişletildiğini kabul etmiş ve ancak menfi tespiti istenen aylar bakımından ihtiyati tedbir talebini Yerel Mahkeme'nin takdirine bırakmıştır.

Kaldı ki, aksinin kabulü halinde dosyanın açıldığı İstanbul Anadolu 7. Asliye Hukuk Mahkemesi kararında açıkça talebin genişletildiği ifade edilmekteyken Yerel Mahkeme'nin Mart 2024 ve Mayıs 2024 aylarına dair menfi tespit talebini ileri süremeyeceği yönünde (çelişkili olarak) ret kararı verdiğinin ve ihsası reyde bulunduğunu kabulü gerekecektir.

İkinci olarak, iddianın ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi, dava konusunun veya vakıaların genişletmesi veya değiştirilmesidir. Dava konusunu genişletmek veya değiştirmek ise dava konusunun artırılması ya da dava konusuna, yeni bir talebin eklenmesi şeklinde olur.

Dava dilekçesinde Nisan 2024 ayı faturası bakımından menfi tespit talep edilmiş, cevaba cevap dilekçesinde yeni talepler eklenerek Mart 2024 ayı faturası ve Mayıs 2024 faturası bakımından da menfi tespit talep edilmiştir. Süresi içinde sunulan cevaba cevap dilekçesiyle iddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi önünde herhangi bir engel bulunmamaktadır.

Dava dilekçesine konu olan Nisan 2024 faturası bakımından menfi tespit talebi mevcudiyetini korumakta, dava konusuna yeni talepler eklenmektedir. Üstelik, cevaba cevap dilekçesiyle menfi tespit talebinin muhatabı yine aynı davalıdır ve menfi tespit talebinin gerekçesinde de herhangi bir değişiklik bulunmamaktadır.

Dolayısıyla cevaba cevap dilekçesiyle dava konusuna yeni taleplerin eklenmesine HMK açıkça müsaade etmişken Yerel Mahkemenin bu talebin dosyaya eklenemeyeceğini gerekçe göstererek ihtiyati tedbir talebini reddinin isabetli bir hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, cevaba cevap dilekçesiyle Mart 2024 ayı ve Mayıs 2024 ayı faturaları bakımından menfi tespit talebinin dava dilekçesindeki Nisan 2024 ayı faturası bakımından menfi tespit talebine eklenemeyeceği yönündeki gerekçeli Yerel Mahkeme kararının kaldırılması ve ivedilikle tamamlama harcı ile tedbir teminatı yatırılan bu aylar bakımından da menfi tespit ve ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerekmektedir " şeklindeki istinaf sebepleri ile , kararın usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek,kaldırılması ve tedbir kararı verilmesi istenmiştir.

HMK.nun 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda; derdest dava , menfi tesbit talebine ilişkindir.

Davacı tarafça dava dilekçesinde ; davacı tarafından işletilen yerde 28/03/2024-30/04/2024 dönemi nisan ayında 34.235,4 TL tutarında kesilen faturanın fahiş olduğu gerekçesi ile bu miktar kadar borçlu olmadığı ileri sürülerek menfi tespit ve elektriğin kesilmemesi yönünde ihtiyati tedbir talep edilmiş, davanın açıldığı İstanbul Anadolu 7.Asliye Hukuk Mahkemesi 2024/345 Esas sayılı dosyada 09/05/2024 tarihli ara kararı ile ; davacı vekilinin tedbir talebinin davaya konu fatura ile sınırlı olmak ve teminat karşılığında kabulüne karar verilmiştir.

Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde ; mart ve mayıs 2024 aylarına ilişkin de tedbir talep etmiş olup, İstanbul Anadolu 7. Asliye Hukuk Mahkemesince görevsizlik kararı verilmiş,sözkonusu talep hakkında görevli mahkemece karar verilmesi şeklinde karar verdiği görülmüştür.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 141 inci maddesinde tarafların, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri ile serbestçe iddia veya savunmalarını genişletebilecekleri yahut değiştirebilecekleri, dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra iddia veya savunmanın genişletilebilip değiştirilemeyeceği; bu konuda ıslah ve karşı tarafın açık muvafakati hükümlerinin saklı olduğu; aynı Kanun'un 319 uncu maddesinde ise, iddianın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağının dava açılmasıyla; savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağının ise cevap dilekçesinin mahkemeye verilmesiyle başlayacağı hususlarının düzenlenmiştir.

Somut olayda; davacı taraf görevsiz mahkemede ön inceleme aşamasından önce cevaba cevap dilekçesi ile iddiasını genişletmiş olup,HMK uyarınca dilekçeler aşamasında iddianın serbestçe genişletilebileceği (yeni talep eklenebileceğine ilişkin emsal 11 HD,

2015/12759 E. 2016/6702 K sayılı kararı mevcut ise de ) davanın açıldığı görevsiz mahkemede yazılı yargılama usulü sözkonusu uygulanmakla cevaba cevap dilekçesi verilmiştir.Ancak sözkonusu mahkeme görevsiz olup,davanın görevsizlikle gönderildiği Asliye Ticaret Mahkemesinde ise miktar itibarıyla "basit yargılama usulü" geçerli olduğundan ,görevsiz mahkemeye sunulan cevaba cevap dilekçesinin ancak bir beyan dilekçesi niteliğini taşıdığının kabulü gerekmektedir.

Aynı Kanun'un 319 uncu maddesinde ise, iddianın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağının dava açılmasıyla başladığı düzenlenmiştir.

Bu sebeplerle ; dava dilekçesindeki talep yönünden görevsiz mahkemece ihtiyati tedbir kararı verilmiş olup, HMK uyarınca talebin genişletilmesi niteliğinde olmayan ikinci dilekçe ile istenilen tedbir talebi yönünden talebin reddine karar verilmesinde usul ve hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davacı tarafın istinaf talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

KARA R