İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2025/3187 K.2025/3311

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak,ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle,dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

BİRLEŞEN İST. 1. ATM'nin 2025/414 ESAS SAYILI DOSYASINDA

Davacı vekili; davalı şirket tarafından müvekkili şirketin otel olarak faaliyet gösterdiği adreste yapılan kontrollerde kaçak elektrik kullanıldığı gerekçesi ile tutanak düzenlendiğini , bu tuta- nak gereğince 02025000002984 fatura 005001675123 sözleşme hesap ve 4005948023 tesisat numa- ralı, 21.04.2025 tarihli 2.299.445,11 TL bedelli faturanın tahakkuk edildiğini, müvekkilinin kaçak elektrik kullanmadığını ,ancak elektriğin kesileceği tehdidi altında ihtirazi kayıtla 375.541,56 TL ödeme yapıldığını, iş bu davadan önce yaptıkları başvuru üzerine İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2025/508 Değişik İş sayılı dosya ile ihtiyati tedbir taleplerinin kabulüne karar verildiğini beyanla;

Müvekkilinin davaya konu 02025000002984 Fatura , 005001675123 sözleşme hesap ve 4005948023 tesisat numaralı, 21.04.2025 tarihli 2.299.445,11 TL bedelli fatura nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile faturanın iptaline, ihtirazi kayıt ile ödenen 375.541,56 TL'nin ödeme tarihi olan 22.04.2025 tarihinden itibaren işletilecek ticari faizi ile birlikte tahsiline,İstanbul İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2025/508 Değişik dosyası üzerinden verilen ihtiyati tedbirin dava boyunca devamına karar verilmesini talep etmiştir.İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/ 508 D.

İş sayılı kara- rının tetkikinde; birleşen 2025/414 E. sayılı davaya konu fatura ile ilgili olarak 25.04.2025 tarihinde. "İhtiyati tedbir talebinin KISMEN KABULÜ ile, İİK'nin 72/2. Maddesi uyarınca fatura değerinin % 15'i olan 344.916,77 TL nakdi veya mahkemece kabul edilecek kati süresiz ve muteber banka teminat mektubu teminat karşılığında, talep sahibi ...

Şirketi aleyhine tanzim edilen AB02025000002984 fatura numaralı, 005001675123 sözleşme hesap numaralı, 4005948023 tesisat numaralı, 21.04.2025 tarihli 229944511 TL bedelli fatura kaynaklı olarak TALEP SAHİBİN ELEKTRİĞİNİN KESİLMEMESİ, KESİLMİŞ İSE AÇILMASI VE DAVA SÜRESİNCE KARŞI TARAFÇA TURANIN 1.923.903,55 TL'LİK KISMINA İLİŞKİN HERHANGİ BİR İCRA TAKİBİ YAPILAMAMASINA YÖNELİK İHTİYATİ TEDBİR KARARI VERİLMESİNE," karar verildiği,Davalının İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/508 D.

İş sayılı ihtiyati ted- bir kararına itirazda bulunduğu, itirazın İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından incelendiği, neticede 02.07.2025 tarihli duruşmada "İTİRAZIN REDDİNE" karar verildiği anlaşılmıştır.

İstinaf Başvurusu: 02.07.2025 tarihli ara karar davalı tarafından istinaf edilmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde; müvekkili şirket tarafından yapılan kaçak tespit , tahakkuk ve faturalama işlemlerinde her hangi bir hata bulunmadığını, mahkemece verilen elektriğin kesilmemesi ve takibin durdurulması yönündeki tedbir kararının yerinde olmadığını, para alacakla- rında ihtiyati tedbire hükmedilemeyeceğini, elektrik kesintisi yapılmaması yönündeki tedbir kararının müvekkilinin alacağına kavuşmasını engellediğini , yaptırım uygulama hakkını elinden aldığını beyanla ara kararın kaldırılmasını istemiştir.

İstinaf sebepleri ve 6100 sayılı HMK'nun 355 md. ile sınırlı olarak yapılan incelemeye göre;

İstinaf konusu birleşen davada asıl talep, kaçak elektrik tüketimi tespit tutanağı gere- ğince düzenlenen fatura nedeniyle menfi tespit talebine ilişkindir.

Davacı vekili iş bu davadan önce değişik iş yolu ile elektriğin kesilmemesi ve takibin durdurulması yönünden tedbir kararı verilmesini istemiş, İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahke- mesi'nin 2024/508 D.İş sayılı dosyası üzerinden verilen 25.04.2025 tarihli değişik iş kararı ile tedbir talepleri kabul edilmiştir.

Davalının söz konusu tedbirler ile ilgili itirazı esas davaya bakan mahkemece duruşmalı olarak incelenmiş, itiraz 02.07.2025 tarihli ara karar ile reddedilmiş ve bu ara karar davalı tarafça istinafa getirilmiş olmakla uyuşmazlık tedbire itiraz üzerine verilen kararın yerinde olup olmadığı hususundadır.

1.Elektriğin kesilmemesi ile ilgili olarak ;

HMK 389 ve devamı maddelerine göre “Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir."

Talep edenin haklarının derhâl korunmasında zorunluluk bulunan hâllerde, hâkim karşı tarafı dinlemeden de tedbire karar verebilir. Mahkeme, tedbire konu olan mal veya hakkın muhafaza altına alınması veya bir yediemine tevdii ya da bir şeyin yapılması veya yapılmaması gibi, sakıncayı ortadan kaldıracak veya zararı engelleyecek her türlü tedbire karar verebilir.

Dosya içeriğine göre; Tüketime konu mahal , davacının otel olarak işlettiği işyeri oldu- ğu, dava konusu otele gelen misafirler ile davacının zorunluluk arz eden aydınlanma, ısınma vs ihti- yaçlarının karşılanması yönünden elektrik enerjisinin "olmazsa olmaz" koşul olduğu, dava konusu borç nedeniyle elektriğin kesilmesi halinde davacı ile bu otelde konaklayan misafirlerin telafisi güç zarar- ların doğacağı tartışmasızdır. Somut olayda elektriğin kesilmemesi ile ilgili ihtiyati tedbir yönünden yaklaşık ispat koşulu gerçekleşmiştir.

Buna göre elektriğin kesilmemesi yönünden verilen tedbir kararı yerindedir.

2. Takibin durdurulması ile ilgili ara karar ;

Yukarıda belirtildiği üzere, davada asıl talep İİK 72 maddesine dayalı menfi tespit tale- bine ilişkin olup dava konusu borç kaçak elektrik kullanımından kaynaklanmaktadır.

Somut olayda; dava konusu kaçak elektik tüketimine konu mahalde kaçak elektrik kullanılıp kullanılmadığı ve borcun varlığı yargılamaya muhtaçtır.

İİK'nun Menfi tesbit ve istirdat davaları başlıklı 72.maddesinde:

"Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir.

İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.

İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurul- masına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir." hükmüne yer verilmiştir.

İİK 72. m menfi tespit davalarında ihtiyati tedbir ile ilgili özel düzenleme olup davanın takipten önce veya sonra açılması, verilecek tedbirin şekli yönünden değişikliğe yol açmaktadır.

Dosyanın tetkikinde,dava konusu fatura ile ilgili olarak başlatılmış bir takip bilgisi bulunmamaktadır. Bu nedenle İİK 72/2 md. Gereğince takibin durdurulması yönünde karar verilmesi gerekir (mahkemece takip yapılmaması şeklinde hüküm kurulmuştur.Teminat hususuna gelince; mahkemece her iki tedbir kalemi yönünden %15 ora- nında (bir adet) teminat takdir edilmiş ve takdir olunan teminat süresi içinde karşılanmış ise de , İİK 72 ve HMK 389 kapsamında verilen iki ayrı tedbir ile ilgili olarak tek teminat olunması isabetsiz olduğundan kararın bu yönüyle düzeltilmesi gerekir.

Açıklanan nedenlerle, ilk derece mahkemesince verilen kararda maddi vakıa ve hukuki değerlendirme noktasında usul ve yasaya aykırılık tespit edilmekle,davalının istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına tespit edilen eksiklik yargılama gerektirmediğinden HMK 353/1-b-2 md gereğince, esasa ilişkin olarak yeniden, aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.