İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2025/3250 K.2025/2107

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyadaki tüm belgeler ve dairemiz üyesi tarafından hazırlanan raporlar incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde. Müvekkilinin düzenleyip e-fatura yoluyla davalıya tebliğ ettiği faturalardan kaynaklı 76.470,19 TL alacağın tahsili için başlattığı icra takibine itiraz edildiğini, itirazın haksız olduğunu iddia ederek itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde;

müvekkilinin davacıya borcu olmadığını, davacının hizmetlerin sunulduğuna dair davalı müvekkilinden sadır bir delile dayanmadığını, davacının alacağın varlığını kanıtlamak zorunda olduğunu, davacının ticari defterlerindeki kayıtların belge ile doğrulanmadığı sürece tek başına davacının lehine kanıt olarak değerlendirilemeyeceğini belirterek davacı aleyhine tazminata karar verilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.İlk derece Mahkemesince; uyuşmazlığa konu faturaların kira bedelinden kaynaklandığı,

davaya bakma görevinin Sulh Hukuk Mahkemelerinde olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden usulden reddine karar verilmiştir. Davalı vekili istinaf dilekçesinde. İlk derece mahkemesince, faturalarda yer alan araç kiralama ve telsiz kiralama ifadeleri yeterli kabul edilerek kamu düzeninden olan görev konusu için resen araştırmadan eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Dava, faturaya dayalı olarak başlatılan ilamsız takibe itirazın iptali istemine ilişkin olup, mahkemece uyuşmazlığın kira ilişkisinden kaynaklandığı gerekçesiyle Sulh Hukuk Mahkemesine görevsizlik kararı verilmiş, karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince. İstinaf incelemesi, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır.

Ancak, Bölge Adliye Mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir.Görev hususu kamu düzenine ilişkin olup mahkemece resen nazara alınması gerekir. Yine görev hususu diğer dava şartlarından önce nazara alınmak durumundadır. Aksi halde görevsiz mahkemenin diğer dava şartlarını incelemesi ve değerlendirmesi ihtimali gündeme gelecek olup bu durumun HMK'nun ruhuna ve hukukun genel ilkelerine aykırı olacağı açıktır.

6100 Sayılı HMK'nun 4/1-a maddesinde, Sulh Hukuk Mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın; kiralanan taşınmazların, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanun'una göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları görürler, hükmüne yer verilmiştir.Somut olayda, davaya ve takibe konu faturalarda "araç kiralama bedeli" ve "telsiz kiralama bedeli" ifadeleri yazıldığı, dosya kapsamından taraflar arasında yazılı bir sözleşme bulunmadığının anlaşıldığı,

dosyaya herhangi bir yazılı sözleşme sunulmadığı, taraflar arasında kira ilişkisi olup olmadığının belli olmadığı açıktır.

Özellikle araç kirasına ilişkin sözleşmelerde aracın operatörlü kiralanması, kira bedelinin çalışma saatine göre belirlenmesi vb durumlarda Yargıtay uygulamalarında süregelen kabule göre taraflar arasındaki ilişkinin kira ilişkisi olmayıp hizmet alımı ilişkisi olduğu, bu durumda faturaların dayanağı olan sözleşme incelenmeden, tarafların bu yönde beyanları alınmadan, eş söyleyişle uyuşmazlık aydınlatılmadan görevsizlik kararı verilmesi yerinde olmadığı belirtilmektedir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 25.01.2018 tarih, 2017/8678 Esas - 2018/705 Karar sayılı, aynı dairenin 2017/6250 Esas - 2019/2887 Karar sayılı, aynı dairenin 2017/7533 Esas - 2019/3707 Karar sayılı içtihatları bu doğrultudadır.İlk derece mahkemesince taraf delilleri toplanmadığından, faturaya konu araç kiralaması olup olmadığı, aracın davacıya ait olup olmadığı, aracın operatör/şoför ile hizmet verip vermediği, yine operatör/şoför ve yardımcılarının iaşesinin kimin tarafından karşılandığı, yine davacı tarafından istihdam edilen personel tahsis edilerek, davalı şirketin iş sahasında çalıştırılıp çalıştırılmadığı,

aracın tamamen davalının kullanımına terk edilip edilmediği belirlenemediğinden taraflar arasındaki uyuşmazlığı oluşturan hukuki ilişkinin kira sözleşmesi mi, hizmet sözleşmesi mi olduğu aydınlatılmadan (Emsal: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Esas No:2018/832 - Karar No: 2019/6992 nolu kararı) karar verildiği anlaşılmıştır.İzah olunan gerekçeler karşısında, mahkemece toplanması gereken tüm deliller toplanmadan karar verildiğinden,

tüm deliller toplandıktan sonra önce görev hususunun değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nun 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılması gerekir.İlk derece mahkemesinin kararında yukarıda tespit edilen eksiklikler "uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması" niteliğinde görüldüğünden,

davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının HMK'nin 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.