İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi E.2023/2335 K.2024/541

Taraflar arasındaki davada İstanbul 1. Tüketici Mahkemesi ile İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR Dava, tazminat istemine ilişkindir.

İstanbul 1. Tüketici Mahkemesince, ".. eldeki uyuşmazlıkta davalının tüketici konumunun bulunmadığı, ticari amaç güttüğü anlaşılmakla, taraflar arasında TTK'dan kaynaklanan uyuşmazlıkların TTK'nın 4. ve 5. maddeleri gereğince ticaret mahkemesinde görülüp çözümlenmesi gerektiğinden, davacının hizmeti, davalı yatırım şirketinden finansal işlemler için aldığı, hizmetin alınma amacının öncelikle göz önünde bulundurulması gerektiği anlaşılmakla, davalının bu ticari amacı karşısında tüketici sayılması mümkün olmadığı..." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi ise, "... yapılan işlemin ticari işlem niteliğinde yatırım işlemi olduğu hususunun tespit edilemediği bu haliyle görevli mahkemelerin Tüketici Mahkemeleri olması sebebiyle; davacının açtığı davada, mahkememizin görevli olmadığı anlaşılmakla; açılan davanın HMK'nın 115/2.

Maddesi uyarınca aynı kanunun 114/1-c maddesinde belirtilen dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine, mahkememizin görevsizliğine..." denilmek suretiyle karşı görevsizlik yönünde karar vermiştir.

Somut olayda, taraflar arasında Sermaye Piyasası Araçlarının Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi akdedildiği, bu sözleşme uyarınca ... nezdinde bulunan vadeli işlemler ve opsiyon piyasasında (VİOP) alım satım işlemleri gerçekleştiği ve uyuşmazlığın da, davalı aracı kurum tarafından usulüne uygun olarak yapılmayan teminat tamamlama çağrısı sebebiyle zarara uğranıldığı iddiasından kaynaklandığı görülmektedir.

TTK 4/1/e ve f bendlerinde, ... ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde ve bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan hukuk davalarının ticari dava sayılacağı açıklanmıştır.TTK’nın 5/1 maddesi uyarınca, ticari davalar asliye ticaret mahkemesinde görülür.

Sermaye Piyasası Kanunu 3. Maddesinde "a) Aracı kurum: 37 nci maddenin birinci fıkrasındaki yatırım hizmet ve faaliyetlerinden (a), (b), (c), (e) ve (f) bentlerinde yer alanları münhasıran olmak üzere Kurul tarafından yetkilendirilen yatırım kuruluşunu,ç) Borsa: Anonim şirket şeklinde kurulan, sermaye piyasası araçları, kambiyo ve kıymetli madenler ile kıymetli taşların ve Kurulca uygun görülen diğer sözleşmelerin,

belgelerin ve kıymetlerin serbest rekabet şartları altında kolay ve güvenli bir şekilde alınıp satılabilmesini sağlamak ve oluşan fiyatları tespit ve ilan etmek üzere kendisi veya piyasa işleticisi tarafından işletilen ve/veya yönetilen, alım satım emirlerini sonuçlandıracak şekilde bir araya getiren veya bu emirlerin bir araya gelmesini kolaylaştıran, bu Kanuna uygun olarak yetkilendirilen ve düzenli faaliyet gösteren sistemleri ve pazar yerlerini",ş) Sermaye piyasası araçları: Menkul kıymetler ve türev araçlar ile yatırım sözleşmeleri de dâhil olmak üzere Kurulca bu kapsamda olduğu belirlenen diğer sermaye piyasası araçlarını,

u) Türev araçlar: Aşağıda sayılan veya Kurulca bu kapsamda olduğu belirlenen diğer türev araçları:3) Döviz ve kıymetli madenler ile Kurulca belirlenecek diğer varlıklar üzerine yapılacak kaldıraçlı işlemleri" ifade edeceği açıklanmıştır.

Emsal bir olayda, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2017/11-22 E 2018/1102 K 16.05.2018 tarihli kararında, davacının hizmeti davalı yatırım şirketinden finansal işlemler için aldığı, hizmetin alınma amacının öncelikle göz önünde bulundurulması gerektiği, davacının bu ticari amacı karşısında tüketici sayılmasının mümkün olmadığına ve görevli mahkemenin ticaret mahkemesi olduğuna karar verilmiştir.

Gerçekten de kaldıraçlı işlemleri konu alan VİOP piyasasında yapılan işlemler finansal okur yazarlık gerektiren yatırım işlemleri olduğu gibi kaldıraçlı bir piyasa olan VİOP"nın yüksek kazanca karşılık yüksek kayıp riskine de içerdiği, giderek,

davacının bu piyasada yatırım yaparak yüksek kayıp riskini göze almak suretiyle ticari kar elde etmek gayesini gütmekte, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket etmesi gereken tüketici tanımına uymamakta, yüksek kayıp riskini içeren işlemler yapılması nedeniyle tüketici yasası ile korunmak istenen hukuksal yarar ile bağdaşmamakta ve sözleşmede genel müşteri olarak nitelendirilse dahi, tüketici olarak kabulünün mümkün olmamaktadır.

Tüketici mahkemesinin görevi mevzubahis olmadığı durumda da uyuşmazlıkta TTK 4/1-e ve f bendleri ve açıklanan sair mevzuat gereği genel mahkemeleye göre daha özel bir mahkeme olan ticaret mahkemesi görevli olmaktadır.

Bunlar ilaveten, Kaldıraçlı Alım Satım İşlemleri Ve Bu İşlemleri Gerçekleştirebilecek Kurumlara İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ (SERI: V, NO:125) madde 1 "Bu Tebliğin amacı, 6111 sayılı Kanun’la değişik 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca, döviz, mal, kıymetli maden ve Kurulca belirlenecek diğer varlıkların ticari amaçla kaldıraçlı alım satımı, alım satımına aracılık ve bu işlemlerin gerçekleştirilmesine yönelik hizmetlere ilişkin esasları düzenlemektir" demek suretiyle bu işlemlerin ticari amaçla yapılan işlemler olduğu belirilmektedir.

Açıklanan nedenlerle, taraflar arasındaki uyuşmazlık, Tüketici Yasası 48. maddede düzenlenen finansal hizmetlere ilişkin mesafeli sözleşmeler kapsamında da kalmamaktadır. (Dairemizin Dosya no: 2023/1504 Karar no: 2023/3398 ve Dosya no: 2021/1076 Karar no: 2022/102 sayılı kararları da aynı yöndedir)