İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi E.2024/1914 K.2025/429

Taraflar arasındaki davada İstanbul 8.Asliye Ticaret Mahkemesi ile İstanbul 12. Sulh Hukuk Mahkemesi ve İstanbul 2. Tüketici Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR Dava,İtirazın İptali (Taşınmaz Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) talebine ilişkindir. İstanbul 2. Tüketici Mahkemesince,"...Davacı ile davalı arasında 21.02.2014 tarihli ... ve ... nolu iki adet kira sözleşmesi imzalanmış olup, davanın temeli bu iki kira sözleşmesine dayanmaktadır.

HMK'nın göreve ilişkin 4. Maddesi incelendiğinde dava konusunun değer ve tutarına bakılmaksızın kira ilişkisinden doğan her türlü alacak davalarının Sulh Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiğini belirtmiştir.Görev kuralları kamu düzeni ile ilgili olduğu için hakim tarafından re'sen yargılamanın her aşamasında dikkate alınır, taraflar da yargılama sona erinceye kadar mahkemenin görevsiz olduğunu ileri sürebilirler.

Dava kira sözleşmesi temeline dayalı olduğundan dolayı ilgili yasa hükmüne göre Sulh Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerekmektedir. Bu sebeple dava dilekçesinin görev yönünden reddine, karar kesinleştiğince ve talep halinde dosyanın görevli İstanbul Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine..." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

İstanbul 12. Sulh Hukuk Mahkemesince,"...Görev kuralları kamu düzeni ile ilgili olduğu için hakim tarafından re'sen yargılamanın her aşamasında dikkate alınır, taraflar da yargılama sona erinceye kadar mahkemenin görevsiz olduğunu ileri sürebilirler. Yukarıdaki açıklamalar ışığında Davalının iflas tarihi 26/12/2019 olduğundan alacak iflas tarihinden önce doğan bir alacaktan kaynaklanmaktadır.

Davacının alacağının da nizalı (çekişmeli ) olarak kaydedilmesi nedeniyle davanın kayıt kabul davası olarak iflasın açıldığı yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerekmektedir. Bu sebeple dava dilekçesinin görev yönünden reddine, karar kesinleştiğinde ve talep halinde dosyanın görevli İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine..." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

İstanbul 8.Asliye Ticaret Mahkemesince,"... dosya arasında bulunan İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/687 Esas ve 2019/1277 Karar sayılı kararı ile İstanbul 2. İflas Dairesinin 2020/1 ve 14/02/2023 tarihli yazı içeriklerinden davalı şirket hakkında 26/12/2019 tarihinde iflas kararı verildiği, iflas kararının ise Yargıtayda onanması üzerine 12/05/2022 tarihinde kesinleştiği, görevsizlik kararına konu davanın ise 26/12/2019 tarihli iflas kararından önce 24/04/2019 tarihinde açıldığı,

bu haliyle mevcut davanın kayıt kabul davası olarak görevsizlik kararı veren İstanbul 12. Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından görülmesi gerekirken mahkememize görevsizlik kararı verilmesi hukuka aykırı olduğundan Mahkememizin görevsizliğine..." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.İİK’nın 194. maddesinde, iflas açılması ile kural olarak müflisin taraf olduğu hukuk davalarının duracağı ve ancak ikinci alacaklılar toplantısından on gün sonra devam olunabileceği hususu düzenlenmiştir.

İkinci alacaklılar toplantısında dava konusu alacağın masaya kabul edilmemesi halinde davaya kayıt kabul davası olarak devam edilerek bir karar verilmesi gerekir. İflas masasının safi (net) mevcudu (masaya giren mal, alacak ve haklar), "alacakların ödenmesine tahsis olunur" (İİK m.184,I,c.1).

Buradaki "alacaklar" teriminden maksat, aslında yalnız "iflas alacaklarıdır." İflas alacağı, iflas açıldığı anda müflise karşı hukuken mevcut olan alacaklar yani müflisin iflasın açıldığı andaki borçları olup, iflas masasından istenebilirken (masaya yazdırılabilirken), müflisin iflas açılmasından sonra doğan alacakları, iflas alacağı olmadığından, iflas masasından talep edilemez.

İflas masasından istenebilecek (hatta, iflas alacaklarından daha önce ödenecek) olan, bir başka alacak çeşidi de masa alacaklarıdır. Bunun masa bakımından adı "masa borcudur." Masa borçları müflisin değil, (çünkü, müflisin iflas açıldıktan sonra masayı bağlayıcı nitelikte borçlanmasına imkân yoktur.) iflas masasının yaptığı borçlardır.

Masa borçları, iflasın açılmasından iflas tasfiyesinin sonuçlanmasına kadar, iflas masası (masa adına iflas dairesi veya iflas idaresi) tarafından yapılan borçlardır. (İİK. m. 248, 303/2) Kayıt kabul davaları, iflasından önce müflisten alacaklı olanların, bir diğer ifade ile iflas alacaklılarının alacaklarını iflas masasına kaydettirmek için açtıkları ve dayanağını İİK’nın 235. maddesinden alan davalardır.

İflas tarihinden sonra doğan bir alacağın masa borcu olup olmadığı yönündeki inceleme, alacağın dayandığı hukuksal ilişkiye göre genel hükümler doğrultusunda genel mahkemelerce tespit edilecektir.(Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 02.02.2012 tarih ve 2011/4952 E.- 2012/680 K. sayılı ilâmı da bu yöndedir.) İİK'da masa borçları için İİK'nın 235/1. maddesindeki gibi kayıt kabul ve 154/3. maddesindeki gibi iflas davaları için Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğu yolundaki açık bir düzenleme bulunmadığından bu mahkemenin davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte olan HMK'ya göre belirlenmesi gerekir.Somut uyuşmazlık davacı alacağının (borcun)

iflastan önce doğup doğmadığı, giderek iflas alacağı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.Davacı, iflas tarihinden önce doğan alacak bakımından, davalı ile imzalan sözleşme gereği kullanılmayan döneme ilişkin doğan kira alacağının ödenmesini talep edilmektedir. İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/687 Esas, 2019/1277 karar sayılı dosyası ile davalı şirketin 26/12/2019 tarihinde iflasına karar verilmiştir.

Dolayısıyla müflis şirket iflas tarihinden önce gerçekleşen alacak kaynaklı (davanın kanıtlanması kaydıyla) borçtan sorumlu olup, borcun doğum tarihi, asıl borcun doğduğu tarihin esas alınması gerekmektedir.

Bu tarih de iflas tarihinden önceki bir tarih olduğuna göre, masa borcu söz konusu olmayıp, kayıt kabul davası niteliğindeki bu davaya bakmak görevi, İİK.nın 235 ve "geç kalan müracaatlara" ilişkin 236. maddeleri uyarınca İstanbul 8.Asliye Ticaret Mahkemesine ait bulunmaktadır. (Dairemizin 2023/1154 E. 2023/3386 Karar sayılı kararı ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi'nin 2021/1803 Esas, 2021/1275 Karar sayılı kararı)

KANUN YOLU

Kesin olmak üzere