İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi E.2024/2787 K.2025/1665

Taraflar arasındaki davada Büyükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesi ile Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR Büyükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesince,"...Somut olayın incelenmesinde; davanın asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla açıldığı, mahkememizin ticaret mahkemesi sıfatının bulunmadığı, Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu..." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ise, "...Davanın nitelik olarak nispi ticari dava türüne de girmediği gibi, uyuşmazlığın taraflar arasındaki ticari nitelikte olmayan araç alım satım ilişkisine binaen teminat olarak verilen ve bedelin ödenmiş olması sebebiyle bedelsiz kaldığı iddiasına dayalı olduğu, zira her ne kadar kambiyo senedi verilmişse de kambiyo senedine konu temel ilişkinin taraflar arasındaki ticari nitelikte olmayan alım satım ilişkisine dayandığı..." gerekçesiyle karşı görevsizlik yönünde karar vermiştir.

6100 sayılı HMK'nın 2/1. maddesinde “Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir.” hükmüne yer verilmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca ticari davalar Asliye Ticaret Mahkemelerince görülerek karara bağlanır.

Aynı Kanun'un TTK' nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın bu Kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır. Kambiyo senedinden kaynaklanan davalarda göreve ilişkin değerlendirme yapılırken senedin düzenlenmesine esas temel hukuki ilişki ve tarafların sıfatına da bakılması gerekmektedir.

Somut olayda, davaya konu senedin, araç alım satımı nedeniyle ifa uğruna verildikten sonra ödenmiş olmasına rağmen iade edilmediği ve banka nezdinde gerçekleşen protesto işleminin kaldırılmadığı iddia edilmektedir.

Bu durumda, senedin verilmesine esas uyuşmazlık, bu haliyle mutlak ticari davaya vücut verecek niteliğinde olmadığı gibi davalının, gerçek kişi olduğunu gösterir ticaret sicil ve/veya vergi mükellefiyet kaydının bulunmadığı, satım sözleşmesine konu malın de kural olarak satan ve alan her iki ticari işletmenin varlığını gerektirecek bir nitelikte olmadığı, yine ticaret sicil kaydı bulunmayan ancak ticaretle iştigal ettiğini beyan eden davacının da tacir mi yoksa esnaflık düzeyinde mi faaliyet gösterdiğinin belli olmadığı, giderek nisbi bir ticari davanın da söz konusu olmadığı,

bu haliyle, meselenin esasının, TTK kapsamında değil, genel hükümlere göre çözümlenecek olduğu nazara alındığında, uyuşmazlığın genel görevli mahkeme olan asliye hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.