İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi E.2025/224 K.2025/1838

Taraflar arasındaki davada İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ile İstanbul Anadolu 9. Asliye Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan ZararNedeniyle) talebine ilişkindir.İstanbul Anadolu 9. Asliye Hukuk Mahkemesince,"... her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile maddenin devamı fıkralarında belirtilen davalar ticari dava olarak nitelendirilmiştir.Yine aynı Kanunu'un 5/3. maddesinde “Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır” hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda belirtilen bilgiler ışığında somut olayda davacının anonim şirket, davalılardan birinin limited şirket olduğu nispi ticari dava kapsamında kaldığı anlaşılmakla mahkememizin görevsizliğine..." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesince,"...

Haksız fiilden kaynaklanan davalarda görevli mahkemenin müvekkili şirketin halefi olduğu sigortalının tacir sıfatının bulunmaması ve sigortalı aracın hususi araç olması nedeniyle görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu,Somut uyuşmazlığın tüm tarafları tacir olmadığından ve uyuşmazlık TTK'da düzenlenen veya TTK'da sayılan hususlara ilişkin olmadığından ticari dava niteliğinde değildir.

Bu nedenlerle somut uyuşmazlığın genel hükümler uyarınca HMK 2.maddesi gereği Asliye Hukuk mahkemesinde görülmesi gerekmektedir. Davacı sigorta şirketi kendi sigortalısına ödediği tazminatı onun haklarına halef olarak bu davada istemektedir.Dolayısıyla göreve ilişkin hükümlerin sigortalısı yönünden değerlendirilmesi gerektiği,sigortalısı tacir olmadığı gibi hasarlanan aracın da ticari nitelikte olmadığı,

bu nedenle halef olduğu şahsın özel aracı ile davalı şirketin adına kayıtlı araç arasında meydana gelen kazada oluşan hasar nedeniyle davalı şirkete karşı haklarını genel hükümlere göre Asliye Hukuk mahkemesinde talep edebilecektir.Mahkememizce açıklanan nedenlerle görevsizlik kararı verilmesi gerekmiş, HMK'nun 21. maddesi gereğince,

Mahkememizce verilen işbu kararın kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmesi halinde İstanbul Anadolu 9.Asliye Hukuk Mahkemesi ile mahkememiz arasında olumsuz görev uyuşmalığı nedeniyle görevli mahkemenin tayini (merci tayini) için dosyanın İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nin ilgili Hukuk Dairesi Başkanlığı'na gönderilmesine..." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.Dava tarihi itibarı ile yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1-a maddesi gereği her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen hususlar ticari davalardır.

TTK 5/1 maddesi gereği ticari davalara bakmakla görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemeleridir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 01.07.2012 tarihinden itibaren yasanın 5/3 maddesi gereği Asliye Hukuk Mahkemeleri ile Asliye Ticaret Mahkemeleri arasındaki ilişki işbölümü olmaktan çıkmış görev ilişkisi haline gelmiştir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1. maddesi gereği göreve ilişkin kurallar kamu düzeni ile ilgili olup mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekmektedir.TTK'nın 1472’de düzenlenen halefiyet, yasal, sınırlı ve cüz’î halefiyet niteliğindedir. Bu maddeden doğan halefiyet hakkına istinaden açılan veya açılacak olan dava, esas itibariyle sigortalının, kendisine zarar verene karşı açacağı tazminat davasının, onun halefi sıfatıyla sigortacı tarafından açılmasıdır.

TTK'nın 1472. maddesi uyarınca sigortacı, sigorta bedelini ödedikten sonra hukuken sigorta ettiren yerine geçer ve dava, tazmin ettiği bedel nisbetinde sigortacıya intikal eder. Bu şekilde sigortalısının haklarına halef olan sigorta şirketinin, ödediği tazminat miktarınca hukuken sigortalı yerine geçerek açtığı rücû davası, aslında bir tazminat davası olup, bu niteliği itibariyle aynı zamanda şahsî nitelikte bir eda davasıdır.

Burada sigortacı, sigorta ettiren yerine geçtiği için sigortalı hangi mahkemede dava açabilecek ise sigortacının da aynı mahkemede dava açması gerekir.Somut olayda; davacı kasko sigortacısı tarafından dava dışı sigortalıya ödenen hasar bedelinin sigortalının haklarına halef olarak davalı araç sürücüsü ile işleteninden rücuan tazminat talebiyle başlatılan takibe itirazın iptali talebinde bulunmuş olup, dava dışı sigortalının gerçek kişi olduğu, sigortalı aracın hususi araç olduğu, sigortalının tacir olduğuna dair dosyaya yansıyan herhangi bir belgenin bulunmadığı,

davacı sigorta şirketinin halefiyet ilkesine dayalı olarak haksız fiil hükümleri uyarınca davalılara dava açtığı, uyuşmazlığın ticari nitelikte bulunmadığı ve zmm sigortasına karşı yöneltilen bir dava bulunmadığı anlaşıldığından uyuşmazlığın genel hükümler uyarınca İstanbul Anadolu 9.Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.