İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2020/687 K.2022/398

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla HMK' nın 353.maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin gerek tarihi gerek güncel itibarı hiçe saymak sureti ile davalılar tarafından müvekkili aleyhine adeta bir karalama kampanyasına girilmek sureti ile, 17/04/2017 tarihinde "..." başlıklı yazı ile yılların köklü kuruluşu olan müvekkilinin itibarını yerle bir etmeye çalışıldığını, manevi zarara sebebiyet verildiğini belirterek davanın kabulü ile 20.000,00.-TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanacak en yüksek ticari faiz ile birlikte müşetereken ve müteselsilen davalılardan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılardan ...'a 07/12/2017, Davalı ...'a 07/12/2017 tarihinde dava dilekçesi ve tensip zaptının tebliğ edilmiş, süresinde cevap dilekçesi sunulmamış, HMK 128. madde hükmü gereği, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkar etmiş sayılmıştır.

İlk Derece Mahkemesince; davaya konu 17/04/2017 tarihli "..." başlıklı yazı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; yazının 2017 yılında yapılan referandum sırasında ve sonucunda yaşanan durumlarla ilgili değerlendirmeler ve eleştiriler içerdiği, yazıda eleştiri sınırlarının aşılmadığı, davacının kişiliğine yönelik aşağılayıcı veya küçük düşürücü bir ifade ve anlam bulunmadığı, yukarıda gerekçesi de yazılı olduğu üzere davanın bu gerekçe ile reddine karar vermek gerekmiştir.

Verilen karara karşı davacı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. Davacı vekili istinaf dilekçesinde.

Davalının ifadelerinin yorum veya eleştiri mahiyetinde değil somut bir delile dayanmayan kişisel değer yargısından ibaret olduğunu,davalı tarafın davacı kuruma karşı açık bir saldırı gerçekleştirdiğini, herhangi bir kişi ya da kurumun manipülasyon yaptığı yani irade ve istek dışı yönlendirici tavır sergilediği iddialarının hele ki bu kurum bir haber ajansı ise onun kurumsal kişiliğine, tarafsız, bağımsız, ilkeli ve doğru haber anlayışına oldukça zarar verdiğini, davacı kuruma yöneltilen bu ithamların ulusal bir gazetede yayınlanan yazı aracılığıyla kamuoyuna sunularak alenen hakaret edildiğini,

yılların köklü kuruluşu olan müvekkilinin itibarının yerle bir edilmeye çalışıldığını ve manevi zarara sebebiyet verildiğini, ithamların haksız olduğunu, tahkir edici olduğunu, ölçülülük ilkesinin ihlal edildiğini iddia ederek kararın müvekkili lehine bozulmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İstinaf sebepleri ile bağlı kalınarak yapılan incelemede. Dava;basın yoluyla kişilik haklarına saldırı nedeniyle manevi tazminat istemine ilişkindir. Basın özgürlüğü, Anayasa'nın 28. maddesi ile Basın Kanunu'nun 1. ve 3. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerde basının özgürce yayın yapmasının güvence altına alındığı görülmektedir. Basına sağlanan güvencenin amacı; toplumun sağlıklı, mutlu ve güvenlik içinde yaşayabilmesini gerçekleştirmektir.

Bu durum, halkın dünyada ve özellikle içinde yaşadığı toplumda meydana gelen ve toplumu ilgilendiren konularda bilgi sahibi olması ile olanaklıdır. Basın; olayları izleme, araştırma, değerlendirme, yayma ve böylece kişileri bilgilendirme, öğretme, aydınlatma ve yönlendirmede yetkili ve aynı zamanda sorumludur. Basının bu nedenle ayrı bir konumu bulunmaktadır.

Bunun içindir ki bu tür davaların çözüme kavuşturulmasında ayrı ölçütlerin koşul olarak aranması, genel durumlardaki hukuka aykırılık teşkil eden eylemlerin değerlendirilmesinden farklı bir yöntemin izlenmesi gerekmektedir. Basın dışı bir olaydaki davranış biçiminin hukuka aykırılık oluşturduğunun kabul edildiği durumlarda, basın yoluyla yapılan bir yayındaki olay hukuka aykırılık oluşturmayabilir.

Ne var ki basın özgürlüğü sınırsız olmayıp yayınlarında Anayasa'nın Temel Hak ve Özgürlükler bölümü ile Türk Medeni Kanunu'nun 24 ve 25. maddesinde yer alan ve yine özel yasalarla güvence altına alınmış bulunan kişilik haklarına saldırıda bulunulmaması ve hukuki bir zorunluluktur. Basın özgürlüğü ile kişilik değerlerinin karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin çatışan iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez.

Bu iki değerden birinin diğerine üstün tutulması gerektiği, bunun sonucunda da, daha az üstün olan yararın daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Bunun için temel ölçüt kamu yararıdır.

Gerek yazılı ve gerekse görsel basın bu işlevini yerine getirirken, özellikle yayının gerçek olmasını, kamu yararı bulunmasını, toplumsal ilginin varlığını, konunun güncelliğini gözetmeli, haberi verirken özle biçim arasındaki dengeyi de korumalıdır. Yine basın, objektif sınırlar içinde kalmak suretiyle yayın yapmalıdır. O anda ve görünürde var olup da sonradan gerçek olmadığı anlaşılan olayların yayınından da basın sorumlu tutulmamalıdır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi birçok kararında; “...Sözleşme’nin 10/1. fıkrasında güvence altına alınan ifade özgürlüğünün, demokratik toplumun ana temellerinden birini ve yine bu toplumun gelişmesi ve her bireyin kendini geliştirmesi için esaslı şartlarından birini oluşturduğunu hatırlatarak ifade özgürlüğünün, Sözleşme’nin 10/2. fıkrasının sınırları içinde, sadece lehte olan veya muhalif sayılmayan veya ilgilenmeye değmez görülen "haber" veya "fikirler" için değil, ama aynı zamanda muhalif olan, çarpıcı gelen veya rahatsız eden haberler veya fikirler için de uygulandığını, bunun, çoğulculuğun,

hoşgörünün ve açık fikirliliğin gerekleri olduğunu, bunlar olmaksızın "demokratik toplum" olamayacağını ...” belirtmiştir. İfade özgürlüğü ve bu bağlamda basın özgürlüğünün asıl, sınırlamanın ise istisna olduğu unutulmamalıdır. Sınırlamanın kanuni olması, meşru amaca dayanması ve demokratik toplumda gerekli ve orantılı olması da gözetilmelidir.

Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda davaya konu yayın bir bütün olarak değerlendirildiğinde; dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde ve hukukun uygulanmasında bir isabetsizlik görülmemesine, ... tarafından yapılan yayının tamamen gerçek olmasına,

davalının yaptığı yorumunun ise yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda düşünce hürriyeti kapsamında kalmasına göre usul ve yasaya uygun olan ilk derece mahkemesi kararına karşı davacı vekilinin istinaf isteminin HMK 353/1-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.