İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi E.2021/1157 K.2024/909

Yukarıda yazılı İlk derece mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... AŞ tarafından kasko ve/veya Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) sigortalanan ve trafik kazası nedeniyle zarar gören araçlardaki hasarın saptanması için 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun (5684 sayılı Kanun) 22'nci maddesi uyarınca ... sistemi üzerinden eksper olarak atanan bağımsız sigorta eksperi olan müvekkili davacının, tespitler doğrultusunda hasara ilişkin raporlar düzenlendiğini.

5684 sayılı Kanun'un 19'uncu maddesi uyarınca eksperin atanması için sigorta sözleşmesinin tarafı olmanın yeterli olduğunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 1426'ncı maddesi uyarınca da sigortalı ya da menfaati olan kişi tarafından eksper için ödenecek ücretin sigorta şirketinden istenebileceğini, bu nedenle de hasara uğrayan tarafın eksper ücretini sigorta şirketine rücu edebileceğini belirterek, davacı tarafından 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 183'üncü maddesi uyarınca temlik alan ekspertiz hizmetlerine ilişkin ücretlerin davalı ... tarafından müvekkiline ödenmesi gerektiğini belirterek,

belirsiz alacak davası niteliğinde 1.000 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş. 29/3/2019 günü sunduğu dilekçeyle talep ettiği tutarı 14.726,40 TL'ye yükseltmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde davanın reddini savunmuştur. İlk derece mahkemesince, 14.726,40 TL ekspertiz ücretinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine karar verilmiştir.Bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvuran davalı ...

AŞ vekili dilekçesinde özetle; sigortalının şahsına özgü hak niteliğindeki ekspertiz ücretinin temlik edilemeyeceğini, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini.

2 yıllık süre içinde açılmayan davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, kabul edilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu; davanın dayanağı olan hakem heyeti kararlarından sonra müvekkili şirket tarafından ödenen paraların geri verilmemesi nedeniyle davacı tarafın iyi niyetli olduğundan söz edilemeyeceğini, dava konusu olayın çok basit ve genel bir tanımlama ile "ekspertiz ücretinin" talebi gibi görünse de gerçekte sigorta şirketlerine karşı haksız kazanç sağlamaya yönelik yöntemlerden biri olduğunu, zira trafik kazasından sonra müvekkili şirket tarafından derhal eksper atanmakta ise de,

bazı araç servis firmaları ile eksperlerin işbirliğiyle hareket etmeleri sonucu araç malikinin bilgisi olmadan ve onlar adına hareket edilerek hiçbir uyuşmazlık bulunmamasına karşın yeniden eksper atandığını ve sigorta şirketlerinin ikinci kez eksper ücreti ödemek durumunda kaldığını, bunun yanı sıra ekspertiz ücreti alacağı bulunduğu iddiasıyla Bahçelievler Tüketici Hakem Heyetine davanın konusu olan 55 adet dosyanın da yer aldığı ortalama 70 başvuru yapıldığını,

anılan Tüketici Hakem Heyetinin başvuruları usul ve yasaya aykırı olarak kabul etmesi üzerine icra tehdidi altında kalan müvekkili şirket tarafından karara konu paraların ödendiğini, daha sonra Bakırköy Tüketici Mahkemesinin Tüketici Hakem Heyeti kararlarını iptal etmesine karşın davacının tahsil ettiği parayı geri vermediğini; denetime elverişli olmayan bilirkişi raporuna karşı itirazların mahkemece değerlendirilmediğini;

talep edilen ücretlerin makul gider olmadığını, Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliğinin 5, 6, 7 ve 11'inci maddeleri kapsamında eksper ücretinden atayan kişinin sorumlu olduğunu, ekspertiz raporlarının yasada belirtilen ölçülere uygun olmadığını, tarafsızlık niteliğinden uzak davacının eksper olarak hizmet veremeyeceğini, temlik belgelerinin geçerliliğinin denetlenmediğini belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (HMK) 355'inci maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf nedenleri ve kamu düzenine ilişkin konularla sınırlı biçimde yapılan incelemede: Dava, temlik edilen sigorta ekspertiz ücretinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

5684 sayılı Kanun'un 2'nci maddesinde sigorta eksperliği, sigorta konusu risklerin gerçekleşmesi sonucunda ortaya çıkan kayıp ve hasarların miktarını, nedenlerini ve niteliklerini belirleyen ve mutabakatlı kıymet tespiti, ön ekspertiz ve hasar gözetimi gibi işleri mutat meslek olarak yapan tarafsız ve bağımsız kişi olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanun'un 22'nci maddesinin 13'üncü fıkrası uyarınca, sigorta eksperi tarafsız olmak zorundadır.

Sigorta eksperleri, taraflardan birisi ile arasında tarafsızlığını şüpheye düşürecek önemli nedenler veya taraflardan birisi ile 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanununun 245 inci maddesinin (1), (2) ve (3) numaralı bentlerinde yazılı derecelerde akrabalığı veya bir iş ortaklığı varsa, sigorta eksperliği görevini kabul edemez. Bu hüküm, tüzel kişi sigorta eksperlerinin yanında çalıştırdıkları sigorta eksperleri için de geçerlidir.

Bu hükme aykırı olarak düzenlenen raporlar geçersizdir. Yaptığı işin niteliği gereği bağımsız ve tarafsız olması gerekli olan sigorta eksperinin, sigorta ilişkisinden menfaat sağlar nitelikteki davranışlarından ötürü 5684 sayılı Kanun'da disiplin ve adli cezai yaptırımlara tabi tutulabileceğine ilişkin düzenlemelere de yer verilmiştir.

Nitekim 5684 sayılı Kanun'un 26'ncı maddesinin 8'inci fıkrasında görevini bağımsızlık, tarafsızlık ve dürüstlükle yapmayan veya kusurlu olarak yapan veya mesleğin genel ilkelerine aykırı harekette bulunan sigorta eksperleri için geçici olarak meslekî faaliyetten alıkoyma cezası uygulanacağı belirtilmiştir.

Diğer yandan Sigorta Eksperleri Yönetmeliği'nin 22'nci maddesinin 1'inci fıkrasına göre, eksperler, incelemelerini her halükarda, tarafsızlık ilkesini gözeterek yapar ve taraf tutma kuşkusuna bile yer bırakmadan raporlarını hazırlar.

Aynı maddenin 2'nci fıkrası gereğince, eksperlerin, ekspertizi yapılacak değerlerin ve bunlara ilişkin diğer sigorta ettirilebilir menfaatlerin kendilerine ait olması, taraflardan biri ile ilgili bir şeyin satılması, hibe edilmesi, kiraya verilmesi, kiralanması, kullanım hakkı, eksperlik ücreti hariç olmak üzere borç alacak ilişkisi gibi haller tarafsızlığı şüpheye düşürecek önemli hallerden sayılır. Bu durumda, tarafların yeniden eksper tayin etmesi mümkündür.

Anılan maddenin 3'üncü fıkrasına göre de, eksperler ekspertiz işlemi için üzerinde anlaşılan ücretin dışında, tarafsızlıklarına şüphe düşürecek dolaylı veya dolaysız hiç bir menfaat sağlayamaz.

Eldeki dava da ise, davacı vekili dava dilekçesinde bağımsız sigorta eksperi olarak görev yapan ve araçları hasara uğrayan kişiler tarafından atanan davacının araçlardaki hasarın tespitine ilişkin rapor hazırladığını; aracı hasara uğrayan kişi tarafından ödenen eksper ücretini de TBK'nin 183'üncü maddesi uyarınca temlik aldığını beyan etmiştir.

Somut uyuşmazlık yukarıda yapılan açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde; bağımsız sigorta eksperi olarak görev yapan ve yukarıda açıklanan 5684 sayılı Kanun'un 2'nci maddesi ile 22'nci maddesinin 13'üncü fıkrası uyarınca bağımsız ve tarafsız olması gereken davacının, aracı hasara uğrayan kişi tarafından ödenen ekspertiz ücreti dışında, aracı hasara uğrayan kişiden tarafsızlığını şüphe düşürecek dolaylı veya dolaysız hiç bir menfaat sağlamasına olanak bulunmadığı dikkate alındığında; davacı ile temlik eden kişi arasında düzenlenen temlik sözleşmesi,

TBK'nin 27'nci maddesinin 1'inci fıkrası uyarınca 5684 sayılı Kanun'un buyruk (emredici) hükümlerine ve kamu düzenine aykırı olması nedeniyle geçersizdir. Bu itibarla, geçerli olmayan temlik sözleşmelerinden kaynaklanan davanın reddine karar verilmesi gerekirken, kabulüne karar verilmesinde isabet görülmemiştir.