İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi E.2021/558 K.2024/361

Yukarıda yazılı İlk derece mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... AŞ'ye Zorunlu Mali Sorumluluk (ZMSS) poliçesiyle sigortalı, davalı ...

Limited Şirketine ait sürücüsü davalı ... yönetimindeki ... plakalı çekici ile çekiciye bağlı ... plakalı yarı römorkun İstanbul-Edirne otoyolunda 22/10/2014 günü seyir halinde iken, davacı ... eşi, davalı ... babası ... çarpmasıyla meydana gelen trafik kazasıyla ölümüne neden olduğunu belirterek, belirsiz alacak davası niteliğinde davacı ... için 500 TL destekten yoksun kalma tazminatının, davacı ... için 500 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılardan ortaklaşa ve zincirleme tahsiline; davacı ... için 25.000 TL, davacı ... için 25.000 TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş.

12/10/2020 günü sunduğu dilekçeyle davacı ... için talep ettiği destekten yoksun kalma tazminatını 193.702,13 TL'ye, davacı ... için talep ettiği manevi tazminat tutarını 74.297,87 TL'ye yükseltmiştir. Davalı ... AŞ vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini savunmuştur.İlk derece mahkemesince, davanın kabulüne, davacı ... için 193.702,13 TL'ye, davacı ... için 74.291,87 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı ...

AŞ'den tahsil edilerek davacıya verilmesine, diğer davalılara karşı açılan destekten yoksun kalma tazminatı talebinin reddine; davacıların manevi tazminat taleplerinin ayrı ayrı reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvuran davalı ...

AŞ vekili dilekçelerinde özetle; müvekkiline ZMSS poliçesiyle sigortalı ... plakalı çekici sürücüsü davalı ... kusursuz olması nedeniyle, müvekkili şirketin aleyhine tazminata hükmedilemeyeceğini, ZMSS ile işletenin veya sürücünün kusurlu davranışının teminat altına alındığını; kabul anlamına gelmemesi koşuluyla ölenin anne ve babası için pay ayrılarak hesaplama yapılması ve bu payların limitten düşülmesi gerektiğini belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.Davacılar ... ve ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle;

ölen desteğin maaşının eksik hesaplandığını, buna göre ölenin gerçek kazancı dikkate alınmadan, eksik belgelerle varsayıma dayalı biçimde soyut düzenlenen rapora dayanılarak hüküm kurulduğunu; karara esas alınan kusur oranlarının hatalı olduğunu, olayın tek görgü tanığı olan tır sürücüsünün beyanı doğrultusunda ölene %100 kusur yüklendiğini, verilen hüküm kaldırılmadığı takdirde davacılar açısından geri dönülemez hak kayıpları yaşanacağını, başarılı bir tabip olan ölenin bu eylemi bile isteye gerçekleştirdiğine ilişkin kabulün hayatın olağan akışına da aykırı olduğunu, ıssız yolda yakıtı biten aracını emniyet şeridine park eden ölenin,

yardım istemek amacıyla geçen araçlara el salladığını, bu durumun tutanaklarla da sabit olmasına karşın hatalı bilirkişi raporu doğrultusunda karar verildiğini, hiçbir kanıt olmadan kazada davalının kusursuz olduğu ileri sürülüyor ve kabul ediliyorsa öleninde kazanın oluşumunda kusursuz olduğu kabul edilerek hüküm kurulması gerektiğini; ölenin mesleği ve yaşı dikkate alınmadan yapılan tazminat hesabına dayanılarak hüküm kurulduğunu, Cumhuriyet Savcılığının hatalı kararına dayanılarak verilen kusur raporu ve hükmün kabulü olanağının bulunmadığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355'inci maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf nedenleri ve kamu düzenine ilişkin konularla sınırlı biçimde yapılan incelemede:Dava, trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Davaya konu trafik kazası nedeniyle Çerkezköy Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında, kolluk tarafından düzenlenen Olay Yeri Genel Krokisinde ölen destek ...'ye ait otomobilin emniyet şeridinde park halinde bulunduğu çarpma noktasının ise TEM Otoyolu Edirne istikametinde üç şeritli yolun orta şeridinde olduğu, ölen desteğin kapıları kapalı ancak kilitli olmayan üzerinde kontak anahtarı bulunan park halindeki otomobili ile çarpma noktası arasında 8,80 m. mesafenin bulunduğu,

Adli Tıp Kurumu (ATK) Trafik İhtisas Kurulu tarafından düzenlenen 9/12/2014 gün ve 10167 sayılı raporda ise, yönetimindeki çekici ve çekiciye bağlı yarı römork ile meskun dışı mahalde kendi şeridi içerisinde seyri sırasında kontrolsüzce istikamet şeridine giren ölen yayaya çarpan davalı sürücü ... kusursuz; yerleşim yeri dışında, gece vakti aydınlatma bulunmayan otoyolda kaplama içerisine girerek davalı sürücünün istikamet şeridinde bulunarak kendi güvenliğini tehlikeye düşüren ve ilk geçiş hakkını davalı sürücünün yönetimindeki araca vermeyen ölen ... ise asli kusurlu olduğunu belirtilmiş;

hükme esas alınan ve soruşturma belgeleri, çarpma noktası, kazanın gerçekleştiği zaman ve kazanın oluşuna ilişkin tespitler irdelenerek düzenlenen bilirkişi raporunda da, davacının yönetimindeki aracın seyir halinde bulunduğu şeride emniyetsiz biçimde giren ölen yaya ... tam kusurlu, kazayı önleme olanağı bulunmayan ...'ın ise kusursuz olduğu belirtilmiş; böylece davalı sürücü ... yönetimindeki ... plakalı çekici ile çekiciye bağlı ... plakalı yarı römork ile davacıların desteği ölen ... kaza sırasındaki konumları ve sürücülerinin davranışları irdelenerek,

olayın meydana gelmesine neden olan kusur oranının yasal dayanaklarıyla birlikte, eylemler ile sonuç arasında bulunan nedensellik bağını ortaya koyacak biçimde, dosya kapsamından anlaşılan oluşa, bilimsel ölçütlere, usul ve kanuna uygun olarak saptandığının anlaşılması karşısında, HMK'nin 279'uncu maddesine uygun düzenlenen ve dosya kapsamına uygun somut olgu ve ölçütlere dayanan, yeterli gerekçeyi de taşıyan bilirkişiler kurulu raporunun hükme esas alınmasında hukuka aykırılık bulunmadığı kabul edilmiştir.

Somut olayda, tartışılması gereken hukuki sorun; trafik kazasına ölen desteğin tam kusuruyla neden olması, davalı sürücünün ise kusursuz olması durumunda, davalılar sürücü ve işleten ile Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortacısı davalı sigorta şirketinin, destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminattan sorumlu olup olmadıklarına ilişkindir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 91'inci maddesinin 1'inci fıkrası uyarınca, işletenlerin, bu Kanun'un 85'inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.

Aynı Kanunun 85'inci maddesinin 1'inci fıkrasında, bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı belirtilmiş; anılan Kanununun 85'inci maddesinin son fıkrasında ise, "işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur" hükmüne yer verilmiş,

dava konusu rizikonun gerçekleştiği ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesinin akdedildiği tarihte yürürlükte bulunan Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1'inci maddesinde sigortanın kapsamı, "Sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder" biçiminde ifade edilmiştir.KTK'nin 86'ncı maddesinin 1'inci fıkrasına göre,

işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur. Görülmektedir ki ZMSS, araç işleteninin üçüncü kişilere verdiği zararlardan doğan sorumluluğunu sigorta güvencesi kapsamına almaktadır.

Eş söyleyişle, işleten ZMSS ile üçüncü kişilere verdiği zararlardan dolayı "kendi sorumluluğunu" sigorta ettirmektedir. Bu hüküm uyarınca, işletenin sorumlu tutulduğu hallerde, zorunlu trafik sigortacısının da sorumluluğu ortaya çıkmakta; işletenin sorumlu tutulamadığı hallerde, sigortacısının da sorumluluğu söz konusu olmamaktadır.

Şu hale göre, sigortacının sorumluluğundan bahsedebilmek için, zorunlu trafik sigortası yapılan aracın üçüncü kişilerin zararına neden olacak bir kazaya karışması ve bu kazada sigortalı araç işleteninin sorumluluğunun bulunması gerekir.

Dolayısıyla, araç işletenin ve sürücüsünün kusursuz olduğu hallerde, sigortacısının da tazminat sorumluluğu ve ödeme yükümlülüğünden söz edilemeyecektir.Öte yandan, 2918 sayılı KTK'nin 92'nci maddesinde sigorta teminatı dışında kalan durumlar düzenlenmiş; maddenin (a) bendinde; işletenin, KTK uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği taleplerin, teminat dışı olduğu belirtilmiştir.

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Trafik Sigortası) Genel Şartlarının "Teminat Dışında Kalan Haller" başlıklı A.3'üncü maddesinin (f) bendi de, bu yasal düzenlemenin tekrarı niteliğindedir.Yukarıda da açıklandığı üzere. KTK'nin 85/1'inci maddesine göre motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölmesi, yaralanması veya bir şeyin zarara uğraması halinde, işleten bu zararlardan sorumludur.

Eğer işleten bu yasa maddesi uyarınca sorumlu tutulamayacaksa meydana gelen zarar trafik sigortası kapsamına girmeyeceğinden bu zararın tazmini zorunlu trafik sigortacısından istenemeyecektir. O halde, trafik kazasında zarar görenler, KTK'den doğan sorumlulukları nedeniyle zarar veren araç işletenine karşı başvurma hakkına sahip değillerse, zarar veren aracın trafik sigortacısına başvurma hakkına da sahip olamazlar.

Somut uyuşmazlık, yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler ve ilkeler ışığında değerlendirildiğinde, davalı sürücü ... trafik kazasının meydana gelmesinde kusursuz olduğunun anlaşılması karşısında, KTK'nin 85'inci maddesinin son fıkrası ile 86'ncı maddesinin 1'inci fıkrası uyarınca davalı işleten ... Limited Şirketinin destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminattan, ZMSS poliçesini düzenleyen ... AŞ'nin ise destekten yoksun kalma tazminatından sorumluluğu bulunmamaktadır.

Bu itibarla davalı ... AŞ'ye açılan destekten yoksun kalma tazminatı davasının reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi isabetsizdir.

5/3/2024