İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi E.2022/445 K.2025/653

Yukarıda yazılı İlk derece mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...'in idaresinde bulunan ... plakalı araç ile müteveffa ... kullanmakta olduğu motosiklete çarpması neticesinde trafik kazası meydana geldiğini, ...'ün kaza sebebiyle hayatını kaybettiğini, baba ... ile anne ... tarafından Sigorta Tahkim Kuruluna başvurularak destekten yoksun kalma tazminatı talep edildiğini, STK'nin 2017/13191E-2017/21695K sayılı kararı ile anne ... için 32.618,42 TL ve baba ... için 31.161,31 TL ödendiğini, ancak maktul ...'ün asgari ücret aldığı kabul edilerek hesaplama yapıldığını bu nedenle STK'da tazminatın eksik hesaplanmış olduğunu,

maktulun kardeşleri ... ile ...'ün de abilerinin desteğinden yoksun kaldığını, ...'ün desteğinden yoksun kalan davacılardan ... ve ... eksik kalan kısım, davacılardan ... ve ... için destekten yoksun kalma tazminatının sigorta şirketinin alınarak ilk başvuru tarihinden işleyecek faizi ile birlikte ödenmesini dava ve talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini savunmuştur.İlk derece mahkemesince, davanın reddine karar verilmiştir.Bu karara karşı davacılar vekili, müvekkili ... ve ...'e yapılan destekten yoksun kalma tazminatı ödemesinin asgari ücret üzerinden hesaplanarak ödendiğini,

yapılan inceleme sonucunda ise mütevaffa'nın aldığı ücretin asgari ücretten fazla olduğunu, 1416 TL banka yolu ile, 680 TL elden alarak maaş ödemesini aldığı ve aylara göre kazancının değiştiğinin tespit edildiğini, bu durumda müvekkillerine ödenen destekten yoksun kalma tazminatının eksik ödendiğini, müvekkil ... ve ... geçimleri için aile desteğine muhtaç olduklarını, mütevaffanın bekar olup, ölümünden önce evin geçimini sağlayan tek kişi olduğunu, bu sebeple ... ve ...'ün mütevaffanın ölümünden sonra desteğe muhtaç kaldıklarını,

gerekli inceleme ve değerlendirmeler yapılmadan yalnızca daha önce verilmiş Sigorta Tahkim Komisyon Kararı gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi kapsamında istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda: Dava, trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.Davanın açılmasının usul hukuku bakımından ortaya çıkardığı sonuçlardan biri de davanın görülmekte olmasıdır.

Aynı konuda, aynı taraflar arasında, aynı dava sebebine dayanarak daha önce bir dava açılmış ve bu dava görülmekte (derdest) ise aynı konunun (uyuşmazlığın) yeni bir dava konusu yapılma olanağı bulunmamaktadır.

Çünkü aynı konuda iki dava açılmasında davacının hukuken korunmaya değer bir çıkarı bulunmamaktadır.Dava şartlarını düzenleyen HMK'nin 114'üncü maddesinin 1'inci fıkrasının (ı) bendinde "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması" biçiminde ifade edilen derdestlik dava şartlarındandır. Buna göre önceden açılmış bir dava devam etmekte iken aynı konuda yeniden dava açılamaz. Buna rağmen açılırsa yeni dava usulden reddedilir.

Derdestlikten söz edilebilmesi için, daha önce açılmış olan davanın tarafları ile konusunun ve dava sebebinin aynı olması gerekmektedir.Öte yandan dava konusu uyuşmazlığın, daha önce kesin bir hüküm ile çözümlenmemiş olması da dava şartlarındandır. Aynı konuda, aynı taraflar arasında, aynı dava sebebine dayanarak daha önce dava açılmış ve verilen hüküm kesinleşmiş ise, artık o dava konusu hakkında kesin hüküm vardır.

Aynı dava (uyuşmazlık) yeni bir dava konusu yapılamaz; yapılırsa, mahkemenin kesin hüküm varlığını kendiliğinden gözeterek davayı esasa girmeden (usulden) reddetmesi gerekir.

HMK'nin 303'üncü maddesinin 1'inci fıkrası uyarınca bir davaya şekli anlamda kesinleşmiş olan hükmün, diğer bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturabilmesi için; her iki davanın taraflarını, her iki davanın dava sebeplerini ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması zorunludur.

Bu nedenle maddi anlamda kesin hükmün varlığının belirlenmesi bakımından eski (ilk) dava ile yeni (ikinci) davanın, konularının aynı olup olmadığını anlamak için hâkimin, eski (ilk) davada verilen kararın hüküm fıkrası ile yeni (ikinci) davanın talep sonucunun karşılaştırılması gerekir. İkisi aynı ise dava konularının aynı olduğu sonucuna ulaşılacaktır.

Hemen belirtmek gerekir ki, HMK'nin 114'üncü maddesinin 1'inci fıkrasının "i" bendinde belirtilen dava şartlarından olan aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması koşulunun oluşup oluşmadığının belirlenmesi için eski (ilk) davanın biçimsel anlamda da kesinleşmiş olması da gerekmektedir.Diğer yandan HMK'nin 115'inci maddesinin 1'inci fıkrası uyarınca, mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır.

Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Aynı maddenin 2'nci fıkrasına göre de mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir.Dosyada içeriğinden; destek ...’ün bekar olduğu; baba ... ile anne ... tarafından Sigorta Tahkim Kuruluna başvurularak destekten yoksun kalma tazminatı talep edildiği.

STK’nın 2017/13191 (E)-2017/21695 (K) sayılı kararında taleplerinin kabulüne karar verildiği bu kararın takibe konulması sonucunda anne ... için 32.618,42 TL ve baba ... için 31.161,31 TL ödendiği görülmüştür. Ancak STK’nın 2017/13191 (E)-2017/21695 (K) sayılı karının taraflara usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği anlaşılamamıştır.Somut uyuşmazlık yukarıda yapılan açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde.

Sigorta Tahkim Komisyonu Uyuşmazlık Hakem Heyetinin 2017/13191 (E)-2017/21695 (K) sayılı dosyasının tüm içeriği getirtilerek; taraflarının, dava sebebinin ve konusunun aynı olup olmadığının ve kesinleşip kesinleşmediğinin incelenmesi ve buna göre HMK'nin 114'üncü maddesinin 1. fıkrasının "ı" bendinde öngörülen aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmamasına ve anılan maddenin "i" bendinde belirtilen aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olmasına ilişkin dava şartlarının oluşup oluşmadığı belirlenerek, ortaya çıkacak sonuca göre karar verilmesinde zorunluluk bulunmaktadır.

Kararın kaldırılma gerekçesine göre davacılar vekilinin dilekçesinde ileri sürdüğü diğer istinaf nedenleri bu aşamada inceleme dışı bırakılmıştır.