İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi E.2025/213 K.2025/589

Yukarıda yazılı İlk derece mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ...

Sigorta AŞ'ye Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçesiyle sigortalı ... plakalı aracın karıştığı tek taraflı kazada yolcu olarak bulunan davacı ...'ın %100 oranında malul kalacak biçimde yaralandığını belirterek, sürekli sakatlık teminatı kapsamında, sürekli sakatlık nedeniyle 500 TL, geçici sakatlık nedeniyle 500 TL; sağlık giderleri teminatı kapsamında geçici bakıcı gideri nedeniyle 500 TL, ömür boyu bakıcı gideri nedeniyle 500 TL olmak üzere toplam 2.000 TL maddi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş.

26/8/2024 günü sunduğu dava değeri belirleme dilekçesiyle talep ettiği sürekli sakatlık tazminatının 87.079,29 TL, sürekli bakıcı gideri tazminatını 96.540,44 TL, talep edilen toplam tazminatın ise 183.619,73 TL olduğunu bildirmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde, ibraname ile müvekkili şirket ve sigortalısından feragat eden davacı tarafından açılan davanın reddini savunmuştur.

İlk derece mahkemesince, 87.079,29 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 96.540,44 TL sürekli bakıcı gideri tazminatı olmak üzere toplam 183.619,73 TL maddi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine; geçici iş göremezlik ve geçici bakıcı gideri tazminatı taleplerinin reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvuran davalı ... Sigorta AŞ vekili dilekçelerinde özetle.

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları (KMAZMSSGŞ) gereğince sürekli iş göremezlik zararı ile sürekli bakıcı gideri taleplerinin sürekli sakatlık teminatından ve tek teminattan karşılanacağından müvekkili şirketin sorumluluğunun tek poliçe teminatı ile sınırlı olduğunu; sürekli bakıcı giderinin sürekli sakatlık teminatı kapsamında kaldığı gözetilerek, hem sürekli sakatlık hem de sürekli bakıcı giderleri bakımından hesaplanacak tazminattan müvekkili şirketin yalnızca kaza tarihindeki sürekli sakatlık teminatı ile sınırlı sorumlu olacağının göz önünde bulundurulması gerektiğini.

KMAZMSSGŞ'nin 4/12/2021 günü yürürlüğe giren 4'üncü maddesinde "Sürekli Sakatlık Teminatı" ibaresinin "Sakatlanma Teminatı" olarak değiştirilerek, geçici iş göremezlik süresi ve sakatlık oranının belirlenmesinden sonra ortaya çıkan ve tıbben gerekli olan sürekli bakıcı giderinin sürekli sakatlık teminatı kapsamına dahil edildiğini; bakıcı giderinin net asgari ücret üzerinden ve ...'de belirtilen indirim oranıyla hesaplanması gerektiğini; bakıcı giderinin bürüt asgari ücret üzerinden hesaplanmasının mevzuata aykırı olduğunu;

davacının kaza nedeniyle elde ettiği gelir ve tazminatların mahsubunu gerektiğini, Anayasa Mahkemesinin 17/7/2020 gün ve 2019/40 (E) - 2020/40 (K), 29/12/2022 gün ve 2021/82 (E) - 2022/177 (K) sayılı kararlarıyla iptal edilen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda yer alan bir takım hükümlerin bu uyuşmazlık bakımından dikkate alınmaması gerektiğini belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355'inci maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf nedenleri ve kamu düzenine ilişkin konularla sınırlı biçimde yapılan incelemede: Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir. Türk Hukukunda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlandırmaya tabi tutulmamıştır.

Ancak bazı ayrıklı durumlarda dava açan veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu ayrıklı koşullardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanun'un (MÖHUK) 48'inci maddesinin, 1'inci fıkrasına göre.

Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır. MÖHUK’ta teminat gösterme yükümlülüğü konusunda "yabancılık" ölçütü esas alınmıştır. Buna karşın davalının veya kendisine karşı takibe girişilen karşı tarafın vatandaşlığı, bu madde kapsamında da bir öneme sahip değildir.

Bu maddeye göre hakim tarafından verilen kesin süre içinde teminat gösterilmezse, dava; dava şartı eksikliğinden HMK'nin 114'üncü maddesinin 1'inci fıkrasının "ğ" bendi uyarınca reddedilir. MÖHUK'un 48'inci maddesinin 2'nci fıkrasında ise. "Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar" hükmü yer almaktadır.

Bu madde uyarınca dava açanın karşılıklılık esasına göre, teminattan muaf olup olmadığını mahkemenin kendiliğinden incelemesi gerekmektedir. Buna göre Türk hâkimi, yabancı davacının, davaya katılanın veya icra takibinde bulunanın vatandaşı olduğu ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) var ise, bu kişiyi teminattan muaf tutacaktır.

Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği gibi, kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir.

Az yukarıda belirtilen anlaşmalardan biri olan 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesinin 17'nci maddesinde, âkit devletlerden birinde ikamet eden ve diğer bir devletin mahkemeleri huzurunda davacı veya müdahil olarak bulunan âkit bir devletin vatandaşlarından yabancı olmaları sebebi ile herhangi bir teminat istenemeyeceği düzenlenmiştir. [Aynı yönde Yargıtay 4'üncü Hukuk Dairesinin 20/9/2022 gün ve 2021/13714 (E) - 2022/10635 (K) sayılı kararı] Eldeki davada ise,

vekâletname içeriğine göre dayanak Bursa Valiliği İl Göç İdaresinden verilen yabancı kimlik belgesinde yer alan bilgilere göre Suriye Arap Cumhuriyeti uyruklu olduğu anlaşılan davacı...n'ın teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı konusunda hükme esas oluşturacak biçimde araştırma yapılmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, öncelikle Suriye Arap Cumhuriyeti uyruğundaki davacının teminattan muaf olup olmadığının Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'nden sorulması; alınacak yazı yanıtına göre, davacının teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa, teminatın yatırılması için davacıya kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması durumunda istemin usulden reddine; yatırılması durumunda ise dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, doğrudan esas hakkında nihai karar verilmesinde isabet görülmemiştir.

Kararın kaldırılma nedenine göre davalı ... Sigorta AŞ vekilinin dilekçesinde ileri sürüdüğü diğer istinaf nedenleri inceleme dışı bırakılmıştır.