İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2020/685 K.2022/96

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün Davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. 29.12.2015 tarihli ... nolu Nakliyat Erntea Sigorta Poliçesi ile ... Taah. Ltd.

Şti.' nin yüklemeye konu olan Buhar kazanı ve ekipmanlarının Türkiye'den Mısır'a nakliyesi ile ilgili olarak sigortalanmış olduğunu, İskenderiye Limanı'na nakliyesi gerçekleşen buhar kazanının "Dış paslanmaz İzolasyonu ve izole alt yapısının kullanılamaz halde deformasyona uğramış olduğunun" tespit edildiğini, yapılan tespit ve ilgili araştırmalarda hasarın Ana Nakliyeci davalının sorumluluğunda yapılan yükleme, boşaltma ve aktarma ameliyeleri sırasında oluşmuş olabileceğinin tespit edilmiş olduğunu,

yapılan inceleme sonucu tutulan Teknik Raporda "... seri nolu 5B175 skoç buhar kazanın 09.02.2016 Mısır İskenderiye Limanı Teslimatı sırasında cihazın dış paslanmaz izolasyonu ve izole alt yapışırım kullanılamaz halde deformasyona uğradığının görülmüş olduğunu, bu durumda izolenin sökülerek İzole alt yapısının ve hasarın yem taş yükü ve paslanmaz sac ile izole edilmesinin gerekmekte olduğu şeklinde tespitte bulunulmuş olduğunu, sigortalı tarafından 29.02.2016 tarihinde Bakırköy ...

Noterliği ... yevmiye nolu ihtarname ve ekinde yükleme ve boşaltma ilişkin fotoğraf örneklerinin gönderilmiş olduğunu ancak davalı tarafından ihtarnameye cevap verilmediğini, söz konusu hasar nedeniyle 27.748,55-TL hasar oluştuğu tespit edilmiş ve söz konusu hasar bedelinin 18.03.2016 tarihinde sigortalı hesabına gönderilmiş olduğunu, hasar bedelinin ödenmesi konusunda davalıya 30.03.2016 tarihinde ihtar gönderildiğini,

04.04.2016 tarihinde tebliğ edilmesine karşın davalı tarafından hasar bedelinin ödenmediğini belirterek hasar bedeli olan 27.748,55-TL' nin ödeme tarihi olan 18.03.2016 tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacının hukuka aykırı taleplerini kabul etmelerinin mümkün olmadığını, hasarın müvekkilinin taşıması sırasında mı yoksa ara taşımada mı meydana geldiğinin, dosya kapsamında herhangi bir bilgi ve belge ile sabit olmadığını, bu husus net olarak ispatlanmadan müvekkili firma aleyhine dava açılarak hasardan sorumluluk atfedilmiş olması nedeniyle hasarın meydana gelme anı ortaya çıkarılmadan, hasardan sorumlu tutulmalarının hukuka aykırı olduğunu, davacının iddia ettiği hasarın kesinlikle müvekkilinin taşıması sırasında olmadığını,

zira dosya kapsamında hasarın müvekkil taşıması esnasında olduğunu kanıtlayan herhangi bir somut delilin bulunmadığını, davacının davasına dayanak tek taraflı olarak hazırlanan teknik rapor incelendiğinde 09.02.2016 tarihinde Mısır İskenderiye Limanı teslimatı sırasında cihazın izole alt yapısının kullanılamaz halde deformasyona uğradığının görüldüğünün belirtildiğini, oysa tek taraflı raporun hasarın oluş anı ve nedeni hakkında herhangi bir açıklama içermediğini, dosya kapsamına bakıldığında ve dava dilekçesinin ekinde de sigorta şirketinin hasarın tespiti yönünden ekspertiz incelemesi yaptırmamış olduğunu,

tek taraflı olarak imzalı rapora dayanarak rücu davası açıldığını, sigorta şirketlerinin sigortalı tarafından kendilerine yapılan hasar ihbarının akabinde bağımsız kuruluşlara ekspertiz incelemesi yaptırarak hasarın oluş sebebi ve nedeni hakkında bilirkişi mütaalası içeren rapor aldığını, oysa dosya kapsamına bakıldığında sigorta şirketinin ekspertiz raporu aldırmadan tek taraflı rapora dayalı işbu davayı açtığının görüldüğünü, kabul anlamına gelmemekle birlikte eğer davada bir hasar varsa bile TTK ve ilgili taşıma kaydı gereği emtianın ambalajlanması ve yüklenmesindeki sorumluluğun müvekkili firmaya ait olmadığını,

davaya konu ihtilafta hasarın, deniz taşıması esnasında meydana gelmediği, zira bu taşımada emtianın yükleyici tarafından konteynıra yüklenmek, istiflenmek ve mühürlenmek suretiyle gemiye teslim edilmiş olduğunu, konşimentodaki ... kaydı gereği yükleyicinin talimatı ve konşimentoda yer alan rızası ile güvertede taşındığını, taşınan emtianın tüm hasar ve zarar riski, yükleyici üzerinde olduğunun yükleyici tarafından da kabut edilmiş olduğunu, ayrıca konteyner varma limanına hasarsız olarak tahliye edildiğinden,

taşıyıcının sorumluluğunun burada sona ermiş olduğunu, dosya kapsamındaki belgelerden de görüleceği üzere, yükleme Ambarlı Limanı çalışanları tarafından, boşaltmanın ise alıcı firma ... çalışanları tarafından yapıldığını, ambalajlamanın ise müvekkili şirketin talebi ile ... Loj. San. A.Ş. tarafından yapılmış olduğunu , ihtilafa konu emtianın deniz taşımasının alt nakliyeci ... Nak.

A.Ş. aracılığı ile gerçekleştirilmiş olduğunu, müvekkili şirketin hasardan sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğunu belirtilerek müvekkili aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Mahkememizce yapılan yargılama ve özü itibariyle birbirini destekleyen 14.01.2019 tarihli ve 08/06/2018 tarihli bilirkişi raporları birlikte incelenip değerlendirildiğinde, davanın halefiyete müsteniden açıldığı, davacının sigorta sözleşmesi ve poliçesi kapsamında yaptığı 18.03.2016 tarihli 27.748,55 TL ödemesi ve 15.03.2016 tarihli temlik beyanını içeren ibraname gözetilerek,

davacının ödemesi ile sınırlı olmak üzere rücuen tazmin talebinde bulunabileceği, ... şirketi tarafından 06.01.2016 tarihinde düzenlenen ... no.lu Devredilemez Birleşik Nakliye Konşimentosuna göre; taşıma konusu emtianın, toplam 16.000,00 Kg. ağırlığında 1 paket Ambalajlı Buhar Kazanı olduğu, yükletenin ...

Ltd. firması, Alıcı/ihbar olunanın Mısır'da yerleşik ... firması olduğu, dava konusu emtianın ... no.lu 1 adet 20' FR ( FlatRack) konteyner içerisine yüklendikten sonra 06.01.2016 tarihinde İstanbul Limanı' nda ... isimli gemiye yüklenerek varış yeri olan Mısır İskenderiye Limanı' na deniz yoluyla sevk edilmiş olduğu, konşimentonun taşıyan adına acentası sıfatıyla davalı .... tarafından imzalandığı, ... şirketi tarafından 06.01.2016 tarihinde düzenlenen ... no.lu konşimentoya göre; taşıma konusu emtianın, toplam 16.000,00 Kg. ağırlığında 1 paket Ambalajlı Buhar Kazanı olduğu, Yükletenin .... firması,

Alıcı/İhbar olunanın Mısır'da yerleşik ... firması, taşıyanın Malta'da mukim ... Ltd. şirketi olduğu, dava konusu emtianın ... no.lu 1 adet 20' FR (FlatRack) konteyner içerisine yüklendikten sonra 06.01.2016 tarihinde İstanbul Limanı' nda ... isimli gemiye yüklenerek varış yeri olan Mısır İskenderiye Limanı' na deniz yoluyla sevk edilmiş olduğu, konşimentonun taşıyan adına acentası ... firması tarafından imzalandığı görülmüştür.

12.07.2017 tarihli bilirkişi raporunda "yükün tahliye sırasında sapanlama yönteminin yanlış seçilmesi ile kazan gövdesinin altından iki tarafından sapan halatlarının geçirilerek tahliyenin yapılması sonucunda dava konusu hasarın oluştuğu, konteyner açılarak buhar kazanının vinç ile konteynerden alınarak TIR aracına yüklenmesi sırasında hasar gördüğü " şeklinde kanaate varıldığı bildirilmiş ise de; fotoğraflardan görüleceği üzere, dosyaya sunulan buhar kazanının hala konteyner içinde bağlı vaziyette iken tıra konteynerle beraber yüklenmiş olduğu,

yükün halen konteyner içerisinde ve bağlı vaziyette olması nedeniyle yükün gemiden tır üzerine konteynerle birlikte tahliye edilmiş olduğunun anlaşıldığı, taşınan emtianın çelik silindirik buhar kazanı olduğu ve dava konusu taşımada buhar kazanının dışındaki taşyünü ile etrafını saran ince metal plakanın hasar gördüğü, davacının sigortalısı ... Ltd.

Şti.'nin düzenlediği 09.02.2016 tarihli Teknik Raporda, kazanın Mısır İskenderiye Limanı' nda kendilerine teslim edileceği sırada hasarlı olduğunun tespit edildiği ifade olunmuş ise de; limanda teslim alınırken kazanın hasarlı olduğu tespit edilmişse, alışılmış olanın tutanağın liman yetkilileri ile birlikte düzenlenmesi ve tutanağın altına liman yetkililerinin de imzalarının alınması olduğu,

mahkememizce itibar edilen teknik bilirkişi raporlarında göre, koruma amaçlı brandanın gemi ile seyir sırasında uçmasını önlemek için ayarlanabilir kayışların özensiz ve dikkatsiz olarak aşırı gerdirilmesi neticesinde dava konusu hasarların meydana gelmiş olduğu sonucuna varılmıştır.

Neticeten mahkememizce ulaşılan kanaate göre, meydana gelen zararın davalının taşıması sürecinde meydana geldiği, davalının sadece deniz taşıma sürecini değil yükleme-istifleme-sabitleme süreçlerini de üstlendiği, açıkça hasarın davalının sorumluluğu sürecinde meydana geldiğinin dosya kapsamı delillerle sabit olduğu, derhal veya 3 gün içinde bildirim şartının somut olayda aranmayacağı; zira TTK m. 1185 ile öngörülen bu sürelerin, zararın meydana geldiği aşama bakımından karine işlevi olduğu, burada zararın kaynağının açıkça davalıya izafe edilebildiği göz önüne alınarak davacının davasının kabulüne, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Davacı tarafın hasarın oluş anı ve nedeni hakkındaki beyanlarını yok sayma çabasının aslen davanın konusunu ve içeriğini oluşturan nedenlerin ispatını engelleme mahkemeyi ve olayı aydınlatma dolayısıyla gerçeği ortaya çıkararak adaleti yerine getirme sorumluluğunu bertaraf etme amaçlı olduğunu, davacının davasına dayanak tek taraflı olarak hazırlanan teknik rapor incelendiğinde,

09.02.2016 Mısır İskenderiye Limanı teslimatı sırasında cihazın izole altyapısının kullanılamaz halde olduğu deformasyona uğradığı görülmüştür denmiş ise de teknik olduğu iddiasındaki tek taraflı raporun hasarın oluş anı ve nedeni hakkında herhangi bir açıklama içermediğini, dosya kapsamında hasarın müvekkilinin taşıması esnasında olduğunu kanıtlayan herhangi bir belge bulunmadığını, bilirkişilerin işbu zarardan davalı müvekkilini sorumlu tuttuklarını, oysaki yapılan hasar tespitinde ortaya çıkan sonucun, hasarın, müvekkilinin sorumluluğunun dışında olan bir aşamada meydana geldiği hususu olduğunu, davacı taraf her ne kadar,

kendince ekpertiz raporunun bulunduğu iddiası ile reddetmeye çalışsa da davaya dayanak etmiş olduğu ekspertiz raporu tebliğ edilmediği gibi dosya kapsamında da bulunmadığını, hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelme ihtimalinin yüksek olduğunu, eğer davada bir hasar varsa bile TTK ve ilgili taşıma kaydı gereği emtianın ambalajlanması ve yüklenmesindeki sorumluluğun müvekkili firmaya ait olmadığını, her ne kadar raporda "sabitleme ve bağlama" denilse de bu eylemlerin kanun lafzına göre ambalajlama, istifleme ve yükleme edimlerinin içerisinde yer almadığını, zira bu taşımada emtianın yükleyici tarafından konteynıra yüklenmiş,

istiflenmiş mühürlenmiş olarak gemiye teslim edildiğini, konişmentodaki "shipped on deck shippers sole risk" kaydı gereği yükleyicinin talimatı ve konişmentoda yer alan rızası ile güvertede taşınan emtianın tüm hasar ve zarar riskinin, yükleyici üzerinde olduğunun yükleyici tarafından da kabul edildiğini, ayrıca konteyner hasarsız olarak varma limanına tahliye edilmiş olup, taşıyıcının sorumluluğunun burada sona erdiğini, 14 Nisan 2016 tarihli maillerde görüleceği üzere rücu talebinin red edildiğini, yüklemenin Ambarlı Limanı çalışanları, tarafından, boşaltmanın ise alıcı firma ... çalışanları tarafından, ambalajlamanın ise,

müvekkili şirketin talebi ile ... Loj. San.A.Ş tarafından yapıldığını, TTK 1185 bildirim külfetine riayet edilmemesinin sonucu olarak davacının taşıyandan tazminat talep etme hakkını kaybettiğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, deniz taşıması sırasında oluşan hasar bedelini sigortalısına ödeyen sigorta şirketinin, ödediği bu bedeli taşıyan taraftan rücuen tahsili istemli alacak davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, hasarın deniz taşıması sırasında meydana gelip gelmediği, hasar ihbarının yapılıp yapılmadığı, davalının hasardan sorumlu olup olmadığı noktasındadır.

Dava konusu taşımaya ilişkin ... numaralı devredilemez/ciro edilemez Kombine Taşıma Konşimentosu, 06.01.2016 tarihinde, davacının sigortalısı ... Taah. Ltd.

Şti.'nin ... firmasına ihraç ettiği 16.000,00 Kg. ağırlığında 1 paket Ambalajlı Buhar Kazanının ... no.lu 1 adet 20' FR ( FlatRack) konteyner içerisinde ... isimli gemiyle İstanbul/Türkiye limanından İskenderiye/Mısır limanına taşınmasına ilişkin olarak, taşıyıcı sıfatıyla ... acentesi olarak .... tarafından düzenlenmiş ve bu konşimentoda ... firması yükün teslimi için başvurulacak kişi olarak gösterilmiştir. Konşimentoda teslim şeklinin CIF teslim olduğu belirtilmiştir.

Aynı taşımaya ilişkin ... numaralı Taşıma Konşimentosu, 06.01.2016 tarihinde .... Tarafından ...'ye gönderilen 16.000,00 Kg. ağırlığında 1 paket Ambalajlı Buhar Kazanının ... no.lu 1 adet 20' FR ( FlatRack) konteyner içerisinde ... isimli gemiyle İstanbul/Türkiye limanından İskenderiye/Mısır limanına taşınmasına ilişkin olarak, taşıyıcı sıfatıyla ...

Ltd. acentesi olarak ... tarafından düzenlenmiş ve bu konşimentoda ... firması yükün teslimi için ihbar olunacak kişi olarak gösterilmiştir. Taşımaya konu ihracata ilişkin satıcı tarafından, alıcıya 29.12.2015 tarihli ... ve ... nolu faturalar 11.900,00 USD ve 64.400,00 USD bedelli faturalar kesilmiş, 02.12.206 tarihli proforma faturada ise 76.300,00 USD bedelli olarak düzenlenmiş ve ... teslim kaydı işlenmiştir. 09.02.2016 tarihli ve ... Taah. Ltd. Şti.

Antetli teknik raporda, ... seri nolu SB 175 skoç buhar kazanının 09.02.2016 tarihinde Mısır İskenderiye limanında teslimatı sırasında cihazın dış paslanmaz izolasyonu ve izole altyapısının kullanılamaz halde deformasyona uğradığının görüldüğü belirtilmiştir. ... Taah. Ltd. Şti. tarafından davalı muhatap şirkete çekilen Bakırköy ...

Noterliğinin 29/02/2016 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 08/01/2016 tarihli ... ve ... nolu iki adet navlun faturası bulunan ürünün hasarlı olarak nakliyesinin gerçekleştirildiği belirtilerek hasar bedeli 9.500,00 USD'nin ödenmesi ihtar edilmiştir. Davacı ... şirketi tarafından davaya konu deniz taşıması 29.12.2015 tarihinde "nakliyat emtea sigorta poliçesi" ile ziya ve hasarlara karşı sigortalanmış bulunmaktadır.

Bu sigorta poliçesinin sigortalısı satıcı/gönderen şirkettir. Davacının sigortalısı tarafından hasarın bildirilmesinin ardından davacı ... Şirketi tarafından yaptırılan 07.03.2016 tarihli ekspertiz raporunda, hasarın davalının sorumluluğunda yapılan yükleme, boşaltma ve aktarma ameliyeleri sırasında oluşmuş olabileceği kanaatine ulaşıldığının tespit edildiği belirtilmiştir.

Davacı ... şirketi tarafından 18/03/2016 tarihli banka dekontu ile 27.748,55 TL sigortalı hesabına ödenmiş ve buna ilişkin 15/03/2016 tarihli ibraname ile her türlü talep ve dava hakkı davacı ... şirketine temlik ve devredilmiştir. Davacı ... şirketince davalıya gönderilen 30/03/2016 tarihli yazı ile ödenen hasar bedelinin işlemiş faizi ile birlikte kendilerine ödenmesi talep edilmiştir.

Davacı taraf, hasardan davalının sorumlu olduğundan bahisle sigortalısına ödediği hasar bedelinin rücuen tahsili istemiyle eldeki davayı açmıştır.Taşımaya konu malların teslim şekli konşimentoda CIF olarak belirtilmiştir.

CIF teslim şeklinde, mallar nakliye aracına uygun şekilde yükletildikten ve taşımada oluşabilecek hasarlar için emtia alıcı adına sigorta ettirilip ücreti ödendikten sonra aynı satış konusu mallar üzerinde satıcının artık bir menfaati kalmayacağından ilke olarak taşıma sırasında oluşacak hasarlardan dolayı satıcının talep hakkı bulunmamaktadır.

Ancak, malların CIF satış yöntemi ile teslimi benimsenmiş olmakla birlikte, ödeme noktasında taraflar genel kuraldan ayrılarak ödemenin mal mukabilinde yapılmasını kararlaştırılabilir. Bilindiği üzere mal mukabili satımda, satılan malın teslim yerine ulaşması ve malın alıcısına teslim edilmesinden sonra satım bedeli ödenmektedir.

Bu tür bir satışta, satıcının eşya üzerindeki menfaati teslime kadar devam edeceğinden taşıma sırasında hasar meydana gelmesi halinde de sorumlulara müracaat hakkı bulunmaktadır. Görüldüğü üzere mal mukabili ödemelerde mal teslimi ile ürün bedeli ödeneceğinden taşıma sırasındaki risk ihracatçı üzerindedir. Bu halde davacının husumet ehliyetinin tespiti için satıcının ürün bedelini alıcıdan tahsil edip etmediği önem kazanmaktadır.

30/12/2015 tarihli gümrük beyannamesinin "finans ve bankacılık verileri" kısmında ... Bankası ve Peşin ibareleri yer almaktadır.

Mahkemece bu husus üzerinde durulmadığı gibi, davacının sigortalısı tarafından ihracata konu ürün bedelinin tahsil edilip edilmediği araştırılmamıştır.Bu halde mahkemece, gümrük beyannamesinde bahsi geçen banka kayıtları ile davacının sigortalısının ticari defterleri bilirkişi vasıtasıyla incelenerek mal bedelinin satıcı tarafından tahsil edilip edilmediği tespit edilip buna göre davacının husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı belirlenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.

Hal böyleyken mahkemece hatalı değerlendirme ve eksik inceleme ile sonuca gidilmesi isabetli olmamıştır. HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.