İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2020/851 K.2022/296

Hakkında Tefrik Kararı Verilen İstanbul 17. ATM 2015/232 E. Sayılı Dosyasında DAVA: Alacak

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 17/03/2022

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı asıl davanın reddine, birleşen davanın tefrik edilerek ayrı bir esasa kaydının yapılmasına yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili, müvekkili sigorta şirketi tarafından deniz nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalısı ...

San.AŞ'nin alıcısı veya satıcısı olduğu yüklerin nakliye rizikolarına karşı sigortalandığını, sigortalının Hollanda'da bulunan ... firmasından FOB esaslı olarak 102.312,91 Euro bedelle satın aldığı cam emtiasının Belçika'nın Antwerp Limanından İstanbul'a denizyolu ile nakliyesinin davalı firma tarafından üstlenilerek buna ilişkin olarak davalının iki ayrı navlun faturası kestiğini, yükün Antwerp Limanında “...” isimli gemiye yüklendiğini, yüklendikten sonra fiili taşıyan konumundaki ... tarafından 24/02/2014 tarihli konişmento düzenlendiğini, ...'un Türkiye acentesi ...

AŞ tarafından geminin uğrak limanlarından olan Mısır Port Sait Limanında yapılan kontrolde konteynerlerden birinde hasar tespit edildiğinin ve bu hususun inceleneceğinin bildirildiğini, söz konusu konteynerin gemiden tahliye edilerek kalan 6 konteynerin Türkiye'ye getirildiğini, burada yapılan kontrolde yükün tamamının hasarlı olduğunun tespit edildiğini, Port Sait limanında tahliye edilen konteynerin de sonradan “...” isimli gemi ile Türkiye’ye getirildiğini, bu konteyner yükünün de tamamen hasarlı vaziyette teslim alındığını, hasarlı yükler kullanılamaz hale geldiğinden müvekkilin sigortalısı tarafından ilave nakliye,

ithalat ve imha masraflarına da katlanılmak zorunda kalındığını, bu kapsamda meydana gelen tüm hasar nedeniyle müvekkili sigorta şirketi tarafından 14/08/2014 tarihinde sigortalısına 115.720,84 Euro sigorta tazminatı ödendiğini, böylelikle sigorta şirketinin TTK 1472.maddesi gereğince sigortalısının dava ve talep haklarına halef olduğunu,

sigorta tazminatının rücu edilmesi için çekilen ihtarnamelerden sonuç alınamadığını ileri sürerek 115.720,84 Euro tazminatın ödeme tarihi olan 14/08/2014 tarihinden itibaren kamu bankalarınca bir yıl vadeli Euro mevduatı uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, müvekkilinin gemi acentelerinin nakliye işlerine sadece aracılık hizmeti verdiğini, dava konusu taşıma işlemini gerçekleştiren ana gemi acentesi ... A.Ş firması olduğunu, hasarın yükleme hatasından mı yoksa taşımadan mı ileri geldiği hususunda açıklık bulunmadığını, taşınan emtianın kırılma olasılığı yüksek olduğundan hasarın önlenmesi için yeterli ambalaj ve önlemlerin alınması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

BİRLEŞEN DAVA

Davacı vekili ... Ltd Şti vekili, İstanbul 17.ATM'nin 2015/92 esas sayılı dosyasında ... San. Tic.

A.Ş firmasının yurt dışından satın aldığı 102.312,91 Euro bedelli cam eşyanın ... ve ... firmaları tarafından taşınması sırasında hasarlanmasından dolayı sigorta şirketinin alıcı sigortalıya ödemiş olduğu hasar bedelinin müvekkiline rücu edilmesi için müvekkili aleyhine dava ikame edildiğini, söz konusu davanın müvekkili aleyhine sonuçlanması ihtimaline bağlı olarak TTK 1188. maddesi gereğince işbu davanın açılması gerektiğini, müvekkili şirketin taşıma işleminde sadece gemi acentelerinin nakliye işlerine aracılık hizmeti verdiğini, konişmento incelendiğinde müvekkili şirketin taşıma işleminde yer almadığı,

sadece taşımayı gerçekleştiren firmaya fatura düzenlediğinin görüleceğini, aracılık işleminden dolayı hizmet bedeli aldığını, taşıma işleminin hiçbir fiili aşamasında yer almadığını, bundan dolayı nakliye sırasında meydana gelen hasar nedeniyle müvekkilinin sorumluluğunun söz konusu olamayacağını, emtiayı taşıyan firmaların davalı firmalar olduğunu,

bu nedenle hasardan dolayı sorumluluğunda taşıma işini gerçekleştiren bu firmalara ait olduğunu ileri sürerek İstanbul 17. ATM'nin 2015/92 esas sayılı davadan önce işbu davanın kabulü ile TTK'nın 1188/3 maddesine binaen davalılara rücu edilerek müvekkiline yöneltilen 115.720,84 Euro tutarındaki tazminatın zararın meydana geldiği tarihten itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalılardan tahsil edilerek müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve hükme esas alınan ikinci bilirkişi kurulu raporuna göre, dosyaya sunulan 01/01/2012 tarihli nakliye sözleşmesi ile davalı ... tarafından dava dışı sigortalı ... adına düzenlenen 112405 nolu 16/04/2014 tarihli ve ... nolu 24/03/2014 tarihli navlun faturalarına göre, davalı ...

Kargonun dava konusu taşıma işini üstlendiği, taşımanın birleşen dosya davalısı ... bırakıldıktan sonra ... tarafından fiilen yerine getirildiği, bu nedenle davalı ...

Kargonun akdi taşıyan konumunda olduğu, TTK 1178.maddesine göre taşıyan eşyanın ziya ve hasarından yahut geç tesliminden doğan zararlardan, hasar eşyanın taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olması şartı ile sorumlu olup, taşımanın fiilen icrası kısmen veya tamamen bir fiili taşıyana bırakıldığı durumda da taşıyan fiili taşıyanın ve onun adamlarının fiil ve ihmallerinden dolayı meydana gelen zararlardan da sorumlu kalmaya devam ettiği, dolayısıyla asıl dosya davalısı ...

Kargonun yük hasarından dolayı sorumlu olup olmadığının TTK 1178 ve 1191/1 maddelerine göre değerlendirilmesi gerektiği, davacı sigorta şirketinin sigortalısının alıcısı olduğu cam eşya türü emtianın Belçika'nın Andwerp limanından deniz yolu ile İstanbul'a taşınmasından sonra Mardaş Limanında düzenlenen 22/03/2014 tarihli konteyner el değiştirme makbuzu ve hasar raporu başlıklı belgelerde yükün hasarlı olduğuna ilişkin kaydın yer aldığı,

hasar raporlarında kaptanının imzası bulunduğundan sözkonusu raporların TTK 1185/6 maddesi uyarınca hasar ihbarı olarak değerlendirilmesi gerektiği, bu durumda hasardan dolayı sorumluluk açısından ispat külfetinin taşıyana ait olduğu,

konişmentoda aksi yönde bir kayıt bulunmadığından konişmentonun TTK 1239/3 maddesi gereğince yükün taşıyan tarafından taşınmak üzere hasarsız ve iyi durumda teslim alındığına ilişkin karine teşkil ettiği, varma yerinde tutulan hasar raporları ile yükün hasarlı olduğu belgelendirilmiş olduğundan, yükteki hasarın deniz taşıması sırasında meydana geldiğinin kabulü gerektiği, konişmentolarda FCL/FCL (full container load) ve Shippers load stow, weight and count klozlarının yer aldığı,

sözkonusu kayıtlara göre konteyner içerisine yüklemenin ve istiflemenin yükleten tarafından yapılarak konteynerlerin mühürlü vaziyette taşıyıcıya teslim edildiğinin kabulü gerektiği, ikinci bilirkişi raporunda yer verilen taşıma konusu cam emtiasındaki hasarın ambalaj yetersizliğinden kaynaklandığı yönündeki tespit mahkemece de benimsenmiş olduğundan, TTK'nun 1182/1-g maddesi hükmüne göre ambalaj yetersizliğinden kaynaklanan sorumluluğun yükletene ait olduğu, yükleme ve istifin yükleten tarafından yapıldığı konteyner taşımalarında kaptanın nezaret yükümlülüğünün de bulunmadığı,

bu durumda ambalaj yetersizliğinden dolayı ortaya çıkan hasar nedeniyle TTK'nun 1182.maddesine göre taşıyanın sorumluluğuna gidilemeyeceği gerekçesiyle asıl davanın reddine, birleşen dava ise TTK 1188/3 maddesine göre rücu hakkının süresinde kullanılması için asıl dosya davalısı tarafından açıldığı, birleşen davanın sonucunun asıl dosyanın sonucuna bağlı olduğu anlaşıldığından, birleşen davanın bu dosyadan tefrik edilerek, ayrı bir esasa kayıt edilmesine karar verilmiştir.Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf sebeplerinde özetle; mahkemenin red gerekçesinin, taşıma sırasında meydana gelen hasarın ambalaj yetersizliği kaynaklı olduğuna dayandığını, oysa, hükme esas alınan bilirkişi raporuna karşı itirazlarının karşılanmadığını, hasar sebebi olarak “ambalaj ve istifleme yetersizliği” ibaresi sadece bir cümle içinde kullanılmış, hiçbir somut ve teknik açıklama getiril(e)meden, ambalaj ve istif bakımından neyin nasıl hatalı yapıldığı izah edil(e)meden, taşıyanın sorumsuzluğu sonucuna ulaşıldığını, dosyaya sunulu fotoğraflardan da görülebileceği gibi yapılan istif, konuya ilişkin teknik kural ve standartlara uygun olduğunu,

dosyada alınan raporlar arasında bu hususta ortaya çıkan çelişki giderilmeden karar verildiğini belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE

Dava; davacı sigorta şirketi tarafından sigortalıya ödenen bedelin davalıdan rücuen tahsili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yukarıda açıklanan gerekçe doğrultusunda davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK.'nın 355.maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleriyle ve kamu düzeniyle sınırlı olarak yapılmıştır.Somut olayda, sigortalı alıcı ...

San.AŞ’nin dava dışı satıcı ... firmasından FOB esaslı olarak cam emtiası satın aldığı, emtianın Belçika'nın Antwerp Limanından İstanbul'a denizyolu ile nakliyesinin davalı firma tarafından üstlenildiği, taşımanın ... tarafından fiilen yerine getirildiği, bu nedenle davalının akdi taşıyan sıfatını haiz olduğu, davacı sigorta şirketinin de geçerli sigorta poliçesi kapsamında yapmış olduğu ödeme ve karşılığı düzenlenen ibra ve temlikname uyarınca aktif husumet ehliyetinin bulunduğu, taşımaya konu 7 adet konteynerin 24.02.2014 tarihinde Antwerp'te ... isimli gemiye yüklendiği,

... limanında yükün Mozart limanına aktarılmasına müteakip ... nolu konteynerin Port Said limanında bırakıldığı ve 11.03.2014 tarihinde dava dışı sigortalıya hasar ihbarı yapıldığı, diğer 6 adet konteynerin ise 19.03.2014 tarihinde Mozart adlı gemiye yüklenerek 22.03.2104 tarihinde, ... nolu konteynerin ise 17.4.2014 tarihinde İstanbul'a getirildiği, 7 adet konteynerden dördünde camların tamamen kırık olduğu,

diğerlerinde %80, %70 ve %65 kırık olduğunun tespit edildiği ancak tamamı kırılmayanların güvenlik riski nedeni ile imha edildiği dosya kapsamından sabit olup, uyuşmazlık hasarın ambalaj ve istifleme yetersizliğinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı noktasında toplanmaktadır.

Dosyada alınan 20.10.2016 tarihli 1. Heyet raporunda, taşımada “open top” denilen üstü açık konteynerlere yüklenen tüm cam emtianın hasarlandığının anlaşıldığı, yükleme sırasında oluşan hasara dair kaptan protestosu veya bir raporda dosyada yer almadığı gibi, tahliye operasyonu esnasında yaşanan bir hasar olup olmadığı ile ilgili bir belgeye rastlanılmadığı, ekspertiz raporundaki mübrez resimlerin ise, hasarlı emtiayı göstermekle birlikte, istif konusunda herhangi bir fikir vermediği,

eksper raporunda istif şeklinin bu taşımalar için yapılabilecek ve emniyetli olarak kabul edilebilir sınırlar içerisinde olan bir istif olduğu belirtilmekte ise de, buna ilişkin fotoğrafların bulunmadığı, dosya kapsamı itibariyle hasarın meydana geliş şeklinin tespit etmenin mümkün olmadığı belirtilmiş, hükme esas alınan 11.02.2019 tarihli 2. Heyet raporunda ise, ekspertiz raporunda konteynerler araç üzerinde, depoda ve boşaltma yapılırken yaklaşık 10- 15 metre uzaktan çekilen fotoğraflarla gösterildiği, fotoğrafların konteynerdeki sehpanın durumu, camları sehpaya bağlayan çelik şeritlerin kopup kopmadığı,

sehpanın bir tarafındaki camlar sağlam dururken diğer tarafındaki camların neden kırıldığı, konteynerde kalan boşlukların ne ile ve nasıl doldurulduğu, camları sehpaya bağlayan iki çelik şeridin yeterli olup olmadığı gibi birçok soruyu cevaplamaya yarayacak şekilde yakından çekilmediği, ağaç takozun yerinden çıkıp çıkmadığı, sehpanın kayıp kaymadığını anlamaya yarayacak şekilde örtü kaldırılıp üstten bir fotoğraf çekilmediği, eksper raporundaki fotoğraflardan ancak camların hasarlandığının görüldüğü denilmiş olmakla bu bakımdan her iki rapor arasında çelişkiden söz etmek mümkün değildir.

Bilirkişi raporları HMK'nın 282. maddesi kapsamında takdiri delil niteliğinde olup, mahkemece bilirkişi raporundaki tespitler ile diğer deliller dikkate alınıp gerekçesi yazılmak suretiyle hüküm kurulduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin bu yöndeki istinaf nedenleri yerinde değildir.Hükme esas alınan gerekçeli ve denetime elverişli bilirkişi raporunda; konteynerlere cam levhaların dikine yüklendiği, cam boyu konteyner boyundan daha yüksek olduğu için üstü açık (open top) konteynerlere yükleme yapıldığı, cam emtiamın toz, yağmur gibi dış etkenlere karşı bir örtü ile örtüldüğü,

open top konteynerden kaynaklanan riske karşı “...” yazısı ile uyarıldığı, (7) yedi adet konteynerden altı (6) adedinin dış gövdesinde hasar olmadığı, yalnızca “...” nolu konteynerde darbe izlerine rastlanıldığı ve sehpa üst bağlantısının darbe ile birbirinden ayrıldığının tespit edildiği, konteyner içindeki yükün konteynerin üzerinden yaklaşık 1 m. kadar yukarı aştığından konteynerlerin mutlaka en üst sıraya konulduğu, üzerine başka bir konteyner konulması ihtimalinin bulunmadığı, dolayısıyla gemide konteynerlerin en üst sırasına yüklendiği,

buradan hareketle geminin sancak iskele yalpa yaparken, ambarın en alt sırasındaki konteynerin salınımı ile yaklaşık 45 metre yükseklikteki konteynerin salınımının aynı olmayacağı ve bununla birlilkte konişmentoda, “Sea Waybill- Shipper load, Stow, Weight and Count” kaydının bulunduğu, buna göre yükletenin geminin sefer güzergâhına, mevsime, deniz ve hava durumuna dikkat ederek yükün konteynere yüklenmesi, istiflenmesi,

tartı ve sayısından sorum olduğunun konteynerlerin mühürlü vaziyette taşıyıcıya teslim edildiğinin kabulü gerektiği, hasarın ambalajın yetersiz kalması nedeniyle meydana gelmiş olduğu belirtilmiş olmasına göre, ilk derece mahkemesinin kararı ve gerekçesi yerinde olup, davacı vekilinin yerinde olmayan bütün istinaf sebeplerinin reddi gerekmiştir.

Açıklanan bu nedenlerle, davacı vekilinin isitnaf başvurusunun HMK 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.