İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2021/1134 K.2021/1674

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın usulden reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ DAVA : Davacı vekili, müvekkili şirkete Emtia Nakliyat Blok Sigorta poliçesi ile teminat altına alınan dava dışı sigortalı ...AŞ’ye ait kauçuk band emtiasının, davalı tarafından Amerika 'dan Türkiye'ye deniz yoluyla nakliyesi sırasında hasarlanması nedeniyle sigortalısına yapılan hasar ödemesinin TTK 1472. maddesi uyarınca, rucüan davalıdan faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP: Davalı vekili, taşımaya ilişkin konşimentoda taşıyıcı ...

Lımıted olup, davalı olarak gösterilen ... sanki asıl taşıyıcıymış gibi ona izafeten müvekkiline husumet yönlendirildiğini, taraflar arasında düzenlenen konişmentoda “said to contain” ve “shippers pack and weight” ibarelerinin bulunduğunu, bu nedenle yükleme ve istiflemeden kaynaklanan hasarlardan taşıyıcının sorumlu olmadığını, kaldı ki hasarın deniz taşıması sırasında meydana geldiğinin sabit olmadığını belirterek davanın usul ve esastan reddine karar verilmesini istemiştirİlk derece mahkemesinin 2017/170 E., 2018/241 K. sayılı 21.06.2018 tarihli kararıyla, konşimentoda taşıyanın ...

Ltd. olduğu, konşimentonun taşıyıcının acentesi olan Hellmann Worldwide Logistics tarafından düzenlendiği, davalının taşıyıcı sıfatına haiz olmadığı ve davanın taşıyıcıya izafeten acentesine de yöneltilmediği gerekçesiyle davanın pasif husumet yokluğundan usulden reddine karar verilmiş, kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Dairemizin 2020/39 E., 2020/199 K.sayılı ve 23.10.2020 tarihli kararıyla;

davacı vekilinin taraf değişikliği talebi ile ilgili olumlu veya olumsuz bir karar verilmeksizin davanın pasif husumet yokluğundan reddedilmesinin doğru olmadığından ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARAR ÖZETİ

İlk derece mahkemesince, somut uyuşmazlıkta, bizzat davacı vekilinin dava dilekçesi ekinde sunmuş olduğu taşıma senedinde, açık ve net bir şekilde taşıyan olarak ... Limited, davalı olarak gösterilen ... Lojistik Ltd. Şti’nin ise acente olarak kayıtlı olduğu, davacı vekilinin HMK 124. maddesine dayanak talebi kabul edilebilir bir yanılgı olarak kabul edilmediği gibi dürüstlük kuralına da aykırı bulunarak reddolunduğu, dolayısıyla taşıyanın ...e Ltd olduğu, konişmentonun taşıyan adına ...Lojistik Inc tarafından düzenlendiği ve davalının taşıyıcı sıfatını haiz olmadığı gerekçesiyle davanın pasif husumet ehliyeti yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından davanın... Ltd. Şti.'ne izafeten açıldığını, bu şirketin dava konusu taşımada taşıyıcı olan ... Line Limited şirketinin Türkiye acentesi olduğunu, bu konudaki taraf değişikliği talebinin reddinin hukuka aykırı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE

Dava, uluslararası deniz yolu taşıması nedeniyle meydana gelen hasar bedelinin rucüen tahsili talebinden kaynaklanmaktadır. İlk derece mahkemesince, davacının HMK m.124’e dayalı iradi taraf değişikliği talebinin yerinde olmadığı, konşimentoda taşıyanın ... Ltd. olduğu, davalının taşıyıcı sıfatına haiz olmadığı ve davanın taşıyıcıya izafeten acentesine de yöneltilmediği gerekçesiyle davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiş, bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dosyaya Türkçe tercümesi sunulan konişmentoda, yükletenin Darks Corporation.. Company, gönderilenin ...Tekstil AŞ, teslim alma yeri Charleston, yükleme limanı Savannah, gemi adı “...n”, boşaltma limanı İstanbul, teslim yeri İstanbul, taşıyanın ..yerel teslim acentesi ... Ltd Şti. olduğu görülmüştür.

Bu durumda, dava konusu yükün denzi yoluyla Charleston'dan Savannah'a ve buradan İstanbul'a taşınması işinin ...Limited tarafından üstlenildiği ve icra edildiği, bu çerçevede bu şirketin taşıyan sıfatını haiz olduğu, konişmentoyu taşıyan adına imzalayan ...ın taşıyanın acentesi, kendisine taşıyana izafeten husumet yöneltilen ...e Lojistik Ltd Şti’nin ise konişmentoda “teslim için lütfen başvurunuz” kaydıyla gösterilmek suretiyle taşıyanın teslimat acentesi konumunda olduğu anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla konişmentoda teslimat acentesi olarak gösterilen ... Lojistik Ltd Şti’nin taşıyanın acentesi olarak hareket ettiği ve teslimat işlemlerinin bu şirket tarafından yerine getirildiği anlaşıldığından, dava tarihi itibariyle yürürlükte olan TTK m.105 gereğince, taşıyan ...ne Ltd.'ye izafeten davanın ... Lojistik Ltd Şti yöneltilmesi gerekir. Oysa, davacı tarafça eldeki davanın ...s Inc’ye izafeten ... Lojistik Ltd Şti’ne yöneltildiği anlaşılmaktadır.

Hal böyleyken, davacı vekili cevaba cevap ile HMK m.124’e göre tarafta iradi değişiklik talebine ilişkin 23.06.2017 tarihli dilekçesinde; konişmentoda taşıyıcının ... Line Limited isimli şirket olduğunun anlaşıldığı, maddi hataya dayanan ve dürüstlük kuralına aykırı olmayan talebi doğrultusunda, HMK m.124 gereği, davalının ...Line Limited’e izafeten ...Lojistik Ltd.

Şti’ne yönetilmesine karar verilmesini talep etmiş ise de, ilk derece mahkemesince bu talebi reddedilmiştir.6100 Sayılı HMK'nun “Tarafta İradi Değişiklik” başlıklı 124. maddesindeki “(1) Bir davada taraf değişikliği, ancak karşı tarafın açık rızası ile mümkündür. (2) Bu konuda kanunlarda yer alan özel hükümler saklıdır.

(3) Ancak, maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir. (4) Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir.

Bu durumda hâkim, davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder.” şeklindeki düzenleme ile taraf değişikliğinin şartları düzenlenmiştir.Maddi hatanın düzeltilmesi davanın tarafının değişmesine yol açacaksa bu yola başvurulamaz.

Çünkü bir davada taraf değişikliği, ancak karşı tarafın açık rızası ile mümkün olup (HMK. m. 124/1) karşı tarafın açık rızası olmaksızın görülmekte olan davanın tarafının değiştirilmesi mümkün değildir. Bununla birlikte, maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi söz konusu ise, bu halde karşı tarafın rızası aranmaksızın hakim tarafından bu düzeltme yapılacaktır (HMK. m. 124/3).

Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, bu halde de hakim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilecek ve gerekli değişikliği yapabilecektir.

Bu açıklamalar ışığında, dosya kapsamı ve taraf beyanları gözetildiğinde, davacının talebinin kabul edilebilir bir yanılgıya dayandığının ve dürüstlük kuralı içinde kaldığının kabulü ile HMK'nun 124/3.maddesine dayalı olarak davacının dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebinin kabulüne karar verilerek işin esasına girilip varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar vermek gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir. Açıklanan bu nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1.a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.