İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2021/1532 K.2025/184

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı tarafın 31/08/2016 tarihinde devir/temlik sözleşmesi imzaladığını, sözleşme konusunda belirtildiği üzere "... A.Ş.'nin ... Hay. Tic ve San Ltd.Şti ile imzalamış olduğu genel kredi sözleşmesine istinaden borçlulara açılan ve kullandırılan her türlü krediden kaynaklanan alacakları ile bu alacakların ayni (araç rehni) teminatları ile birlikte müvekkiline devir ve temlik edildiğini, söz konusu sözleşme ... Hay.

Tic ve San Ltd.Şti'nin kredi hesabının bulunduğu ... A.Ş. Akdeniz Kurumsal Şube ile yapıldığını, devir/temlik sözleşmesinde belirtildiği üzere ..., ... ve ... plakalı araçlarla ilgili tüm hak ve alacakların müvekkiline devredildiğini, ... Hay. Tic ve San Ltd.Şti adına kayıtlı bu araçların satışı Antalya ...İcra müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından alacaklı ...

Şirketi tarafından talep edilmiş, ilgili dosya sözleşme sunulmuş ve banka tarafından rehin alacağın temlik edildiği bilgisi gelmesi sebebiyle söz konusu araçlardan satış sonucu gelen paranın müvekkiline ödendiğini, ... ve ... plakalı araçların satışı sonraki gerekli ödeme müvekkiline yapılmış ise de; ... plakalı aracın satışı sonrası yapılması gereken ödeme araç üzerindeki rehin kaydının kaldırılması neticesinde yapılmadığını, ... plakalı araç Nazilli ...İcra Müdürlüğünün ...

Talimat sayılı dosyası ile 27/04/2017 tarihinde 87.000 TL bedel ile satılmış olup, ihale 10/05/2017 tarihinde kesinleştiğini, satış sonrası masrafları ve harçlar düşüldükten sonra kalan 82.769,86 TL araç üzerindeki rehnin ...

Kurumsal Şube tarafından 18/01/2017 tarihinde kaldırılmış olduğundan müvekkiline ödenmeyen banka aleyhine icra takibi başlattığını, ... plakalı araç üzerindeki rehin kaydının davalı tarafından kaldırıldığının sabit olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmeye rağmen rehnin kaldırılmış olması taraflar arası imzalanan sözleşmeye aykırılık teşkil etmekte olup müvekkilini mağdur ettiğini, bu duruma rağmen yapılan icra takibine de banka tarafından haksız ve kötü niyetli olarak itiraz edildiğini, davalı tarafça borca itiraz edilirken haksız olarak yetki itirazında da bulunulduğunu, sözleşmede belirtilen yetki kesin yetki kuralı olduğunu ileri sürerek,

borçlunun icra takibine yaptığı itirazının iptaline, borçlunun takip konusu borca takip dosyasında belirtilen faiziyle ödemeye ve takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle HMK madde 17-19 ve 116 çerçevesinde yetkiye ilişkin ilk itirazları dikkate alınarak davanın esasa girilmeden yetkisizlik kararı verilerek usulden reddine ve İstanbul Çağlayan Merkez İcra Müdürlüklerinin ve Mahkemelerinin yetkili olduğunu, ayrıca hukuki mesnetten yoksun haksız ve kötü niyetli davanın esastan tamamen reddine ve Antalya ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı ilamsız icra takibinin iptaline, haksız ve hukuka aykırı kötü niyetle takip yapan davacı taraf aleyhine alacağın %20 'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ...Uyuşmazlık konusu araç ... plakalı araç Nazilli ... İcra Dairesi'nin ... talimat sayılı dosyası ile 82.769,85 TL'ye satılmış olup, satış bedelinin Antalya ... İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasından 58.635,44 TL'sinin Antalya Kurumlar Vergi Dairesi'ne 23.896,41 TL'sinin dosya alacaklısı ... Aş'ye ödendiği anlaşılmıştır.

Temlik sözleşmesi gereği alacağa konu rehin üzerinde tasarruf yetkisinin davacı üzerinde olduğu, davalının , davacının talep ve tasarrufu olmaksızın kusurlu olarak rehin şerhini kaldırdığı davacının zararından sorumlu olduğu mahkememizce kabul edilmiş, icra satış değeri üzerinden davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup, davacı vekili tarafından ıslah dilekçesi ile 84.184,87 TL olan dava değeri 82.769,85 TL'ye düşürülmüş ise de ıslah ile dava değerinin düşürülmesi mümkün olmadığından bakiye bedel yönünden davacının feragat ettiği kabul edilmiş ve davanın kısmen kabulüne," karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Yerel Mahkemenin yeterince tahkikat yapılmadan, eksik inceleme ve değerlendirme ile davanın kısmen kabulüne karar vermesinin hatalı olduğunu, davacı tarafın delilleri arasında bulunan 31/08/2016 tarihli temlik sözleşmesi ile davalı banka dava dışı bir firmadan olan kredi alacağını ... plakalı araç üzerindeki rehin hakkıyla birlikte aynı zamanda bahis konusu kredinin müteselsil kefili de olan davacı ...’a devir ve temlik ettiğini,

davalı bankanın sözleşme gereği üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmesine rağmen davacı tarafın trafik sicil müdürlüğüne başvurmadığını ve temlik sebebiyle yeni rehin alacaklısı olarak kendini resmi kayıtlara geçirttirmediğini, Yerel Mahkemenin davacı tarafın kendi ihmal ve kusurunun bulunduğunu hiç dikkate almaksızın son derece hatalı ve yüzeysel bir değerlendirme ile sadece davalı banka tarafından rehin şerhinin kaldırılması hususunu gerekçe olarak göstererek davacı zararının tamamından davalı bankayı sorumlu tutmasının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, Yerel Mahkeme'nin,

ilgili tutarın 08/08/2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davacıya iadesine karar vermesinin de haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, itirazın iptali davasının görülebilmesi için yetkili icra dairesinde takip yapılması gerektiğini, ancak davacının yetkili icra dairesinde takip başlatmadığını, davalı Banka tarafından da söz konusu icra dairesinin yetkisine itiraz edildiğini, dolayısıyla ancak ıslah tarihinden itibaren faize hükmedilebileceğini, mahkemenin ilgili tutarın avans faizi ile birlikte iadesine karar vermesinin de haksız ve hukuka aykırı olduğunu beyanla,

ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki temlik sözleşmesine konu alacağın teminatı araç üzerindeki rehnin temlik sonrası davalı bankaca kaldırılması nedeniyle davacın uğradığı zararın davalı bankadan tazmini istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı yasal süresi içerisinde davalı banka vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Taraflar arasında 31/08/2016 tarihinde devir/temlik sözleşmesi düzenlendiği, temlik sözleşmesinin devir edilen rehine konu araçlar başlığında ..., ... ve ... plakalı araçların kayıtlı olduğu, davacı tarafça rehin konusu ... ve ... plakalı araçların satışandan tahsilatlar yapıldığı, ... plakalı araç üzerindeki rehnin davalı bankaca devir sözleşmesi imzalanıp alacak ve rehin hakkı temlik alana geçtikten sonra 18/01/2017 tarihinde online olarak kaldırıldığı,

aracın satışının yapıldığı icra dairesince tahsil edilen satış bedelinden icra masrafları düşüldükten sonra kalan meblağın ise araç üzerinde rehin kalkmış olduğundan başka bir dosyaya gönderildiği ve başka alacaklıların alacaklarının ödendiği anlaşılmaktadır. Bankalar, özel yasa ile kurulan ve kendilerine alanlarında çeşitli imtiyazlar tanınan kuruluşlardır. Bankalar sahip oldukları bu vasıfları sebebiyle bankacılık işlemlerinin güvenilen tarafı konumundadırlar.

Bu durum, bankaların bir güven kurumu olarak kabul edilmesini ve bankanın sorumluluğunun özel güven sebebiyle ağırlaştırılmasını gerektirir (Battal, Ahmet. Güven Kurumu Nitelendirmesi Işığında Bankaların Hukuki Sorumluluğu, Ankara 2001, s. 106). O hâlde, bankalar, ağırlaştırılmış sorumluluğun bir gereği olarak objektif özen yükümlülüğü altında bulunmakta olup, buna karşılık hafif kusurlarından dahi sorumludurlar.

Bu itibarla, bankacılık işlemi dolayısıyla meydana gelen bir zararda müşterinin kusuru var ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 52. maddesi gereğince bu kusur, müterafik kusur olarak değerlendirilebilecektir. Bu durumda banka, sözleşmeden doğan yükümlülüğünü yerine getirememesinde kusurlu olmadığını 6098 sayılı TBK’nın 112.maddesi gereğince ispat etmek durumunda olup, ayrıca müşterisinin müterafik kusurunu da ispat etmekle yükümlüdür.

Bir kredi ve güven kurumu olan dolayısıyla yaptığı işin niteliğine göre diğer tacirlerden daha dikkatli ve basiretli davranması gereken davalı bankanın 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)'nun 18. maddesinin 2. fıkrası gereğince ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli iş adamı gibi hareket etmesi lazımdır. Ancak bankaların, tacir olarak bütün işlemlerinde basiretli davranma yükümlülüğü herhangi bir tacirden farklılık arz etmektedir.

Bu sebeple bankalardan beklenen basiret ölçüsü ve özen yükümlüğü şüphesiz daha ağırdır.Davalı banka savunmasında davacının alacağı temlik aldığını trafik sicile bildirmesi gerektiği bu nedenle kusurlu olduğu savunulmuş ise de; alacak ve rehin hakkını temlik eden bankanın bu temlikten sonra rehin şerhini kaldırma hakkı bulunmadığı halde sistemsel olarak bunun kaldırıldığı savunmasına itibar edilme imkanı yoktur.

Davacının uğradığı zararda banka tam kusurlu olup davacıya yüklenebilecek bir kusur bulunmamaktadır. Davacını zararı icra dosyasından tahsil etmesi gereken 82.769,85 TL'dir. Davacı tarafça yetkisiz icra dairesince davalı hakkında başlatılan takip ile davalı temerrüde düşmüş olduğundan bu tarihten itibaren faiz yürütülmesinde de bir isabetsizlik bulunmamakla ilk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen kararda bir isabetsizlik yoktur. HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararı usul ve yasaya uygun bulunduğundan davalı tarafın yerinde görülmeyen istinaf taleplerinin reddine, dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.