İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2021/2038 K.2025/373

Taraflar arasındaki Tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı maddi tazminat istemine yönelik davanın kabulüne, manevi tazminat istemine yönelik davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacıların, 25.04.2018 tarihinde davalı şirkete ait uçakla İstanbul’dan Tunus’a seyahat ettiğini, davacıların ... Havaalanı’nda her biri yirmi kilogram ağırlığında olan 4 adet bavulu uçağa yüklenmek üzere davalı havayolu şirketine teslim ettiğini, varış yeri olan ....Havaalanına ulaşıldığında davacıların bavullarının teslim edilmediğini, Davacılar, ...

Havaalanı’nda davalı şirketin yetkililerine müracaat ettiğinde ise bavullarının bir sonraki uçakla Tunus’a getirileceğini ve bir gün sonra seyahat edecekleri ...’de kendilerine teslim edileceğinin söylendiğini, bir gün sonra ...’na ulaştıklarında bavullarının kayıp olduğunu öğrenmeleri üzerine,

26.04.2018'de kayıp eşya bildiriminde bulunduklarını, davacıların iş arkadaşı olup davalı şirket aracılığıyla ...’a yapılan seyahat ile bundan sonra ...’dan 29.04.2018 tarihinde Hong Kong’a yaptıkları seyahatlerin ticari amaçlı seyahatler olduğunu, davalı şirketin kusuruyla kaybolan bavullarında iş görüşmelerinde kullanılacak takı malzemesi numuneleri bulunduğunu, bu nedenle de bavulların kaybolmasının önceden planlanmış tüm iş görüşmelerinin sonuçsuz kalmasına neden olduğunu, kayıp başvurusunun yapılmasından yaklaşık 1 ay sonra,

ilgili şirkete yeniden yazılı başvuru yaparak bavullarının hala kendilerine ulaştırılmadığını maddi ve manevi zararlının giderilmesini talep ettiklerini ifade ettiklerini, bunun üzerine, davacı ...’e ait 2 adet bavuldan biri bulunarak davacıya teslim edildiğini, ancak 2’si davacı ...’e ait olmak üzere diğer 3 bavul hala kendilerine teslim edilmediğini, noterden 28.08.2018 tarihli ihtarname göndererek zararın karşılanmasının talep edildiği halde sonuç alınamadığını belirterek.

Davacılar için 3.700'er TL maddi ve 2.500'er TL manevi tazminatın kayıp tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

davalı taraftan cevap dilekçesi sunulmadığı görülmüştür.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ...Mahkememizce resen görevlendirilen Mali Müşavir Bilirkişi ... ve Hava yolu taşımacılığı konusunda uzman bilirkişi ...'ın 07/09/2020 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "...sayın Mahkemenin görevlendirme kararında tarafların ticari defter ve kayıtlarının incelenmesine karar vermiş olduğu görülmekle birlikte davacı tarafların dava dilekçesinde iddia ve talep ettiği maddi zararların ticari defterler nezdinde tespitinin mümkün olmaması nedeniyle bu hususta defter incelemesi yapılmadığı,

davacı tarafın, davalı ... ile gerçekleştirdikleri uçuşta, havayoluna teslim ettikleri ve kaybolduğu iddia edilen bagaj lan için talep ettiği tazminatın; uluslararası hava taşımacılığına dair kesin kuralların birleştirilmesi amacı ile 28 Mayıs 1999 tarihinde imzalanmış olan Montreal Sözleşmesi’nin III. Bölüm, 22. Maddesi gereğince düzenlenmesinin uygun olduğu,..." yönünde kanaat bildirilmiştir.Varşova Konvansiyonu Lahey ve 4 sayılı Montreal Protokolleri birleşik metninin 22. Maddesi gereğince yolcunun özel bildirimde bulunmadığı ve ek bir meblağ ödemediği takdirde taşıyıcının sorumluluğunun kg başına 17 SDR ile sınırlı olduğu,

bunun da yaklaşık olarak kg başına 25 USD'na isabet ettiği, davacıların toplam kaybolan bagajının 60 kg olduğu ve kg başına davalının 1.500USD tazminat sorumluluğu bulunduğu anlaşılmıştır. Davacıların göndermiş olduğu ihtarname dikkate alındığında temerrüdün gerçekleştiği 06/09/2018 tarihi itibari ile ...

Bankası kurları esas alınmak suretiyle davacıların isteyebileceği maddi tazminatın (1500x6,60=) 9.900,00TL olduğu sonucuna varılmış ise de, davacıların talepleri kişi başına 3.700,00T olduğu da dikkate alındığında talep edilen miktar yönünden karar verilmiştir.Yargıtay 11.HD'nin 2013/7301 Esas 2013/10423 Karar sayılı ilamında:" ...Davalı tarafça taşıması yapılan davacıya ait bagajın kaybolmasının MK 24 ve BK 49 maddeleri anlamında kişilik haklarının ihlaline neden olacağının kabulü mümkün bulunmamaktadır.

Bu itibarla davacı lehine manevi tazminata hükmedilmesi doğru görülmemiş..." belirtildiği üzere, her ne kadar davacılar manevi tazminat talebinde bulunmuş ise de, kişilik haklarına saldırı veya cismani zarar söz konusu olmadığından davacıların manevi tazminat taleplerinin ayrı ayrı reddine karar verilerek davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile davacı ... yönünden 3.700,00TL maddi tazminatın temerrüt tarihi olan 06/09/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

davacı ... yönünden 3.700,00TL maddi tazminatın temerrüt tarihi olan 06/09/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacıların manevi tazminat talebinin reddine " karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle;Davacılar iş arkadaşı olup, davalı şirket aracılığıyla Tunus ve Dakar’a yapılan seyahat ile bundan sonra Dakar’dan 29.04.2018 tarihinde Hong Kong’a yaptıkları seyahatlerin ticari amaçlı seyahatler olduğunu, davalı şirketin kusuruyla kaybolan bavullarında iş görüşmelerinde kullanılacak takı malzemesi numuneleri, fiyat teklifi, tanıtım ve ürün broşürleri vs. gibi iş görüşmelerinde kullanılacak evrak ve materyaller ile yine iş görüşmeleri sırasında kullanacakları takım elbise vs. gibi kıyafetleri bulunduğunu, dolayısıyla bavulların kaybolmasının;

önceden planlanmış tüm iş görüşmelerinin sonuçsuz kalmasına, istenilen verimin sağlanamamasına neden olduğunu, müvekkillerin bavullarının kaybolması neticesinde uğradıkları maddi zararlarının yanında manevi olarak yıpranmaları, çekmiş oldukları zahmet ve karşılaştıkları zorluklar nedeni ile kişilik haklarının ihlal edildiğine ve bunun sonucunda manevi zararlarının ortaya çıktığını, zira müvekkillerinin seyahatleri davalı şirket tarafından kaybedilen bavulların aranması ve ulaşılmaya çalışılması stresi altında geçtiğini, müvekkillerinin bu seyahat sırasında gittikleri ülkelerde,

aylarca hazırlanıp sunmak istedikleri numunelerin ve fiyat teklifi, tanıtım broşürleri vs. gibi evrakın kaybı nedeniyle; yeni tanıştıkları ve iş ilişkisi kurmayı amaçladıkları kişiler karşısında ciddiyetsiz ve sorumsuz görünmeleri, amaçladıkları şekilde dürüst ve güvenilir iş insanı oldukları güvenini sağlayamamaları nedeniyle yaşadıkları üzüntü, elem, stres ve huzursuzluk nedeniyle manevi tazminata hak kazandığının kabulü gerektiğini beyanla İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/368 E.,

2021/414 K. Sayılı ve 7.6.2021 Tarihli usul ve yasaya aykırı kararının manevi tazminat taleplerinin reddine ilişkin hükmü yönünden incelenerek bozulması/kaldırılmasına ve her iki müvekkil lehine ayrı ayrı 2.500 TL (toplam 5.000 TL) olmak üzere manevi tazminat taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, havayolu ile yolcu taşıma sözleşmesinden ve bagaj kaybından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince yazılı gerekçe ile maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne, manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiş, karara karşı davacılar vekili tarafından manevi tazminata ilişkin karar yönünden istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinafa gelen uyuşmazlık,

davacıların 25.04.2018 tarihinde davalı şirkete ait uçakla İstanbul’dan Tunus’a seyahat etmelerinden sonra varış yeri olan Tunus hava alanında bavulların teslim edilmediği iddiasına dayalı manevi tazminat isteminden kaynaklanmaktadır.Uluslararası nitelikteki 1929 tarihli Varşova Konvansiyonu ile taşıma işleri ve sorumlulukları düzenlenmiş olup; daha sonra 1955 Lahey, 1971 Guatemala, 1975 Montreal gibi bazı protokollerle değişikliğe uğramış ve ülkemizin 01.03.1977 tarihli, 2073 Sayılı Kanunla Varşova Konvansiyonuna katılması uygun bulunmuştur.

Bu Konvansiyon ile kurulan yolcu ve bagaj sorumluluk sisteminin günümüz şartlarına uygun hâle getirilmesi amacıyla hazırlanan “Hava Yoluyla Uluslararası Taşımacılığa İlişkin Belirli Kuralların Birleştirilmesine Dair Sözleşme-Montreal Konvansiyonu” ülkemiz tarafından 28.05.1999 tarihinde imzalanmış olup, 2.4.2009 tarihli ve 5866 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunarak 26.03.2011 tarihinde yürürlüğe girmiştir.Dolayısıyla eldeki davada olay tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 1999 tarihli Montreal Konvansiyonu hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.

Ancak manevi tazminat istemi yönünden Montreal Protokolünde bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle, manevi tazminat, Montreal Protokolün ve dolayısıyla sınırlı sorumluluğun kapsamında değildir.

Uluslararası hava taşımalarında taşıyıcının sorumluluğu ve koşulları mevcut ise manevi tazminat yönünden Türk Medeni Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu (TBK) hükümlerinin uygulanacağı yargı kararları ile yerleşik hale gelmiştir.Manevi zarar , malvarlığında bir azalmayı değil ve fakat kişilik haklarına vaki tecavüz nedeniyle bir kimsenin duyduğu cismani ve manevi acı ve ızdırabı, elemi ve böylece yaşama zevkinde bir azalmayı ifade eder.TBK'nun 58. maddesine göre, şahsiyet hakkı hukuka aykırı bir şekilde tecavüze uğrayan kişi, uğradığı manevi zarara karşılık bir miktar para ödenmesini talep edebilir.

TBK'nun 114/2. maddesinde "haksız fiil sorumluluğuna ilişkin hükümler kıyas yoluyla sözleşmeye aykırılık hallerinde de uygulanır." yolundaki atfın kapsamına manevi tazminat da girmektedir.Manevi tazminata hükmedilebilmesi için borca aykırı davranışın (alacaklının) kişilik haklarını ihlal ederek manevi zarara yol açmış olması gerekir.

Manevi tazminat takdir edilirken mahkemece; tarafların ekonomik durumu ve duyulan manevi üzüntü ve elemin derecesi dikkate alınarak, özellikle takdir edilen miktarın tarafların ekonomik ve sosyal durumu, tazminat yükümlüsünün aşırı yük altına sokulmaması, hissedilen manevi zararı düzeltecek teselli ve ruhi tatmini sağlayacak kadar olması gereklidir.

Somut olayda, davacıların yurt dışına seyahatinde diline ve kültürüne yabancı olduğu bir ülkenin hava limanınında valizlerin kaybolması durumunda her şeyden önce yaşadığı şaşkınlık ve çaresizlik karşısında üzüntü ve sıkıntı duyulacağı açıktır.

Dosyaya yansıyan davacıların beyanları ve toplanan deliller dikkate alındığında, eldeki somut olay bakımından davacıların kişilik haklarının zarar gördüğünün, TBK'nın 58. maddesinde öngörülen manevi tazminat şartlarının oluştuğunun kabulü gerekir.6098 sayılı TBK hükümleri uyarınca, hakimin özel durumları göz önünde tutarak hükmedeceği manevi tazminat adalete uygun olmalıdır.

Hükmedilecek tazminat zarara uğrayanda manevi huzuru gerçekleştirecek ve tazminata benzer bir fonksiyonu da olan özgün bir nitelik taşır. Manevi tazminat bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. Zarar görenin zenginleşmemesi, zarar sorumlusunun da fakirleşmemesi gerekmektedir. O halde, bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir.

Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.06.1976 günlü ve 7/7 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’nın gerekçesinde de takdir edilecek manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar açıkça gösterilmiştir.

Bunlar her olaya göre değişebileceğinden, hakim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.

Buna göre, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, kusur durumları, ihlal edilen şahsi hakkın niteliği, zararın ağırlık derecesi, olayın oluş şekli ve hakkaniyet ilkesi nazara alınarak davacılar yararına ayrı ayrı 1.000,00'er TL manevi tazminat takdirinin somut olayın özelliklerine uygun olduğu gözetildiğinde Dairemizce manevi tazminat istemi yönünden davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda;

ilk derece mahkemesince manevi tazminat talebinin reddine karar verilmesi isabetli olmadığından davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından Dairemizce ilk derece mahkemesi kararı düzeltilerek hükmü kesinleşen yönleri tekrar edilmek suretiyle yeniden esas hakkında aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

20/03/2025