İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2021/784 K.2024/894

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin sahip olduğu "..." isimli teknesine ilişkin olarak davalı şirket ile 02/08/2016 tarihinde "..." adı altında 300.000 USD sigorta bedelli poliçe akdedildiğini, teknenin 16/06/2017 tarihinde hasara uğradığını, bu durumun sigorta şirketine bildirildiğini, yapılan ekspertiz incelemesinde 20.799,82 USD ödeneceğinin müvekkiline bildirildiğini,

sigorta tarafından gönderilen bilgilendirmede " 2008 model olan kuyruğun 2017 model ile değiştirilmesi nedeni ile uygulanması makul olarak belirlenen kuyruk bedeli üzerinden %15 kıymet kazandırma tenzili" uyguladığını belirterek 45.191,48 TL x %15 = 6.778,72 TL (1.923,59 USD) kesinti yapıldığı bilgisinin yer alması üzerine müvekkilim söz konusu kesintiye itiraz etmesine müteakip 20.799,82 USD davacının banka hesabına yatırıldığını, bunun üzerine davacının teknesine ati motorun hasarı için ödenecek tutardan kıymet kazandırma tenzili adı altında yapılan kesintinin haksız olması nedeniyle İstanbul Anadolu ...

İcra Müdürlüğü ...

E. sayılı dosyası ile icra takibine başlanıldığı, davalı ... şirketinin, haksız ve hukuka aykırı bir şekilde icra takibine itiraz ettiği, davacı ile davalı ... arasında akdedilen sigorta poliçesinin incelenmesi halinde görüleceği üzere bu uygulamaya ilişkin ne özel bir hüküm ne de poliçede uygulanacak klozlar ve genel şartlarda kıymet kazandırma tenzili uygulamasını gerektirecek bir hüküm bulunmadığını, poliçede yer almayan bir tenzilatın hasar bedeline uygulanarak davacıya eksik ödeme yapılmasının hukuka aykırı olduğundan itirazın iptaline karar verilmesi gerektiğini,

davanın kabulü ile davalının yapmış olduğu haksız ve mesnetsiz itirazın iptaline, takip alacağının ferileri ile birlikte devamına karar verilmesini ve takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

16/06/2017 tarihinde yaşanan olay neticesinde şirketlerince bağımsız ve tarafsız eksperlerden rapor alındığını, düzenlenen rapor doğrultusunda müvekkili şirket tarafından 04/10/2017 tarihinde 20.799,82 USD miktarlı ödeme yapıldığını, kuyruğun değiştirilmesi hususunda ise 2008 model olan kuyruğun 2017 model ile değiştirilmesi nedeni ile uygulanması makul olarak belirlenen kuyruk bedeli üzerine %15 kıymet kazandırma tenzili uygulandığını, sigorta genel şartları uyarınca bir aracın üst modeli ile parça değişikliği olması halinde kıymet tenzili uygulanacağını,

ayrıca takibe konu hasar bedeli talebinin miktarı ve sigorta teminatına girip girmediğinin tayininin inceleme ve araştırmayı gerektirdiğini, çözümü mahkemenin görevinde bulunan bir konu için ilamsız takip yapılmasının haklı ve iyi niyetli olmadığını, müvekkili şirketin hiç bir sorumluluğunun bulunmadığını, bu nedenlerle açılan davanın reddini, davacının % 20'den az olmamak kaydı ile kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, davacının davasını ispatı halinde davalı şirketin öncelikle ferilerinden sorumlu tutulmamasını, olmaz ise, asıl alacak, yargılama gideri ve avukatlık ücreti açısından ayrı ayrı sorumlu tutulmasını,

faizin en erken dava tarihinden başlatılmasını, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ..Tekne Poliçesi genel şartlarında kıymet kazanma tenzili ile ilgili bir düzenlemenin bulunmadığı, Enstitü Yat Klozu 1.11.85 CL 328 de düzenlenen özel şartların 12.1.1.ve 12.1.2 de md. de 1/3 azami oranla sınırlı olmak kaydıyla "Koruyucu örtüler,yelkenler ve sabit ve hareketli çarmıh veya iskotalar ile dıştan takma motorlar." açısından, sigorta şirketinin seçimine bağlı olarak kıymet kazanma tenzili kararlaştırılabilecektir.

Ancak tenzil, her bir parçaya hangi oranda indirim uygulanacağının poliçede Sigortacılık Kanunu 11. Md. düzenlemesine uygun olarak yer alması kaydıyla uygulanabilecektir.

Davaya konu olan poliçede tenzili muafiyet ve uygulama şartları ile oranlarının yer almadığı, kaldı ki meydana gelen hasarın mahiyeti ve tenzil uygulanan makine kuyruk'un 328 no'lu klozun 12.1.1.ve 12.1.2 de sayılan değerlerden olmadığı da gözetildiğinde, sigorta şirketi tarafından uygulanan 1.923,00 USD kıymet kazanma tenzilinin gerek poliçede, gerekse atıf yapılan Enstitü Yat Klozu 1.11.85 CL 328 özel düzenlemesinde yeri olmadığı bilirkişi raporunda belirtilmekle, bu husus mahkemece de kabul edilmiştir.

Dosyada alınan her iki bilirkişi raporu arasında sonuç kanaat olarak çelişki bulunmakla birlikte, rapor içerisinde açıklanan hususlar ve hukuki dayankalra ile raporlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde dosya kapsamında alınan 21/01/2021 tarihli raporda yer alan tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan anılan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Alacak miktarı yargılama neticesi ortaya konulmuş olmakla İİK 67 maddesi gereğince şartları oluşmayan icra inkar tazminatı talebi yerinde görülmemiştir. Davanın kabulüne" karar verilmiştir.Bu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; sigorta sözleşmesi zenginleşme aracı olmadığını, ilk derece mahkemesi kararı adeta felaketi özendirici nitelikte olduğunu, sigortalı, sigorta sözleşmesinden, zararından daha fazla menfaat elde ettiğini, karar itibariyle sebepsiz zenginleşme hali doğduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunu kabul etmediğini, bahsi geçen bilirkişi raporu hatalı değerlendirmeler içerdiğini, imzalanan ibranamenin hukuki niteliği göz ardı edildiğini, söz konusu ibranamede davacı yan tüm sorumluluğu ile müvekkil şirketi ibra ettiğini,

ancak söz konusu ibranameye rağmen davanın kabulüne karar verilmesi hukuka açıkça aykırı olduğunu, gerekçeli kararda dahi bu husus göz ardı edildiğini, değerlendirme yapılmadan ibraname adeta makbuz olarak nitelendirildiğini, tacir sıfatını haiz olan tarafın serbestçe özgür iradesi ile imzaladığı ibranamenin hiçe sayılarak müvekkil şirket aleyhine hüküm kurulmasını kabul etmediğini, faize hükmedilmesi hatalı olduğunu, dava dilekçesinde davacı yanın faiz talebinin olmadığı açıkça görüldüğünü, buna rağmen itiraza konu kararda faize hükmedildiğini, söz konusu hüküm taleple bağlılık ilkesine apaçık aykırı olduğunu,

hiçbir şekilde müvekkil sigorta şirketinin işbu dava nedeni ile tazminat ödeme borcu altında olduğunu kabul anlamına gelmemek üzere, sigorta şirketlerinin poliçeden kaynaklanan sorumluluklarında temerrüt tarihinden itibaren sorumluluğun tespiti gerektiğini, ayrıca faiz sorumluluğu doğacak ise hükmedilecek faiz ancak yasal faiz olabileceğini, nitekim sigortacının temerrüte düşmesi ve dolayısıyla faizden sorumlu tutulabilmesi için, kendisine usulüne uygun ihtarda bulunulmuş olması gerektiğini, ancak davacı tarafça bu şart yerine getirilmediğinden müvekkil şirket aleyhine faize hükmedilmesi mümkün olmadığını,

açıklanan nedenlerle müvekkil şirketin faiz sorumluluğu bulunmadığını, karara bu yönden de itiraz ettiğini, istinaf sebeplerinin kabulü ile, İstanbul 17.Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2019/89 Esas sayılı dosyasında verilen 02.03.2021 tarihli ve 2021/102 K. Sayılı kararın kaldırılmasını, takibin iptaline karar verilmesini, müvekkil şirket aleyhine başlatılan icra takibinin durdurulması için tehir-i icra kararı verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, taraflar arasında düzenlenen "... Yat Poliçesi" kapsamında davacıya yapılan eksik ödemenin tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine yönelik itirazın iptali istemidir. İlk derece mahkemesince dosyaya toplanan deliller ile davanın kabulüne karar verilmiş, davalı tarafça istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İstinafa gelen uyuşmazlık temelde davacının hasar gören teknesine takılan parça sebebiyle "kıymet kazanma tenzili" uygulanmasının poliçe kapsamında mümkün olup olmadığı noktasındadır. Davacı tarafça davalı hakkında İstanbul Anadolu ... İcra müdürlüğünün ... E. Dosyası ile " ... nolu ...

Yat Poliçesi eksik ödenen tazminat bedeli " borcun sebebi gösterilerek 1.923, 00 USD alacağın tahsili istemiyle ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durduğu ve eldeki itirazın iptali davası açıldığı görülmektedir.Davacı ile sigortalısı arasında 04/08/2016-2017 tarihlerini kapsar ... isimli tekne için ... Yat Poliçesinin 02/08/2016 tarihinde tanzim edildiği anlaşılmaktadır.

Sigortalı teknenin hasar görmesi üzerine davalıya başvurulmuş, davalı tarafça meydana gelen hasar poliçe kapsamında görülerek hasar dosyası açılmış, davacıdan 02/09/2017 tarihinde alınan ibraname de ödenecek tazminat tutarı 22.799,82 USD olarak belirtilerek ibraname düzenlenmiştir.

Davacıya aynı hasara ilişkin banka aracılığıyla ödeme ise 04/10/2017 tarihinde 20.799,82 USD olarak yapılmıştır.Davacı tarafça davalıya tazminat ödenmeden önce 02/09/2017 tarihinde 22.799,82 USD ödenmesi karşılığında ibraname verildiği ancak davacıya 20.799,82 USD ödendiği, bu durumda ödenmeyen 2.000 USD yönünden ibranameden bahsedilemeyeceği anlaşılmakla davalının bu yönlere ilişkin istinaf sebepleri yerinde değildir. Dosyaya 2 ayrı bilirkişi raporu alınmıştır.

İlk rapora itiraz üzerine alınan 21/01/2021 tarihli bilirkişi raporunda önceki bilirkişi raporundaki veriler, somut poliçe üzerindeki kayıtlar, poliçede uygulanacak tekne poliçesi genel şartları, yine poliçedeki atıf gereği uygulanacak Enstitü Yat Klozları (CL 328) hükümleri ayrı ayrı tartışılarak denetime elverişli dosya içeriğine uygun rapor sunulduğu görülmüştür.

6100 sayılı HMK 266/1.maddesine göre; mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. HMK'nın 282. maddesine göre de, hâkim, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir.

Zira teknik tespitlerin ortaya konulmasından sonra hukuki değerlendirme mahkeme tarafından yapılacak olup, mahkemece teknik verilerden yararlanılarak bilirkişilerin hukuki niteleme ve değerlendirmesinden farklı sonuca varılması usul ve yasaya aykırı olarak kabul edilemez. 21/10/2021 tarihli rapor bu açıdan yeterli ve hüküm kurmaya elverişli görülmekle, davalının bu yöne ilişkin istinaf sebepleri yerinde değildir.

Tekne poliçesi genel şartları A.3 md de "Sigorta Teminatının Kapsamı" Bu sigorta, rizikonun gerçekleşmesi sonucu gemi veya diğer deniz ve göl araçlarının yahut bunlara ilişkin diğer menfaatlerin uğrayacağı ziya ve hasarı, ayrıca teminata dahil edilmişse sorumluluk tazminatını, yahut bunlarla ilgili masrafları kapsar.

Ziya veya hasar yahut sorumluluk tazminat ile bunlara ilişkin masrafların kapsam ve içeriği, teminata dahil ve İstisna edilen rizikolar, bu poliçeye eklenen Özel şartlarla belirlenir." düzenlemesi içermekte, teminat dışı durumlar ve poliçe kapsamında değerlendirilecek hususlar ile tazminatın tespitinde esas alınacak unsurlar ise belirtilmemiştir. Kapsam ve teminat dışı hallerin özel şartlarla belirleneceğine atıfta bulunulmuştur.

İhtilaf hasarlı olması nedeniyle değişim yapılan 2008 model kuyruğun 2017 model ile değiştirilmesi nedeniyle uygulanan %15 kıymet kazanma tenzili miktarı olan 1.923,59 USD ile ilgilidir. Poliçe metninde de kıymet kazanma tenzili ile ilgili yer alan kloz düzenlemesine rastlanmaktadır. Institute Yacht Clauses (Enstitü Yat Klozları)"12.2.

Yukarıdaki 12.1 Klozu'nu uygulamadan önce ve buna ek 1/3 ü aşmayan "yeni için eski" indirimleri sigortacıların seçimine bağlı olarak [ aşağıdakiler için] yapılabilir:12.1.1.

Koruyucu örtüler,yelkenler ve sabit ve hareketli çarmıh veya iskotalar 12.1.2.Bu sigorta kapsamında ayrı değerlendirilerek sigorta edilmiş olsun ya da olmasın dıştan takma motorlar." şeklindedir.Buna göre, azami olarak 1/3 oranı verilmek suretiyle ve sadece "Koruyucu örtüler,yelkenler ve sabit ve hareketli çarmıh veya iskotalar ile dıştan takma motorlar." İle sınırlı olmak üzere tenzili muafiyet uygulanmasının kararlaştırılabileceğinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Ancak, dosyaya konu hasarın 12.1.1 ve 12.1.2 md sayılan nitelikte hasar olmadığı bilirkişi raporuyla belirlenmiştir.

Poliçenin"muafiyet uygulamaları" başlığı altında "Enstitü Yat Klozu CL 328'in 12. Md. çerçevesinde işbu poliçe ile teminat altına alınan herhangi bir rizikonun gerçekleşmesi durumunda teminat bazında olay başına uygulanacak muafiyetler aşağıda belirtilmiştir" açıklaması ile her bir hasar çeşitliliğine göre muafiyet oranları yer almasına rağmen 12. Md. nin devamında yer alan 12.1.1.ve 12.1.2 de açıklamasını bulan eski yeni tenzili (kıymet kazanma tenzili) konusuna yer verilmediği görülmektedir.

Mal sigortalarında zararın giderilmesi ve kapsamı konularında, her poliçenin genel şartlarında kıymet kazanma tenzili konusu ile ilgili düzenlene yer almaktadır. Kasko poliçesi genel şartlarında, makine kırılması sigortası genel şartlarında, elektronik cihaz poliçelerinde bu hususta özel düzenlemeler bulunmaktadır. Tekne poliçesi genel şartlarında ise tazminatın hesabı başlığı ile ilgili bir düzenlemeye yer verilmemiş, Enstitü Yat Klozu 1.11.85 CL 328.

Md. teminatın kapsamı yönünden belirleyici olmuştur. Yukarıda da belirtildiği üzere kıymet kazanma tenziline ilişkin tek düzenleme klozun 12. maddesinde de sınırlı sayılan hasarlara ilişkin olarak düzenlenmiş olup, davaya konu teknenin dıştan takma motor olmaması nedeniyle de kıymet kazanma tenzili uygulamasına konu olamayacaktır.

Davaya konu olan poliçede tenzili muafiyet ve uygulama şartları ile oranlarının yer almadığı, kaldı ki meydana gelen hasarın mahiyeti ve tenzil uygulanan makine kuyruk'un 328 no'lu klozun 12.1.1.ve 12.1.2 de sayılan değerlerden olmadığı da gözetildiğinde, sigorta şirketi tarafından uygulanan 1.923,00 USD kıymet kazanma tenzilinin gerek poliçede, gerekse atıf yapılan Enstitü Yat Klozu 1.11.85 CL 328 özel düzenlemesinde yeri olmadığı bilirkişi raporu ile sabit olmakla davalının bu yönlere ilişen ve davacının sebepsiz zenginleştiğine yönelik istinaf sebepleri de yerinde görülmemiştir.

Takip talebinde 1.923 USD'nin takip tarihi itibaren temerrüt döviz faizi ile birlikte talep edildiği anlaşılmaktadır. İtirazın iptali davaları takibe sıkı sıkıya bağlı davalardandır. Bu durumda davalı vekilinin davacının dava dilekçesinde faiz talebinde bulunmadığı, bu sebeple faize hükmedilemeyeceğine yönelik istinaf istemi de yerinde değildir. HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.