İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2021/820 K.2024/820

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili ... şirketi tarafından 14/07/2018 tarihinde Kuzey Irak Bölgesi İlaç ve Tıbbi Malzeme Kalite Kontrolü Müdürlüğü Kalite değeri bölümüne başvuru yapılarak Tıbbi Laboratuvar Malzemelerinin ithal edilmesi için talepte bulunulduğunu, yapılan değerlendirme sonucunda Kuzey Irak Bölgesi İlaç ve Tıbbi Malzeme Kalite Kontrolü Müdürlüğü Kalite Değeri Bölümü müdür ... imzası ile müvekkili şirkete tıbbi laboratuvar malzemelerinin ithalatı için soğutucu kasalı araçla nakil edilmesi ile 90 gün süre verildiğini, Müdür ... tarafından imzalanan ruhsatı davalı şirketin gümrük işlemlerini yapılan birime iletildiğini,

gereğinin yapılmasını talep ettiğini, 90 gün içerir ruhsatta belirtilen koşula rağmen müvekkili şirketin tıbbi laboratuvar malzemelerini içerir malların soğutucu kasası bulanan araçla nakil edilmediğini, davalı şirketin soğutucusu olmayan ... plaka sayılı araç ile nakledilmek istenen ürünlere Kuzey Irak İlaç ve Tıbbi Malzeme Kalite Kontrolü Müdürlüğü Kalite Değeri Bölümü Sağlık Karantinası birimi tarafından 06/08/2018 tarihinde yapılan denetim sonucu el konulduğunu, davalı ...

Ticret A.Ş şirketinin 34 numaralı raporda kendisine yapılan yazılı bildirime rağmen müvekkili şirkete hiçbir şekilde birimde bulunulmadığını, yüke el konulmasının sebebi kendisinin koşullara uygun olmayan taşımacılığının neden olduğunu, müvekkili şirkete ait olan yükün imhası için 06/08/2018 tarihinde talepte bulunarak müvekkil şirketi 12.655,40-USD zarara uğradığını, icra takip sürecinin başlatılmasıyla birlikte davalının itirazı olan borç tutarı 12.702,64-USD' ye ulaştığını, müvekkili şirketin uğramış olduğu zararın karşılanması için İstanbul ...

İcra Dairesinin ... E.sayılı dosyası ile başlatılan icra takibi, davalı ... Ticaret A.Ş' nin itirazı sonucu 20/09/2018 tarihinde durdurulduğunu izah edilen nedenlerle davalının İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... E.sayılı dosyasına ait itirazın iptalini, %20' den aşağıya olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirketin yurt dışına kargo taşımacılığı yapan alanında lider bir kargo firması olduğunu, müşterilerinin taşınmasını istedikleri koli/paket/çuvalları faturası ile birlikte müvekkili şirkete teslim edildiğini, davacı ile müvekkili arasında tıbbi laboratuvar malzemelerinin taşınması hususunda anlaşıldığını, 31/07/2018 tarihli fatura düzenlendiğini, taşıması yapılacak olan malın hangi araçla ne şekilde taşınacağı hususu ihracatı yapan şirket veya alacı müşteri tarafından taşımacılığı yapacak olan müvekkili şirkete bildirilmesi gerektiğini,

müvekkili şirketin gümrük işlemlerini gerçekleştiren şirket ile herhangi bir ilişkisi bulunmadığını, farklı bölgelerde gümrük işlemleri ile ilgili bilgi aldığı sözleşmesel ilişkisi bulunan gümrük şirketleri bulunduğunu, davacının kendi sözleşmeli çalıştığı ''... - ...'' isimli gümrük müşavirine bildirim yapması veyahut izin belgesi sunulması müvekkili şirkete bildirim yapıldığı sonucunu doğurmadığını, Irak menşeili gümrük müşavirliği şirketine gönderilmiş olan ruhsat üzerinde soğutucu kasalı araçla taşınması gerektiği hususunun belirtilmiş olması,

bildirimin müvekkili şirkete yapıldığının ispatı olmadığını, bildirimin gümrük şirketine yapıldığından müvekkili soğutuculu araçla taşınmasına ilişkin herhangi bir bildirim yapılmadığından ve zararın malzemelerin soğutuculu araçla taşınmamasından kaynaklandığından müvekkili şirkete yöneltilebilecek herhangi bir husumet bulunmamakta olup davacının davacındaki haklılık iddiasının tek sebebi ruhsatı göndermiş olmak olduğundan davasını olsa ruhsatı göndererek bildirimi yaptığı gümrük şirketine yöneltmesi gerektiğini,

meydana gelen zarar davacının malzemelerin soğutmalı araçla yapılacağı bildirimini yapmamış olması nedeniyle davacının kendi kusurundan kaynaklandığını, meydana gelen hasardan TTK' nın 878.maddesi gereği müvekkili taşıyan şirketin herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, davacı gönderenin TTK gereği, gerekse eşyaların kara yolundan uluslararası nakliyatı için mukavele sözleşmesi gereği eşyanın niteliği ve taşımanın yapılacağı aracın niteliğine ilişkin olarak taşıyana beyanda bulunma yükümlülüğü bulunmadığını,

davaya konu ürünlerin imhasına ilişkin onay müvekkili şirket tarafından verilmemiş olması sebebiyle müvekkili şirket aleyhine herhangi bir sorumluluğun atfedilemediğini, arz ve izah edilen nedenlerle öncelikle zararın muhatabı müvekkili şirket olmadığından husumet yokluğu nedeniyle reddini, aksi halde esastan reddini ve haksız ve kötü niyetli icra takibine girişilmiş olması nedeniyle davacı aleyhine alacak değerinin %20' sinden aşağı olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "...tıbbi malzemelerin ithalatında davacı şirketin bu malzemelerin soğutucu kasalı araçlarla taşınmasına yönelik olarak gerekli bildirimleri / özel talimat verdiğini ispatlayamadığından malzemelere el konularak imha edilmesinde kendisinin kusurlu olduğu, somut olayda soğutucu kasalı araçlarla kendisine bu konuda özel bir talimat verildiği ispatlanamayan davalının CMR 18/4.maddesi hükmü uyarınca kusurunun ve sorumluluğunun bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalı her ne kadar kötü niyet tazminatı talebinde bulunmuş ise de; davacı takipte haksız olmakla birlikte kötü niyetli olduğu ispatlanamadığından davalının yasal koşulları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine" karar verilmiştir.Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Müvekkil şirket tarafından İstanbul ... İcra Müdürlüğünde başlatılan ...

E. Sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine, davalı tarafça itiraz edilmiş olduğunu, iş bu itiraz neticesinde İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde itirazın iptali davası açıldığını, açılan bu dava ise 2018/960 E- 2021/ 80 K. 03.02.2021 tarihli kararı ile reddedildiğini, 03.02.2021 tarihli gerekçeli karara bakıldığında, mahkemece uyuşmazlığın tıbbi malzemelerin soğutucu kasalı araçla taşınmamasında, hangi tarafın kusurlu olduğu konusunda toplandığı belirtildiğini,

yükün taşınması iznini içeren iş bu ruhsat taşıma için gerekli olan en önemli evrak olduğunu ve elbette ki müvekkil tarafından taşıma işlemini gerçekleştirecek davalı şirkete teslim edildiğini, aksi ihtimalde davalı yanın taşıma faaliyetine hiç başlayamaması gerektiğini, tüm bu sebeplerin yanı sıra dava dilekçesinin ekinde sunulan mail yazışmalarından da;

davalı yana taşımayı ''soğutucu kasalı araçla'' yapması gerektiğinin bildirildiği anlaşıldığını, iki ülke arasında kara yolu ile taşıma yapabilmek için taşımanın ulaşacağı ülkeden izin/ruhsatların alınması gerektiğini, lojistik işi ile uğraşan hiçbir firma iş bu izin ve ruhsatlar kendisine teslim edilmeksizin bir ülkeden başka bir ülkeye taşıma eylemine başlayamadığını, davalı şirket dava konusu taşıma işlemine henüz başlamadığı esnada ruhsat ve izinleri temin ettiğini, dolayısı ile,

yazılı belge niteliğine haiz Irak-Kürdistan bölgesel hükumeti bakanlar kurulunun 24.07.2018 tarihli ruhsatının/izninin davalı yana teslim edilmesi ile ''taşımanın soğutucu kasalı araçla yapılması gerektiği talimatı'' yazılı olarak verildiğini, ayrıca sözlü olarak da iletildiğini, istinaf başvurusunun kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/960 E- 2021 /80 numaralı kararının kaldırılmasını, yapılacak inceleme neticesinde davanın kabulüne karar verilmesini, istinaf yargılaması aşamasında dosyanın karar verilmek üzere inceleneceği süre boyunca,

usul ve yasaya aykırı iş bu kararın icrasının durdurulması amacıyla Tehir-i İcra talebinin kabulüne karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava. CMR konvansiyonu kapsamında Irak ülkesine yapılan taşımada hasar gören emtia bedelinin davalı taşıyıcıdan tahsili istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince dosyaya toplanan deliller ve bilirkişi raporu esas alınarak davanın reddine karar verilmiş, davacı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İstinafa konu uyuşmalık temelde; soğutucu kasalı araçla taşınması gereken yük için taşıma öncesi davalı taşıyana özel bildirim yapılıp yapılmadığı, buradan varılacak sonuca göre davalının meydana gelen hasardan sorumlu olup olmadığı noktalarındadır.

Davacı tarafın Irak ülkesine ihraç ettiği medikal malzemelerin kara yolu ile taşınması konusunda taraflarca anlaşıldığı, ürünlerin Irak ülkesinde soğutucu kasalı araçla taşınmadığı gerekçesi ile imha edildiği, taşıma işinin soğutuculu araç ile yapılmadığı anlaşılmaktadır.Davacı tarafça davalı hakkında İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası ile 12.655,40 USD asıl alacak 47,24 USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 12.702,64 USD alacağın tahsili amacıyla takip başlatılmış, borcun sebebi olarak ... plakalı araç ile taşınan malzeme isimleri yazılarak soğutucu kasalarda taşınmaması sebebiyle imhası sonucu davacının uğradığı zarar açıklaması yapılmış, davalının borca itiraz üzerine takip durmuş ve eldeki itirazın iptali davası açılmıştır.

Davaya konu taşıma Türkiye ile Irak ülkesi arasında gerçekleştiğinden somut uyuşmazlığın CMR Konvansiyonu hükümlerine göre çözümlenmesi gerekmektedir. CMR 17/1. maddesine göre taşımacı, yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur.

17/4 "Madde 18 paragraf 2 ila 5'e uygun olmak üzere kayıp veya hasar durumları aşağıda belirtilen koşullardan bir veya bir kaçının doğal sonucu olan özel risklerden doğmuş ise, taşımacı sorumlu tutulamaz. d) Özellikle kırılma, paslanma, çürüme, kuruma, normal fire yahut da güve ve haşerattan kısmen veya tamamen zarar görebilecek malların özelliği," düzenlemesini içermektedir.

CMR 18/2.maddesinde "Taşımacı, durumun koşulları bakımından kayıp veya hasarın Madde 17 paragraf 4 de öngörülen özel risklerin bir veya daha fazlasına atfedilebildiğini belirlendiğinde, bunların bu nedenlerden ileri geldiği kabul edilir. Hak iddia eden kimse, kayıp veya zararın bu risklere kısmen veya tamamen bağlı olmadığını kanıtlamak hakkına sahiptir.

18/4 maddesi ise "Eğer taşıma malın sıcağa, soğuğa, ısı derecesindeki değişmelere ve rutubete karşı koruyacak şekilde donatılmış taşıtlarla yapılıyorsa, taşımacı Madde 17 paragraf 4 (d) deki avantajdan faydalanmayı talep edemez. Ancak, bu tür donanım seçilmesi ve kullanılması ile ilgili olarak kendisine düşen önlemleri aldığını ve verilen özel talimata uyduğunu kanıtlarsa böyle bir istemde bulunabilir." düzenlemesini içermektedir.

Dosyada toplanan deliler ve hüküm kurmaya elverişli olarak düzenlenen kök ve ek bilirkişi raporları ile davacının taşınacak ürünlerin soğutuculu araçla taşınması gerektiğine yönelik davalıya açık bir bildirimi yoktur. Açık bir bildirime dair bir iddia ve delilde sunulmamıştır.

Davacı taraf ürünlerin ihraç edildiği Irak ülkesi sağlık bakanlığından aldığı izin belgesinde soğutuculu araç ile taşınması gerektiği kaydının bulunduğu, bu izin belgesinin davalıya teslim edildiğini dolayısıyla davalının yükün soğutuculu araç ile taşınacağını bildiğini iddia etmektedir.

Davacının bildirim iddiasına dayanak yaptığı Irak hükümetince verilen izin belgesinin davalı taşıyıcıya gönderilmediği, yükün gümrükleme işlemlerini yapan, davalının çalışanı veya müstahdemi olmadığı anlaşılan 3. Kişiye gönderildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda davacı taraf soğutucu kasalı araçla taşınması gereken malzemesi olduğunu hatta bunun hangi sıcaklık aralığında muhafaza edilmesi gerektiği yönünde taşıyıcıyı açıkça bilgilendirdiğini ispat etmiş değildir.

Yine yükte meydana gelen zararın sadece yükün soğutucu kasalı araçla taşınmaması nedeniyle Irak hükümet yetkililerince imha edilmesinden kaynaklandığı uyuşmazlık konusu değildir. Zararın meydana gelmesinde davalıyla atfedilecek bir kusur yoktur. CMR 18/4 ve 17/4 maddeleri gereği davalı taşıyana sorumluluk yüklenemeyeceği anlaşılmakla davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik yoktur. HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.