İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2021/894 K.2024/1463

eT.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2021/894

KARAR NO: 2024/1463

TÜRK MİLLETİ ADINA

BÖLGEADLİYEMAHKEMESİ KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 25/02/2021

NUMARASI

2019/328 Esas - 2021/88 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 11/10/2024

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı hakkında İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... E.sayılı dosyası ile müvekkilinin alacağının tahsili için icra takibi yapıldığını, davalı borçlu tarafından yetkiye ve borca itirazda bulunulduğunu, bunun üzerine dosyanın davalı tarafından yetkili olarak gösterilen İstanbul Anadolu İcra Müdürlüklerine götürüldüğünü, İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünde ...

E.sayı ile kayıt edildiğini, bu dosyadan da gönderilen ödeme emrine davalı tarafından itiraz edildiğini ve takibin durduğunu, davalı şirketin uluslararası gemi taşımacılığı yapan bir firma olduğunu, müvekkili şirket ile yaptığı taşıma sözleşmesi gereğince havalı silah ve aksamı niteliğindeki malzemenin New York Limanından direkt İstanbul/ Ambarlı Limanına taşınması işinin üstlendiğini, ancak davalının nakliyeyi direkt yapmayıp Rotterdam/ Hollanda limanı üzerinden yaptığını, malzemelerin bu limanda bekletildiğini, müvekkili davacı şirketin dava dışı şirkete demuraj, işçilik ve gümrük gibi ek masraflar adı altında ödeme yaptığı,

esasaen bu ödemeleri davalı şirketin yapması gerektiğini, bu nedenlerle borçlunun İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... E.sayılı dosyasına vaki itirazın ana para yönünden iptaline, davalının temerrüde düştüğü tarihten itibaren ticari faiziyle takibin devamına, %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının davaya konu icra takibi ile talep ettiği alacağın dayanağını oluşturan taşıma olayında malların Rotterdam limanında tutulmasından dolayı zarara uğradığını beyan ederek icra takibi başlattığını, ancak limanda yaşanan gecikmenin asıl nedeninin taşınan malın havalı da olsa silah olması ve gümrüğün yük ile ilgili üretim tarihi, seri no gibi detay bilgileri firmadan istemiş olması ancak davacı firmanın bu bilgileri günler sonra gümrüğe iletmesi olduğunu beyan ederek, açılan davanın usulden ve/veya esastan reddine, takibin iptaline, %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ...dava konusu zarardan, davalı taşıyanın TTK 1150 maddesi uyarınca sorumluluğunun bulunduğu mahkemece kabul edilmekle, davacı tarafça ödendiği sabit olan bedelleri davalıdan talep hakkının bulunduğu kabul edilmiştir. Bu doğrultuda davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve dosyaya sunulan ve davalıya gönderilen ihtarname gereğince alacak İİK 67 maddesi kapsamında likit olarak değerlendirilmiş ve davacı lehine icra inkar tazminatına da hükmedilmesine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Kötüniyetli olan davalı aleyhine icra inkar tazminatına karar verilmesi gerekir iken bu talep yönünden redde ilişkin hüküm hatalı olduğunu, öncelikle davalı tarafın istinaf dilekçesinde belirtmiş olduğu hususlardan aleyhe olanların tamamına itiraz ettiğini, davalı tarafından, yargılama aşamasında sunulmamış olan delillerin bu aşamada sunulmasına ve yargılama aşamasında ileri sürmedikleri vakıaların bu aşamada ileri sürülmesine kesinlikle muvafakatinin bulunmadığını, müvekkil şirketin taşınan mala ilişkin bilgileri davalıya zamanında bildirilmediğine ilişkin beyanları dava konusu ile ilgili olmadığı gibi gerçekleri de yansıtmadığını,

davalı tarafın, müvekkil şirket tarafından durumun kabul edildiğine, dava dışı ... Dış Tic. A.Ş.

Tarafından düzenlenen faturanın ticari defterlere kaydedildiğine ve söz konusu fatura bedelinin banka aracılığı ile ihtirazi kayıtsız olarak ödendiğine ilişkin iddialarına gelince müvekkil şirket tarafından bu durum kesinlikle kabul edilmediğini, taşımaya konu ürünler haftalarca Rotterdam Limanında bekletilmiş ve nihayet çıkış izni verildiğini tarafa bildirdiğini, bunun üzerine davalı firmaya Üsküdar ...

Noterliğinin 21 Eylül 2017 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname keşide edildiğni, tamamen kendi kusurundan kaynaklı mali ve hukuki külfetinin yine kendilerine ait olduğunu ancak malzemelerin Rotterdam limanında imha olmasını önlemek ve ürünlerin tesliminin daha fazla gecikmemesi adına müvekkil şirket tarafından 3. Şahıslara yapılan/yapılacak tüm masrafların davalı şirketten talep olunacağını ihtar edildiğini, davalı şirket uluslararası gemi taşımacılığı yapan bir firma olduğunu,

davacı müvekkil ile yapmış olduğu taşıma anlaşması gereği havalı silah ve aksamı niteliğindeki malzemenin New York Limanından direkt İstanbul/Ambarlı limanına taşınması işini yüklendiğini, taşıma işinin DİREKT New York-Ambarlı arası yapılacağını, arada aktarma limanının bulunmadığını, malın evsafının ne olduğu hususları taraflar arasında yapılan yazışmalar ile sabit olduğunu, bu bağlamda;

taşınan malzeme içeriği hakkında davalı firmaya gerekli bilgiler verilip teyid alındığını, daha da önemlisi taşımanın aktarma limanı olmaksızın, direkt yapılacağı hususunda davalı firma tarafından yazılı teyid verildiğini, bu taşıma işinin bizzat davalı şirket tarafından yapılacağı ve teslimatın 18.06.2017 tarihinde yapılacağı hususunda taraflar anlaşmaya varıldığını, bu anlaşmaya rağmen; davacı müvekkilin izni ve bilgisi olmasızın ve tamamen davalının inisiyatifiyle ve üstelik direkt taşıma anlaşmasına da tamamen aykırı olarak,

anlaşma konusu malzemenin nakliyesinin direkt yapılması yerine Rotterdam/Hollanda limanı üzerinden yapılmaya çalışıldığı ortaya çıktığını, üstelik taşıma işinin de davalı şirket tarafından dava dışı 3. bir şirkete (... A.Ş.) yaptırıldığı anlaşıldığını, davacıya ait ürünlerin anlaşma dışı uğranılan ...

Limanında yerel yetkililerce açıldığını ve incelenmek üzere bekletildiğini bu sebeple teslimatın geciktiğini, demuraj, işçilik ve gümrük gibi ek masraflar doğduğunu davalı firma tüm bu hadiseler cereyan ettikten sonra bildirdiğini, üstelik anlaşmaya konu ürünlerin getirilebilmesi için ödenmesi gereken ek külfetin davacı müvekkil tarafından karşılanması gerektiğini bildirdiğini, müvekkil şirket de Rotterdam limanında imha edilmesini önlemek ve ürünlerin tesliminin daha fazla gecikmemesi adına ödemeyi yaptığını ve bu hususu ihtarname ile davalı tarafa bildirdiğini, bu sebeplerle davalı tarafın tüm istinaf sebeplerinin reddi gerektiğini,

açıklanan sebeplerle muvacehesinde öncelikle kötü niyetli olan davalı aleyhine %20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, davalının haksız ve hukuka aykırı tüm istinaf sebeplerinin reddi ile mahkeme kararının düzeltilerek onanmasını mahkemeden talep etmiştir. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Davacı ...firması, müvekkilin Ultima..'nın uluslararası gemi taşımacılığı yapan bir firma olduğunu, yapılan taşıma sözleşmesi gereğince havalı silah ve aksamı niteliğindeki malzemenin New York Limanı'ndan direkt İstanbul/Ambarlı Limanı'na taşınması işini üstlendiğini, ancak nakliyeyi direkt yapmayıp Rotterdam/Hollanda limanı üzerinden yaptığını, malzemelerin bu limanda bekletildiğini, dava dışı şirkete demuraj, işçilik ve gümrük gibi ek masraflar adı altında ödeme yaptığını, esasaen bu ödemeleri müvekkilin şirketin yapması gerektiğini..iddia ile İstanbul Anadolu ...

İcra Müdürlüğünün ... E.sayılı dosyasına vaki itirazların iptali talebi ile dava ikame ettiğini, davaya cevaben.

"Rotterdam limanında yaşanan gecikmenin asıl nedeninin taşınan malın havalı da olsa silah olması ve gümrüğün yük ile ilgili üretim tarihi, seri no gibi detay bilgileri istemiş olması ve fakat davacı firmanın bu bilgileri bir türlü veremeyip, günler sonra gümrüğe iletmesi olduğunu.." özellikle belirterek haksız davanın reddi gerektiğini ifade ettiğini, bir hukuki durumu kabul ettiği yolunda karşı tarafta güven duygusu uyandıracak kadar hareketsiz kalmış kişinin, daha sonra bir çıkarı aklına geldiğinde bu duruma itiraz etmesini,

“ kendi husule getirdiği güvene aykırı davranış” (venire contra factum proprium) sayılır ve TMK. m.2 uyarınca engellendiğini, bu prensibe ‘çelişkili davranış yasağı’ da denildiğini, meydan Av firması yetkilisi ... (22 Eylül'de ödeme yapıldıktan sonra) 25 Eylül 2017 (10:31) tarihli e-mailinde; “ürünlerin Rotterdam’dan ne zaman çıkacağını’ sorduğunu, ... firma yetkilisi ...

25 Eylül 2017 (pm 14.29) e-mailinde; " gümrükten son onay beklendiğini, bu hafta çıkması için elinden gelenin yapılacağını, gemi detayları belli olunca iletileceğini" bildirdiğini, bu andan sonra, çekincesiz yapılanı ödemeyi davacının geri istemesi hakkın kötüye kullanılması mahiyetinde olduğunu, kanun bu kötüye kullanmayı korumadığını, bu itibarla mahkemenin kararı hukuka aykırı düştüğünü, açıklanan nedenlerle tesis edilen mahkeme kararının hukuka aykırı olduğunu ortaya koyduğunu, ayrıca;

mahkeme dahi yargılama ve bilirkişi incelemesi ile nizayı tahkik ettiği halde aleyhe icra-inkâr tazminatına hükmetmesi kabul edilmediğini, bilakis, tüm vakıalar muvacehesinde, hakkın kötüye kullanılması mahiyetinde davranan davacının aleyhe icra takibine geçip bilahare de huzurdaki davayı açması kötüniyet göstergesi olduğunu, İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi 25/06/2019 tarih, 2018/1141 E. 2019/462 K. sayılı kararı ile görevsizlik kararı verildiği halde bu dosyaya ilişkin yargılama giderine hükmedilmemesi de keza hukuka aykırı olduğunu,

açıklanan nedenlerle 25/02/2021 tarihli mahkeme kararının öncesinde icrasının tehirine ve nihayet kaldırılmasını, haksız ve dayanaksız davanın reddine, kötü niyetli davacı aleyhine icra tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, deniz yoluyla yapılan taşıma nedeniyle demuraj alacağının tahsili istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır. İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş olup taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinafa gelen uyuşmazlık davacının demuraj alacağı tahsili talebinin yerinde olup olmadığı ile davacı lehine icra inkar tazminatı koşullarının oluşup oluşmadığı noktasındadır.

Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçlusu hakkında, İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında, "anlaşma dışı uğradığınız Hollanda limanında tutulan malzemelerin getirilmesi işi için ... Ticarete ödemek zorunda kalınan tutarın iadesi'' sebebine dayalı olarak 12.666,25 € asıl alacağın tahsili istemiyle 08/11/2017 tarihli takip talebi ile ilamsız icra takibi başlatılmış, itiraz üzerine takip durmuştur.

Davacı taraf, davalı ile taşıma anlaşması gereğince havalı silah ve aksamı niteliğindeki emtianın Newyork limanından İstanbul/Ambarlı limanına direkt taşıma işinin verildiğini, davalının sözleşmeye aykırı olarak aktarmalı olarak Rotterdam/Hollanda üzerinden ve dava dışı 3. bir şirkete (...

Dış Ticaret A.Ş) yaptırıldığını, anlaşma dışı uğranılan limanda ürünlerin incelenmek üzere bekletildiği bu sebeple teslimatın geciktiğini ve demuraj işçilik gibi ek masraflar doğduğunu, bu nedenle dava dışı şirkete yaptığı ödemeyi davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı taraf ise, taşımaya ilişkin bilgilerin konşimentoda belirtildiğini, yükün taşınması sırasında şartların değişmesi durumunda rota, liman gibi bir takım değişiklikleri yapma hakkına sahip olduklarını, malların ... limanında beklemesi sebebinib taşınan malın havalı da olsa silah olması ve gümrüğün yük ile ilgili üretim yeri, seri no gibi detay bilgileri firmadan istemesinden ve davacı firmanın bu bilgileri gümrüğe geç bildirmesinden kaynaklandığını savunmuştur. Dava ...

Ticaret A.Ş tarafından davacıya 22/09/2017 tarih ve 12.666,25 € bedelli ve demuraj açıklamalı fatura düzenlenmiştir. Davacı tarafça dava dışı ... Dış Ticaret A.Ş ne 22/09/2017 tarihinde 12.666,25 € ödeme yapılmıştır. 25.05.2017 tarihinde davalı tarafından, davacı tarafa gönderilen “yükleme detayı” isimli belgede yükleme limanı New York, tahliye limanı İstanbul. gemi adı ..., gemi kalkış tarihi 10.05.2017 olarak belirtilmekte olup yük detaylarına yer verilmektedir.

Aktarma limanı satırı boş bırakılmıştır. Dosya kapsamındaki konşimentoda göndereni dava dışı “...”, alıcısı “davacı” olan konşimento ile sportif hava tabancaları ve saçmaları emtiasının ... nolu könteyner ile New York Limanı'ndan Rotterdam Limanı'na “...” isimli gemi ile taşındığı anlaşılmaktadır. Dosyaya Ambarlı Gümrük Müdürlüğü'nden celp edilen 12.10.2017 tarihli özet beyandan, emtianın Rotterdam Limanı'ndan, Ambarlı Limanı'na “...” isimli gemi ile getirildiği görülmüştür.

Taraflar arasındaki mail yazışmalarından 18.04.2017 tarihinde davacının yapacağı ithalat için deniz yolu navlun talebini davalıya ilettiği, 20.04.2017 tarihinde davacının davalının vermiş olduğu navlun fiyatını onaylamış olduğu ve davacının “hangi servis olacağı” sorusuna, davalının “direk servis” olarak cevap verdiği görülmüştür.

Mevcut konşimentodan ve yazışmalardan emtianın FOB teslim olarak taşındığı ve alıcı davacı “taşıtan”, davalı ise “akdi taşıyan” sıfatını haiz olduğu anlaşılmıştır. Davacı tarafça, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır. Navlun sözleşmesinde edimin tam ve gereği gibi ifa edilmesinin gereği olarak taşıyan eşyayı sözleşmede öngörülen zamanda teslim etmekle yükümlüdür.

Sözleşmenin ifasına yönelik taşıyanın özen gösterme borcu, hem yüke özen gösterme, hem de sözleşmeyi öngörülen sürede ifa etme yükümlülüklerini kapsamaktadır. Eşyanın zamanında ve gecikmeden teslim edilip edilmediği, tarafların sözleşme ile bir teslim süresi kararlaştırmış ise buna göre belirlenir.

Ancak sözleşmede bu hususta açıkça bir hüküm konulmaması hâlinde, olayın özellikleri dikkate alınarak tedbirli bir taşıyandan teslimin makul olarak istenebileceği süre belirlenecektir (TTK m. 1178/4) Makul sürenin hesaplanmasında eşyanın taşıyan tarafından taşınmak üzere teslim alındığı andan itibaren başlayacak olup bu süreye taşımanın gerçekleştirildiği güzergâha göre mevsim ve hava koşulları ve buna ilave olarak geminin teknik özellikleri gibi hususlar objektif ölçütler dikkate alınarak belirlenecektir.

TTK'nın 1150/1. maddesinde, taşıyan, taşıtanın iznini almadan eşyayı başka gemiye yükleyemez, yüklerse bundan doğacak zarardan sorumlu olur; meğerki, eşyanın kararlaştırılan gemiye yükletilmiş olması hâlinde de zararın meydana gelmesi kesin ve zarar dahi taşıtana ait olsun. (2) Tehlike hâlinde ve yolculuk başladıktan sonra yapılacak aktarmalar hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz.

Somut olayda, davalının sözleşmeye aykırı davranarak taşımayı direkt yapmamış, aktarma yoluyla emtiayı taşımış ve aktarma limanında emtianın bekletilmesi nedeniyle dava dışı şirket tarafından davacı şirkete demuraj faturası düzenlenmiş ve davacı şirket tarafından da dava dışı şirkete ödeme yapılmıştır.

Her ne kadar davalı taraf aktarma limanında gümrük tarafından davacıdan istenen emtianın niteliğine ilişkin belgelerin geç teslim edildiğinden demuraj faturası doğduğu savunulmuş ise de iddialarını ispatlayamamıştır. Yine TTK m. 1150/2 ile tehlike halinde ve yolculuk başladıktan sonra taşıtanın izni aranmaksızın yükün başka bir gemiye yüklenebileceği düzenlemesi gereğince davalı tarafça yükün başka bir gemiye yüklenmesinin zaruret oluşturduğu da ispatlanamamıştır.

Bu nedenlerle davacının kusuru olmaksızın ödemek zorunda kaldığı demuraj faturasını davalıdan talep etmekte haklı olup ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesi isabetli olmuştur.

Davacı vekilinin istinaf istemi bakımından ise, Mahkemece kısa kararda icra inkar tazminatı talebinin koşulları oluşmadığından red yönünde hüküm kurulmuş, karar gerekçesinde ise hüküm kısmının çelişki oluşturacak şeklide icra inkar tazminatı tazminatı verilmesi gerektiği yönünde oluşturulması isabetli olmamış ise de davaya konu alacak faturaya dayalı gecikme nedeniyle oluşan zarara yönelik olup, miktarı tarafların kusur durumları, taşıma kuralları, sözleşme hükümleri incelenerek belirlendiğinden, alacak likit kabul edilemeyeceğinden mahkemece davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiş olması isabetli görülmüştür.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı ve davalı vekillerinin vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurularının ayrı ayrı reddine karar vermek gerekmiştir.