İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2022/1361 K.2022/1368

Taraflar arasındaki İtirazın İptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın usulden reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; sigortalı ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne ait çamaşır makinesi motorlarının, müvekkili şirket ... A.Ş. tarafından... No'lu Emtia Nakliyat Abonman Sigorta Poliçesi kapsamında sigortalı olduğunu,...’da yerleşik ... Limited firmasından, Manisa’da yerleşik sigortalı alıcı firma ...

Sanayi ve Ticaret A.Ş.‘ye “Çamaşır makinesi motoru 10.368 Adet, Net 50.618,88 Kg, Brüt 55.603,20Kg” satıldığını, sigortalı emtianın Beijiao, Çin’den İzmir Limanı’na ardından Manisa’ya kadar deniz yolu taşımacılığını davalı şirket tarafından gerçekleştirdiğinin tespit edildiğini, ... no’lu konteynırın alıcı firma adresinde tahliyesi esnasında, emtiada ıslanma hasarının meydana geldiğinin müvekkil şirketçe yapılan ekspertiz incelemesinde tespit edildiğini, taşıyıcı firmanın sorumluluğunda olan emtianın deniz yolu nakliyesi sırasında hasara uğramamaları için davalının gerekli dikkat ve özeni göstermesi gerektiğini,

meydana gelen zarardan hukuka aykırı olarak nakliyat işini yerine getirmeyen davalının sorumlu olduğunu, davalının İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin devamını, davalı aleyhine, kötü niyetli itiraz nedeniyle tutarın %40'ından aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle görev itirazlarının bulunduğunu, davaya bakmada görevli mahkemenin İstanbul 17 Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, taraf teşkili itirazlarının bulunduğunu, icra takibinde borçlu ile işbu itirazın iptali davasındaki "davalı" tarafların farklı olduğunu,

dava konusu taşımalara ilişkin olan ... numaralı konşimentonun arka yüzünde yer alan ve hukuken navlun sözleşmesi hükmünde olan taşıma şartları arasında yer alan madde 26. Maddesi uyarınca uygulanması gereken yasaların İngiliz Yasaları olduğu ve yetkili mahkemenin ise Londra' daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi olduğu taraflarca kabul edildiğini ve diğer tüm mahkemelerin yetkisinin ortadan kaldırıldığını, gratia itirazlarının bulunduğunu, yağmur suyundan ileri gelen hasarların emtia nakliyat sigortaları genel şartları uyarınca sigorta kuvertürü dışında olduğunu,

hasarın taşımanın hangi ayağında meydana geldiğinin belli olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece;"Davalı vekili tarafından konişmentoda bulunan yetki kaydı nedeniyle Milletlerarası yetki itirazında bulunulmuş olmakla öncelikle bu hususta değerlendirme yapılması gerektiği, dava konusu taşımanın ... numaralı konişmento tahtında Çin Shekou Limanından İzmir Limanına yapıldığı,

uyuşmazlık yabancılık unsuru taşıdığından yetki itirazının MÖHUK kurallarına göre belirleneceği, MÖHUK 47.maddesinde, "yer itibariyle yetkinin kamu düzeni veya münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasındaki yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılabileceği" düzenlemesinin bulunduğu, konişmentonun arka yüzünde yer alan taşıma şartlarının düzenlendiği 26.maddedesinde sözleşmeden doğan taleplerde Londra'da bulunan İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi'nde yetkili olacağının belirtildiği,

taşımaya ilişkin düzenlenen konişmentonun davalı taşıyan tarafından imzalandığı, navlun faturasının taşıyan ...

SA tarafından düzenlendiği, Türk acentenin taşıma sözleşmesini yaptığına ya da taşımayı üstlendiğine dair delil bulunmadığı, bu nedenle münhasır yetkiden bahsedilemeyeceği, konişmentodaki yetki şartına göre somut uyuşmazlık yönünden İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi'nin yetkili olduğu kanaatine varıldığından, davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile davanın yetkisizlik nedeniyle reddine'' karar verilmiştir.Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dışı sigortalı ...'e ait çamaşır makinesini motorlarının deniz taşımasına konu edildiğini, davalı şirketin söz konusu sigortalı emtianın Çin'den İzmir limanına ardından Manisa'ya kadar deniz yolu taşımacılığını üstlenmiş olduğunu, 3 adet konteynerden ... nolu konteynerın tahliyesi esnasında ıslanma hasarının meydana geldiğini, davalı yan ile taşıma işleri kapsamında Türkiye'de anlaşmaya varıldığını, bu kapsamda 03.01.2018 tarihli faturanın düzenlendiğini ödemenin Türkiye'de gerçekleştiğini,

faturadan da alaşılacağı üzere uyuşmazlığın çözümünde Türk mahkemelerinin münhasıran yetkili olduğunu davalı yanın iş bu taşıma karşılığında Türk banka hesaplarına ödeme yaptığını, bahsi geçen sebeplerle ilk derece mahkemesinin hukuka aykırı kararının kaldırılmasına ve yeniden inceleme yapılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacı sigortacı tarafından nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya yapılan ödemenin davalı taşıyıcıdan rucuan tahsili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, konşimentodaki yetki şartı nedeniyle davalının uluslararası yetki itirazının kabulü ile davanın usulden reddine karar verilmiş, bu karara karşı, davacı vekili tarafından yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.Davalı ...

A/S tarafından davadışı sigortalı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş, adına deniz navlunu açıklamalı 03/ 01/2018 tarihli fatura düzenlendiği , Gümrük beyannamesinde de alıcının sigortalı şirket , ihracat ülkesinin Çin Halk Cumhuriyeti, gideceği ülkenin Türkiye olarak belirtildiği anlaşılmaktadır. Taşımaya esas ... numaralı konişmentonun ... A/S tarafından düzenlendiği, gönderenin İnternational ... Limited olduğu, alıcının ... bank A.Ş. ...

Ticari Merkez Şubesi olarak görüldüğü, boşaltma limanının İzmir Türkiye, teslimat yerinin de İzmir Türkiye, teslim şeklinin fob olarak görüldüğü, 180 kolinin sadece 3 tane konteyner içerisinde taşındığı, nakliye acentasının Çin'de mukim Bollore.. olduğu, teslimat için İzmir'de ... Bollore taşımacılığın gösterildiği anlaşılmaktadır.

Dava konusu taşımaya ilişkin konişmentonun sözleşme hükmünde olan taşıma şartlarını içeren arka yüzünde yer alan 26. Maddesinde; konişmentonun İngiliz yasalarına tabi olacağı ve buna göre yorumlanacak ve bunun altında meydana gelen bütün ihtilafların Londra'daki İngilizce Yüksek Adalet Mahkemesi tarafında herhangi başka bir ülke mahkemelerinin yargı yetkisi hariç olmak suretiyle karara bağlanacağını yazılı olduğu görülmektedir.

Türkiye Cumhuriyetinin taraf olduğu milletlerarası sözleşme hükümleri saklı olmak kaydıyla yabancılık unsuru taşıyan özel hukuka ilişkin işlem ve ilişkilerde Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun hükümlerine göre tespit edilmelidir.

Bu kapsamda bir uyuşmazlıkta MÖHUK'un 47. Maddesine göre, yer itibariyle yetkinin münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hâllerde, uyuşmazlığın yabancı bir devletin mahkemesinde görülmesi konusunda taraflarca yapılacak yazılı bir sözleşme ile inhisari olarak kararlaştırılması halinde Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi sona erecektir. 6102 sayılı TTK'nın 1237. Maddesine göre.

Taşıyan ile konişmento hamili arasındaki hukuki ilişkilerde konişmento esas alınır, taşıyan ile taşıtan arasındaki hukuki ilişkiler ise navlun sözleşmesinin hükümlerine bağlı kalır.

Anılan bu düzenlemede 'taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişkinin navlun sözleşmesi hükümlerine bağlı kalacağı öngörülmüş olmakla birlikte navlun sözleşmesi hakkında ayrı bir belgenin düzenlenmediği hallerde, taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişkide de konişmento esas alınır; zira konişmento bir navlun sözleşmesi yapıldığını ve şartlarını tespit eder (Kender/Çetingil/Yazıcıoğlu, a.g.e, s.193).

Sigortalı taşıtan ile davalı taşıyan arasında imzalanmış yazılı bir navlun sözleşmesi dosyaya sunulmamıştır.Buna göre dosyaya sunulan konişmentoya göre taraflar arasındaki hukuki ilişki belirlenecektir. TTK'nın 1228 Maddesine göre ise. Konişmento, bir taşıma sözleşmesinin yapıldığını ispatlayan, eşyanın taşıyan tarafından teslim alındığını veya gemiye yüklendiğini gösteren ve taşıyanın eşyayı, ancak onun ibrazı karşılığında teslimle yükümlü olduğu senettir.

TTK' nun 1229. maddesine göre konişmento yükletenin beyanına göre taşıyan tarafından düzenlenecektir. 1230. vd. maddelerde konişmentonun kıymetli evrak olduğu, eşyayı temsil ettiği, taşıyanı, navlunu ve eşyayı ispat eden, meşru hamiline eşyayı teslim alma hakkı veren cirosu kabil kıymetli evrak olduğu düzenlenmiştir. Konşimento kıymetli evrak olması nedeniyle taşıyanın imzasını içermesi yeterlidir. Somut uyuşmazlığa konu konşimentoda taşıyanın imzası mevcuttur.

Konşimento da yükleten (sigortalı) imzası bulunmaması halinde de konşimento geçerli olacaktır. Davacı sigorta şirketinin sigortalısını bağlayan yetki şartı halefi sıfatıyla davacı sigorta şirketini de bağlayıcı niteliktedir.Davalı ... A/S'nin Ticaret Sicil Müdürlüğü'nde kaydı olmayıp, Kopehag/Danimarka merkezli bir limited şirkettir.

Davaya konu taşımaya ilişkin konşimento konşimentonun davalının Türkiye acentesi tarafından düzenlenmediğine ve taşıma sözleşmesi yapılmasına davalının Türkiye acentesinin aracılıkta bulunduğu iddia ve ispat edilmediğine göre, acentenin aracılık ettiği sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı açılacak davalara ilişkin bir düzenleme olan TTK'nın 105. maddesinin eldeki davada uygulanma olanağı yoktur.

Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen ve yabancılık unsuru içeren eldeki davada, konşimentonun arka sayfasında bulunan taşıyanın şart ve koşullarının 26. maddesi ile taraflarca Londra Yüksek Mahkemesinin inhisari yetkisinin kabul edilmesi karşısında MÖHUK 47/1 ve HMK'nın 18. Maddeleri uyarınca davaya konu uyuşmazlık ve bu uyuşmazlıkta yetkili mahkeme belirlenmiş olup geçerli bir yetki sözleşmesi bulunduğuna göre, Türk mahkemelerinin yargı yetkisi bulunmamaktadır.

Buna göre mahkemece milletlerarası yetki itirazı kabul edilerek davanın reddine karar verilmesi doğrudur. Açıklanan nedenlerle HMK 'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir