İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2022/537 K.2025/1483

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin meşru hamili olduğu alacağına karşılık lehtar veya ciro silsilesi ile verilen dava konusu ... Bankası Yalova Şubesine ait, 30.10.2020 tarihli 25.000,00 TL bedelli çek de dahil olmak üzere toplam 9 adet çekin bilgisi dışında kaybolduğunu, İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/587 E. sayılı dosyada mahkemece ilgili bankalara çeklere ödeme yasağı konulmasına ilişkin müzekkere yazdığını, ...

Bankası Yalova Şubesinin cevabi yazısında, ... Bankası Yalova Şubesine ait, 30.10.2020 tarihli 25.000,00 TL bedelli ... seri nolu çek yaprağının 02.11.2020 tarihinde tahsil edildiğinin, son ciranta olarak gözüken davalı ...’a 25.000,00 TL ödendiğinin bildirildiğini, ... ile müvekkili arasında hiçbir ticari ilişkinin bulunmadığını, meşru hamili olan müvekkilinin alacağına karşılık olmak üzere lehtar olarak verilen ... ... Plastik Doğ.

Ticaret Şirketi tarafından keşide edilen ... Bankası Şubesine ait, 30.10.2020 tarihli 25.000,00 TL bedelli ... seri nolu çek bedelinin davalıdan istirdadına müvekkili şirketin haklı hamil olduğunun tespiti ile yargılama gideri ve ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı tarafın davaya cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğine dava; davacının elinden rızası dışında çıkan çek nedeniyle çekin istirdadı istemine ilişkindir. TTK.'nın 792. Maddesi gereğince çekin herhangi bir surette hamilin elinden çıkması halinde, ister hamile yazılı, ister ciro yolu ile devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkının 790.

Maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. Anılan kanunun 790. Maddesi gereğince cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır düzenlemesi bulunmaktadır.

Somut olayda, bilirkişi incelemesi yapılmış olup davacının keşideci ve davalıyla ticari ilişkisinin bulunmadığı tespit edilmiştir. UYAP Entegrasyon ekranından yapılan sorgulamada da davalı hakkında benzer mahiyette açılmış bir davanın bulunmadığı, istirdat davası yönünden imzaların istiklali ilkesi gereği TTK'nun 677. Maddesi gereğince davalının kötüniyetli ve ağır kusurlu olduğuna dair dosyada bir delil bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine, ..." karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; çeklerin kargo sürecinde kaybolduğunu, ciranta ... Tekstil San. Tic. AŞ adına yapılan ciro ve atılan imzaların sahte olduğunu, davalı ...'ın çeki yetkisiz hamil olarak tahsil edip, tahsil ettiği meblağı iade etmesi gerektiğini, davalı ...'ın çeki kötüniyetle iktisap ettiğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, yetkili hamilin rızası hilafına elden çıkan çekin bedelinin istirdatı davasıdır.İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş, davacı vekilince süresinde istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davalının çekin yetkili hamili olup olmadığı, çek bedelinin davacıya iade edilip edilemeyeceği noktasındadır.Somut olayda, dava konusu T.C. ... BankasıYalova Şubesine ait keşidecisi ... ...

Plastik Nakliye Turizm Sanayi ve Ticaret Şirketi, lehtarı davacı ... Yapı A.Ş. olan ... numaralı 30/10/2020 keşide tarihli, 25.000,00 TL bedelli çek, davalı tarafından bankaya ibraz edilmesi üzerine çek bedeli davalıya ödenmiştir. Dosya içinde bulunan çek görüntüsünün incelenmesinde, çek örneğinde davacının ciranta olarak imzası yer almakta olup, ... Tekstil San. Ve Tic.

A.Ş. tarafından da davalıya ciro edilmiş, davalı ciro yoluyla hamildir.Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılmış bulunan çek istirdadı istemine ilişkindir. Davacı lehtar, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmıştır.

Davalının yetkili hamil olması için ciro silsilesinde yer alan imzaların gerçek cirantalara ait olup olmadığını tahkik zorunluluğu bulunmayıp, 6102 sayılı TTK’nın 686. maddesi hükmüne göre, bu hususta, ciro silsilesinin görünüşte düzgün olması yeterlidir.

Dava konusu çekte mevcut ciro silsilesi içerisinde bu anlamda bir kopukluk bulunmadığı gibi, ciro silsilesinde ismi geçen lehtar ve cirantaların kaşe ve imzalarının sahte olduğunun tespiti bile davalının yetkili hamil olduğu gerçeğini değiştirmez. Bu itibarla, çekin lehtar cirosunda bulunan imzaların davacı şirket yetkililerine ait olmadığı bu nedenle davalının yetkili hamil olarak addedilemeyeceği yönündeki istinaf itirazı yerinde değildir.

Çek üzerindeki ciro silsilesi tam olup, davalının yetkili hamil olduğu anlaşılmaktadır.

6102 sayılı TTK’nin 792. maddesi, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmünü haiz olup, davacı, söz konusu madde gereği üzerine düşen ispat külfetini yerine getirmesi halinde çek bedelinin istirdadını çeki kötüniyetle veya ağır kusurlarıyla iktisap etmiş olan hamilden talep edebilecektir.

Bu madde hükmüne göre, davalının çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü yoktur. Davalının çekin rıza dışında elden çıktığını bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerekir.

Çekin rıza dışı elden çıkması halinde ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının, kendisinin yetkili hamili olduğunu ve yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.

Somut olayda, davacının bu husustaki ispat külfetini yerine getiremediği, davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiğine veya iktisabında ağır kusurlu bulunduğuna air delil ibraz edemediği, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerde de, davalının davaya konu çeki kötü niyetle iktisap ettiğini gösterir bir emare bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Davacı delil listesinde delil olarak çek iptali dava dosyasını bildirdiği, başkaca delili olmadığı ve ceza soruşturmasının da bulunmadığı anlaşılmakla, davalının davaya konu çeki kötü niyetle iktisap ettiğinin kanıtlanamadığı gözetilerek, Mahkemece davanın reddine karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik görülmemiştir.HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda;

ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.